Bù 'khoảng trống' thu ngân sách

Doanh nghiệp được hỗ trợ đào tạo nâng cao năng lực

Sức ép giảm thu

Năm 2026, chỉ tiêu thu ngân sách được HĐND thành phố giao 16.000 tỷ đồng. Dù khởi đầu thuận lợi trong quý I với số thu hơn 4.000 tỷ đồng, đạt hơn 25% dự toán, tăng 14% so với cùng kỳ, song, nhịp độ thu bắt đầu chậm lại ở các tháng tiếp theo. Ước thực hiện đến hết tháng 5, thành phố thu hơn 6.500 tỷ đồng, dù hoàn thành khoảng 40% kế hoạch năm nhưng tốc độ tăng trưởng đã sụt giảm, chỉ còn dưới 4% so với cùng kỳ năm trước.

Theo lý giải của Sở Tài chính, sự chậm lại này một phần do tác động xấu từ tình hình thế giới, xung đột chính trị ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng và hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp. Giá nhiên liệu, năng lượng tăng cao tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất của các doanh nghiệp xuất khẩu trọng điểm như: Dệt may, sợi, thủy sản, làm giảm khả năng đóng góp vào ngân sách. Nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh mới được triển khai cũng tác động không nhỏ đến nguồn thu.

Kết quả đánh giá từ Thuế thành phố, quy định giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu, nhiên liệu bay về mức 0% có hiệu lực từ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026 dự kiến làm giảm thu khoảng gần 50 tỷ đồng trong giai đoạn áp dụng chính sách này. Chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất sẽ làm giảm nguồn thu khoảng 500 tỷ đồng, đây là khoản giảm thu lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình thực hiện dự toán thu tiền sử dụng đất năm 2026.

Việc thực hiện Nghị định số 141/2026/NĐ-CP ngày 29/4/2026 của Chính phủ “Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và Nghị định số 320/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp” cũng làm giảm thu khoảng 30 tỷ đồng trong năm 2026. Chính sách này làm giảm đáng kể số lượng hộ kinh doanh thuộc diện phải nộp thuế trên địa bàn, theo đó, nguồn thu dự kiến sẽ tiếp tục giảm. Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) năm 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 cũng sẽ ảnh hưởng đến nguồn thu thuế thu nhập cá nhân từ quý III/2026.

Thị trường bất động sản đang đối mặt với những khó khăn liên quan đến thanh khoản, tiếp cận tín dụng và vướng mắc pháp lý... khiến nguồn thu từ tiền sử dụng đất chưa đạt tiến độ kỳ vọng. Hiện, số thu từ tiền sử dụng đất trên địa bàn lũy kế đến tháng 5 chỉ đạt gần 1.000 tỷ đồng, bằng 24% dự toán. Đây là thách thức khi nguồn thu từ tiền sử dụng đất vẫn chiếm tỷ lệ không nhỏ trong cơ cấu thu.

Nuôi dưỡng nguồn thu

Trong cơ cấu nguồn thu ngân sách, thu nội địa giữ vai trò trụ cột khi chiếm hơn 90% tổng dự toán giao, tương ứng khoảng 14.500 tỷ đồng trong tổng số 16.000 tỷ đồng. Đến hết quý I, thu nội địa đạt gần 3.550 tỷ đồng, bằng 24,5% dự toán và tăng gần 10% so với cùng kỳ. Tuy nhiên đến hết tháng 5, đà tăng chung bắt đầu chậm lại, ước thực hiện khoảng gần 6.000 tỷ đồng, hơn 40% dự toán và chỉ tăng hơn 4% so với cùng kỳ.

Nguồn thu từ hoạt động xuất, nhập khẩu góp phần đáng kể vào tiến độ thu chung khi lũy kế thực hiện đến cuối tháng 5 khoảng hơn 630 tỷ đồng, tương đương 44% dự toán, tăng hơn 15% so với cùng kỳ năm trước. Thu viện trợ, huy động đóng góp khoảng 10 tỷ đồng, bằng 36% dự toán. Tại cuộc họp bàn giải pháp thực hiện tốt nhiệm vụ thu, chi ngân sách nhà nước năm 2026, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Văn Tuấn yêu cầu phải gắn trách nhiệm từng sở, ngành, địa phương trong thực hiện nhiệm vụ thu.

Các sở, ngành, địa phương phải tăng cường phối hợp với cơ quan thuế trong quản lý địa bàn, quản lý nguồn thu; kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi trốn thuế, gian lận thuế, chống thất thu ngân sách nhà nước; đẩy mạnh quản lý thu đối với hoạt động thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số và các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro về thuế; cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, góp phần nuôi dưỡng và phát triển nguồn thu. Ngành tài chính, thuế tăng cường quản lý các nguồn thu bền vững như: Thu từ khu vực FDI, ngoài quốc doanh, thu phí tham quan di tích, thuế thu nhập cá nhân, xuất, nhập khẩu, logistics, du lịch, thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, hộ kinh doanh.

Ông Đoàn Vĩ Tuyến, Trưởng Thuế thành phố khẳng định: Thuế thành phố đã và đang đẩy mạnh thực hiện các nhiệm vụ nội ngành, bám và theo dõi sát tiến độ thu theo từng địa bàn, sắc thuế; tăng cường phân tích, dự báo, nhận diện rủi ro, xây dựng kịch bản điều hành linh hoạt, khai thác nguồn thu còn tiềm năng, hạn chế hụt thu. Ngành thuế triển khai mạnh mẽ các hoạt động hỗ trợ theo hướng lấy người nộp thuế làm trung tâm; tổ chức hiệu quả các đợt cao điểm tuyên truyền, đặc biệt đối với hộ, cá nhân kinh doanh; thực hiện chương trình “Đồng hành cùng hộ kinh doanh”, theo dõi sát quá trình chuyển đổi sau khi bỏ thuế khoán. Đồng thời, triển khai quyết liệt các biện pháp thu hồi nợ, cưỡng chế; kiểm soát chặt phát sinh nợ mới… quyết tâm thực hiện tốt nhiệm vụ thu năm 2026.