Bức thư cha gửi con gái trước ngưỡng cửa trưởng thành

Lời đầu năm cho con

Có những người cha dành cả cuộc đời để yêu thương con nhưng lại chẳng mấy khi nói ra thành lời. Tình yêu ấy hiện diện trong những lo toan thường nhật, trong sự quan tâm lặng lẽ và cả những điều tưởng chừng nhỏ nhặt mà đôi khi phải đến lúc trưởng thành, những đứa con mới hiểu hết.

Anh Nguyễn Thanh Bình, tác giả đoạt giải Chuyên đề Cuộc thi viết “Cha và con gái” lần thứ 4 - năm 2026 do Tạp chí Gia đình Việt Nam tổ chức cũng là một người cha như thế.

Trong bài dự thi mang tên “Lời đầu năm cho con...”, anh không kể về một biến cố lớn, một kỷ niệm đặc biệt hay những hy sinh khiến người đọc phải rơi nước mắt. Anh chọn viết một lá thư gửi con gái, bắt đầu bằng ba chữ thân thương: “Con gái yêu”.

Đó là những lời tâm tình của một người cha khi nhìn cô con gái bé bỏng ngày nào đang dần trưởng thành, chuẩn bị bước vào một thế giới rộng lớn hơn, nơi con sẽ có những lựa chọn, những niềm vui và cả những va vấp mà cha mẹ không thể mãi ở bên để chở che.

"Một khi con người biết cảm thụ cái đẹp, biết trân trọng cái đẹp của văn hóa nghệ thuật... thì chắc chắn đó sẽ là một con người thiện lành, sống tốt, không làm hại đến ai, đến sinh linh, đến môi trường nói chung" - Anh Nguyễn Thanh Bình dặn dò con gái

Lá thư bắt đầu từ một ký ức đẹp, ngày con gái chào đời giữa những ngày Tết đang đến gần.

“Khi gió đồng ngát thơm, rợp trời chim én lượn...” cũng là lúc cô con gái nhỏ bước sang tuổi mới. Trong tên con đã có sẵn mùa xuân, bởi con được sinh ra vào những ngày đất trời chuyển mùa. Năm ấy, mẹ sinh con mà lỡ mất một cái Tết. Ba mẹ ngồi trong phòng sinh bệnh viện, nhìn qua ô cửa sổ thấy hương gió Tết vương vít và những cánh én bay rợp trời.

Ký ức ấy được anh Bình giữ lại bằng những câu chữ nhẹ nhàng, như thể dù bao nhiêu mùa xuân đã đi qua, khoảnh khắc lần đầu đón con đến với cuộc đời vẫn còn nguyên vẹn.

Mỗi mùa xuân đến, con gái lại thêm một tuổi. Đứa trẻ từng nằm trong vòng tay ba mẹ giờ đã trở thành một thiếu nữ, có suy nghĩ, ước mơ và những dự định riêng. Cùng với niềm vui chứng kiến con lớn lên là những trăn trở rất đỗi tự nhiên của người làm cha: Làm sao để con đủ mạnh mẽ trước những biến động của cuộc sống? Làm sao để con biết yêu thương bản thân, không đánh mất mình trong những kỳ vọng của người khác?

Và hơn hết, làm sao để con có một cuộc đời hạnh phúc?

“Ba không nói được nhiều, chỉ viết những lời này cho con, ngõ hầu một ngày con sẽ đọc được”, anh Bình viết.

Chỉ một câu ngắn ngủi nhưng dường như đã nói thay tâm tư của rất nhiều người cha. Họ có thể dành hàng giờ lo lắng cho tương lai của con nhưng khi đối diện với con lại không dễ dàng nói ra những lời yêu thương.

Chia sẻ sau cuộc thi, anh Bình thừa nhận bản thân không phải người giỏi bộc lộ tình cảm.

“Ngoài đời, tôi khó bộc lộ tình cảm của mình với con. Tôi chỉ im lặng, lo làm này kia, chăm cho con những món nhu yếu”, anh tâm sự.

Chính vì thế, viết trở thành một cách để anh nói với con những điều đôi khi không thể diễn đạt trọn vẹn trong cuộc sống thường ngày.

Trước đây, anh từng viết nhiều bài về con gái theo lối kể chuyện, tâm sự, ghi lại những kỷ niệm dễ thương. Một số bài đã được đăng báo, thậm chí từng đoạt giải cao trong một cuộc thi viết. Nhưng lần này, anh muốn thử một cách khác, gần gũi và riêng tư hơn: Viết một lá thư, như một cuộc trò chuyện giữa hai cha con.

Điều thú vị là sau khi hoàn thành tác phẩm, anh vẫn giữ nó như một bí mật nhỏ, chưa chia sẻ với người thân. Mãi đến gần đây, cô con gái 20 tuổi mới được đọc những lời ba viết.

“Tôi nghĩ, những gì mình viết trong bài, mình chia sẻ cùng con đã nhận được những tín hiệu tích cực, sự cảm động trước nhất từ chính con gái mình”, anh Bình kể.

Không mong con phải sống theo khuôn mẫu của bất kỳ ai

Điều khiến “Lời đầu năm cho con...” trở nên đáng suy ngẫm không chỉ nằm ở tình cảm của người cha mà còn ở cách anh nhìn nhận hạnh phúc và tương lai của con gái.

Trong lá thư, anh Bình không đặt ra những mục tiêu lớn lao, cũng không mong con nhất định phải trở thành người thành đạt, giàu có hay có một cuộc hôn nhân viên mãn theo những tiêu chuẩn quen thuộc.

Anh bắt đầu từ những điều giản dị: Biết chăm sóc bản thân, sống gọn gàng, khỏe mạnh, nuôi dưỡng đời sống tinh thần bằng sách, văn học, nghệ thuật và những giá trị tốt đẹp.

Với anh, vẻ đẹp của một người phụ nữ không chỉ nằm ở dáng vẻ bên ngoài mà còn được hình thành từ chiều sâu tâm hồn, từ khả năng cảm nhận cái đẹp và sự tử tế trong cách đối đãi với cuộc đời. Nhưng có lẽ, điều anh muốn nhắn nhủ nhiều nhất chính là sự chủ động.

“Phụ nữ nói riêng hay con người nói chung lúc này, cần có lối suy nghĩ tích cực và chủ động tài chính con ạ”, anh viết.

Đó không phải lời khuyên xuất phát từ những lý thuyết xa vời mà được đúc kết từ chính trải nghiệm cuộc sống và những con người anh từng gặp.

"Con phải mạnh mẽ, quyết định và tự chịu trách nhiệm, chuyên tâm học hành đàng hoàng để có một công việc đủ kiếm sống nhưng cũng vừa đủ thời gian để còn thỏa mãn những đam mê khác trong cuộc đời mình"

Trong tác phẩm, anh kể về những cô gái trẻ đang làm việc ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Người làm văn phòng nhưng vẫn dành thời gian đọc sách, vẽ tranh, chăm sóc gia đình, theo đuổi lối sống mình lựa chọn rồi mạnh dạn đầu tư kinh doanh. Người làm ngân hàng luôn nỗ lực phát triển nghề nghiệp nhưng không quên du lịch, làm thiện nguyện và trở về thăm cha mẹ. Người làm marketing ở một doanh nghiệp nước ngoài luôn xuất hiện với tinh thần năng động, nụ cười rạng rỡ và thái độ tích cực trước cuộc sống.

Họ không phải những hình mẫu hoàn hảo, cũng chẳng nhất thiết sở hữu những thành tựu khiến người khác ngưỡng mộ. Điều khiến anh Bình trân trọng ở họ là khả năng tự quyết định cuộc đời mình, biết làm việc, biết tận hưởng và tìm thấy niềm vui trong những điều đang có.

Anh mong một ngày con gái cũng sẽ có được tinh thần ấy.

Theo anh, sống tích cực không có nghĩa là né tránh khó khăn hay cố tỏ ra vui vẻ trước mọi biến cố. Đó là khả năng phân biệt đúng sai, bình tĩnh nhìn nhận vấn đề và chủ động tìm cách giải quyết thay vì than thân trách phận. Còn chủ động tài chính không đồng nghĩa với việc phải lao vào kiếm tiền bằng mọi giá.

“Không cần phải cắm đầu kiếm tiền để giàu có, mà chỉ cần đáp ứng đủ nhu cầu tối thiểu của mình, hãy còn dư thời gian, sức khỏe để tận hưởng cuộc sống, thỏa đam mê, hoặc có thể quay lại giúp đỡ, hỗ trợ thêm cho cộng đồng”, anh chia sẻ.

Đằng sau quan niệm ấy là một mong muốn sâu xa con gái có thể tự đứng vững trên đôi chân của mình, không phải sống phụ thuộc hay đánh đổi những điều quý giá chỉ để đáp ứng kỳ vọng của người khác.

Đáng chú ý, khi nhắc đến những cô gái trẻ đang tận hưởng cuộc sống độc thân, anh Bình không hề tỏ ra sốt ruột về chuyện con gái sau này phải sớm lấy chồng, sinh con.

Thay vào đó, anh muốn con hiểu rằng mỗi giai đoạn cuộc đời đều có những giá trị riêng đáng trân trọng. Những năm tháng độc thân có thể là khoảng thời gian để học hỏi, khám phá thế giới, phát triển bản thân và hiểu rõ mình thực sự mong muốn điều gì.

Anh không cổ vũ con nhất thiết phải sống độc thân, càng không phủ nhận ý nghĩa của hôn nhân. Điều anh mong muốn là con đừng bước vào hôn nhân chỉ vì áp lực tuổi tác hay quan niệm rằng đến một độ tuổi nào đó, ai cũng phải có gia đình.

“Lập gia đình phải được xem là một trong những bước nghiêm túc thực hiện trong kế hoạch dài hạn chủ động của cuộc đời mình, chứ không thể để việc cưới xin là chuyện ‘chẳng đặng đừng’, hay quan niệm kiểu ai cũng có vợ có chồng, không lẽ mình ở vậy!”, anh Bình bày tỏ.

Với anh, hôn nhân nên là một lựa chọn được cân nhắc bằng sự trưởng thành và tự nguyện chứ không phải một đích đến bắt buộc để chứng minh rằng người phụ nữ đã có cuộc sống trọn vẹn.

“Tôi muốn con gái mình sống chủ động, nhìn về đời sống hôn nhân một cách thoáng hơn, nhẹ nhàng hơn!”, anh nói.

Trong những lời tâm tình ấy, người đọc có thể nhận ra một tình yêu rất khác của người cha. Đó không chỉ là tình yêu muốn bảo vệ con trước những tổn thương mà còn là tình yêu đủ rộng lượng để tôn trọng những lựa chọn riêng của con.

Bởi suy cho cùng, cha mẹ có thể trao cho con hành trang nhưng không thể sống thay cuộc đời con. Điều quan trọng không phải con có đi đúng con đường cha mẹ từng hình dung hay không, mà là con có đủ bản lĩnh để lựa chọn và chịu trách nhiệm với hạnh phúc của chính mình.

Mong con hạnh phúc trên từng chặng đường đời

Người cha tự nhận mình ít nói, khó bộc lộ tình cảm ấy lại đang dần trở thành một người bạn lớn của con gái.

Anh kể, càng trưởng thành, con càng hiểu và thương ba nhiều hơn. Những cuộc trò chuyện giữa hai cha con không còn chỉ xoay quanh chuyện học hành hay sinh hoạt hằng ngày mà mở rộng sang công việc, những suy nghĩ về cuộc đời, thậm chí cả chuyện tình cảm.

“Thật may là càng lớn, con gái càng hiểu, càng thương, càng chia sẻ nhiều chuyện với ba hơn. Từ chuyện học, chuyện đi làm, chuyện suy nghĩ với cuộc đời, thậm chí cả những chuyện bạn bè trai gái… tôi vui vì mình vẫn còn được con tin cậy, xem như là một người bạn lớn để có thể sẻ chia này kia!”, anh Bình tâm sự.

Có lẽ, với một người cha, niềm hạnh phúc khi con trưởng thành không chỉ là nhìn thấy con đạt được thành tích hay có công việc ổn định, mà còn là biết rằng giữa những đổi thay của cuộc sống, con vẫn muốn trở về kể cho mình nghe những chuyện vui buồn.

Khi con còn nhỏ, cha mẹ thường là cả thế giới của con. Nhưng đến một ngày, thế giới của con rộng lớn hơn, có bạn bè, công việc, những mối quan hệ và những bí mật riêng. Sự hiện diện của cha mẹ khi ấy cũng phải thay đổi, từ người quyết định, chỉ dẫn trở thành người biết lắng nghe, tôn trọng và đồng hành.

Không phải người cha nào cũng dễ dàng thực hiện được sự chuyển đổi ấy. Bởi yêu thương đôi khi đi cùng nỗi lo mà càng lo lắng, cha mẹ càng muốn giữ con trong vòng tay bảo vệ.

Nhưng qua những lời viết cho con, anh Bình dường như đã lựa chọn một cách yêu thương khác: Không cố vạch sẵn đường đi, chỉ mong con có đủ hành trang để tự bước.

Ở cuối lá thư, anh nhắc lại một câu nói được anh ghi nhớ từ thời sinh viên và gắn với nhà cách mạng Che Guevara: “Hạnh phúc không phải là cảm giác tới đích, mà là trên từng chặng đường đi”.

Khi còn trẻ, anh từng đọc câu nói ấy nhưng chưa suy ngẫm nhiều. Phải đến khi trưởng thành, trải qua những va chạm của cuộc sống, anh mới cảm nhận sâu sắc hơn ý nghĩa của nó.

Có lẽ, tuổi trẻ thường khiến người ta tin rằng hạnh phúc nằm ở một cột mốc nào đó phía trước. Thi đỗ một ngôi trường, có công việc tốt, kiếm được nhiều tiền, kết hôn hay xây dựng một gia đình. Người ta mải miết đi tìm những đích đến ấy, đôi khi quên mất rằng những ngày tháng đang sống cũng chính là một phần không thể lấy lại của cuộc đời.

Bởi vậy, anh không muốn con gái dành cả tuổi trẻ để chờ đợi một tương lai hoàn hảo rồi mới cho phép mình hạnh phúc.

Anh muốn con biết vui với những điều bình dị, trân trọng những người đang ở bên, đủ mạnh mẽ để đối diện khó khăn và đủ tự tin để lựa chọn con đường phù hợp với bản thân.

Khi được hỏi nếu 20 năm nữa, con gái đã trưởng thành và có cuộc sống riêng, anh mong con sẽ nhớ nhất điều gì trong lá thư này, anh Bình không nhắc đến những lời khuyên về công việc, tài chính hay hôn nhân. Điều anh mong con ghi nhớ vẫn là thông điệp ở cuối bài viết:

“Sống chủ động, tự tin, tận hưởng hạnh phúc ngay từ những gì mình lựa chọn và đang có, sẽ giúp con có một quãng thời gian trên cõi đời này không thể nào quên!”.

Hai mươi năm nữa, cô gái 20 tuổi hôm nay sẽ bước sang tuổi 40. Khi ấy, có thể con đã có gia đình, có con hoặc đang theo đuổi một cuộc sống rất khác những gì ba mẹ từng hình dung. Con cũng có thể đã trải qua những thành công, thất bại, những lần hạnh phúc và cả những tổn thương khó tránh khỏi.

Nhưng dù cuộc đời con thay đổi thế nào, người cha vẫn mong những lời viết từ mùa xuân năm ấy sẽ nhắc con nhớ rằng hạnh phúc không nhất thiết phải đợi đến khi mọi thứ trở nên đủ đầy.

Với anh Bình, Cuộc thi viết “Cha và con gái” không chỉ là nơi những người cha bày tỏ tình cảm với con mà còn là dịp để những người con gái viết về cha bằng lòng biết ơn, sự trân trọng và nỗi nhớ thương. Những câu chuyện được kể từ hai phía, qua nhiều thế hệ, đã tạo nên những góc nhìn phong phú về tình phụ tử. Anh cho biết chính cuộc thi cũng giúp bản thân mạnh dạn hơn khi viết và bày tỏ tình cảm với con gái.

Người cha có thể không đi cùng con trên mọi chặng đường, nhưng những lời dặn dò vẫn có thể ở lại, trở thành điểm tựa tinh thần trong những thời khắc con cần đến.

Và sau tất cả những lời khuyên về cách sống, cách làm việc, cách yêu thương bản thân, lá thư của anh Nguyễn Thanh Bình khép lại bằng một lời động viên rất đỗi đời thường:

“Ba chỉ luôn mong con gái của ba được vậy! Ráng lên con nghen!”.

Không phải một lời căn dặn phải thành công, cũng không phải kỳ vọng con nhất định trở thành người như thế nào. Chỉ là lời nhắn của một người cha mong con đủ vững vàng để sống cuộc đời mình lựa chọn và đủ bình yên để nhận ra hạnh phúc ngay trên con đường đang đi.