Vì sao nhiều người ngày càng thích 'sống phông bạt'?

Một bài đăng về chuyến du lịch sang trọng, món đồ đắt tiền hay cuộc sống tưởng như hoàn hảo có thể chỉ là cách một người lưu giữ khoảnh khắc và chia sẻ niềm vui. Tuy nhiên, khi việc thể hiện bản thân trở thành nhu cầu thường xuyên và phụ thuộc vào phản ứng của người khác, hành vi này có thể liên quan đến những nhu cầu tâm lý sâu xa hơn.

Ảnh minh họa

Đằng sau vẻ ngoài hào nhoáng là tâm lý tự ti

Ở một số người, việc phô bày sự giàu có hay một cuộc sống đáng ngưỡng mộ trên mạng xã hội xuất phát từ mong muốn được chú ý và công nhận. Những lượt thích, bình luận hay lời khen vô hình trung trở thành một dạng “thước đo” giúp họ cảm thấy bản thân có giá trị.

Nói cách khác, vẻ ngoài càng được chăm chút đôi khi lại càng cho thấy sự bất an bên trong. Một người liên tục chứng minh rằng mình thành công, có điều kiện hoặc đang tận hưởng cuộc sống có thể đang cố khỏa lấp cảm giác thiếu tự tin.

Tâm lý này có thể hình thành từ quá trình một người thường xuyên bị đặt lên bàn cân so sánh. Khi lớn lên trong môi trường coi thành tích, tiền bạc, ngoại hình hay địa vị là tiêu chí đánh giá, con người dễ hình thành thói quen nhìn nhận bản thân thông qua vị trí của mình so với người khác. Nếu cảm thấy mình thua kém, họ có thể tìm cách tạo dựng một hình ảnh nổi bật hơn trên mạng để bù đắp cảm giác tự ti.

Dẫu vậy, không nên đánh đồng mọi hoạt động chia sẻ trên mạng xã hội với “sống ảo”. Việc đăng tải những trải nghiệm vui vẻ, khoảnh khắc đẹp hay thành quả cá nhân hoàn toàn có thể là một cách thể hiện niềm vui. Vấn đề nằm ở động cơ phía sau: một người chia sẻ vì thực sự hạnh phúc với trải nghiệm của mình hay cần sự công nhận từ người khác để cảm thấy bản thân có giá trị.

"Cuộc đua" trên mạng xã hội

Mạng xã hội khiến việc so sánh bản thân với người khác trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Chỉ với vài thao tác, mỗi người có thể nhìn thấy cuộc sống, thành tựu, ngoại hình, tài chính hay các mối quan hệ của rất nhiều người xung quanh.

Từ đó, tâm lý cạnh tranh ngầm ngày càng mạnh lên. Sự cạnh tranh không chỉ dừng ở chuyện ai có nhiều tiền hơn, đi du lịch ở đâu hay sở hữu món đồ gì, mà còn có thể lan sang tình yêu, công việc, các mối quan hệ và phong cách sống.

Trong hoàn cảnh ấy, việc phô bày hình ảnh cá nhân đôi khi trở thành một cách để bảo vệ vị thế của mình. Một người có thể liên tục chứng minh rằng mình thành công, hạnh phúc hoặc được nhiều người quan tâm chỉ để không cảm thấy mình đang đứng phía sau người khác.

Thế nhưng, cuộc đua này rất khó có điểm dừng. Khi giá trị bản thân phụ thuộc vào việc phải “hơn” người khác, mỗi thành công của người xung quanh lại có thể trở thành một lý do để tiếp tục chứng minh mình không thua kém. Cảm giác hài lòng vì thế nhanh chóng biến mất, nhường chỗ cho áp lực duy trì hình ảnh.

Không chỉ ảnh hưởng đến chính người trong cuộc, thói quen khoe khoang quá mức còn có thể làm suy giảm chất lượng các mối quan hệ. Khi một người luôn tìm cách trở thành tâm điểm, những người xung quanh dễ cảm thấy mệt mỏi hoặc khó tạo được sự gần gũi thực sự. Thay vì kéo mọi người lại gần, hình ảnh được tô vẽ quá nhiều đôi khi lại tạo ra một khoảng cách vô hình.

Ảnh minh họa

Trở về với giá trị của chính mình

Để không bị cuốn vào vòng xoáy “sống ảo”, điều đầu tiên là mỗi người cần nhận diện được lý do mình muốn chia sẻ. Nếu một bài đăng không nhận được lượt thích hay lời khen, cảm xúc của chúng ta có thay đổi đáng kể hay không? Nếu câu trả lời là có, đó có thể là dấu hiệu cho thấy sự đánh giá từ bên ngoài đang có ảnh hưởng quá lớn đến lòng tự tin.

Thay vì dùng tiền bạc, đồ hiệu, những chuyến đi hay hình ảnh hào nhoáng để chứng minh giá trị, mỗi người có thể xây dựng sự tự tin từ năng lực, trải nghiệm và những mối quan hệ thực chất. Những điều mình đạt được không nhất thiết phải được người khác nhìn thấy mới trở nên có ý nghĩa.

Mạng xã hội vẫn có thể là nơi chia sẻ những niềm vui và thành quả cá nhân, nhưng sự chia sẻ sẽ lành mạnh hơn khi nó xuất phát từ mong muốn kết nối thay vì nhu cầu chứng minh. Một bức ảnh đẹp, một chuyến đi đáng nhớ hay thành tựu trong công việc đều đáng được trân trọng, miễn là chúng không trở thành công cụ để đo lường giá trị của chính mình.

Sau cùng, cảm giác đủ đầy không đến từ việc người khác nghĩ gì về chúng ta. Khi không còn quá phụ thuộc vào ánh nhìn bên ngoài, con người có thể dành nhiều năng lượng hơn cho việc phát triển bản thân, xây dựng các mối quan hệ chân thành và tận hưởng những điều thực sự có ý nghĩa trong cuộc sống.