Bức thư gửi từ lòng đất

Ngày ấy, để nói ra một cái tên không khó, nhưng một cái tên chẳng có ích gì khi ngoài cái tên ấy, chính bà cũng không biết họ, tên đệm, đơn vị bộ đội, hay địa chỉ ông ấy ở đâu. Chỉ một lần ngẫu hứng, ông đọc cho bà nghe mấy câu thơ: Quê anh có “Rừng cọ đồi chè đồng xanh ngào ngạt/Nắng chói Sông Lô hò ô tiếng hát”...

Học bỏ lửng đến lớp 5, tròn 17 tuổi, chưa một mối tình vắt vai, cô thôn nữ tình nguyện gia nhập Thanh niên xung phong. Từ quê hương xứ Nghệ, cô được điều động tới tuyến lửa, nơi những bước chân rầm rập ngày đêm vào chiến trường miền Nam. Khi lần đầu bà Thêm gặp ông, bà đã mê từ cái nhìn đầu tiên.

Ông Thạc vào mặt trận, bà hẫng hụt, rồi chợt nhận ra một sinh linh nhỏ bé nhen nhóm trong cơ thể mình. Bà hoảng hốt chẳng biết thông tin gì về cha đứa bé, chỉ biết quê ông ở Vĩnh Phúc.

Vĩnh Phúc đất rộng người thưa, chỉ biết ông tên là Thạc, chẳng biết người huyện nào, xã nào, thân thuộc là ai, thì có mò kim đáy bể. Đó là lý do bà im lặng với tất thảy, khi ai đó cố gạn hỏi tác giả của bào thai trong bụng bà.

Những năm tháng sống trong điều tiếng, ghẻ lạnh rồi cũng trôi đi. Phúc được sinh ra, lớn lên. Người làng dần chấp nhận, bà là một phụ nữ không chồng. Đàm tiếu rồi cũng chán, bà chọn cách nuốt sự cay đắng nghiệt ngã vào trong để nuôi dạy Phúc trưởng thành.

Bà Thêm tự nhủ với mình, chỉ có Phúc mới đáng hỏi bố nó là ai, dù chỉ là một cái tên, một địa danh quê cha mơ hồ. Nhưng Phúc không hỏi, không phải vì bản tính tò mò của một đứa trẻ trong nó không có, mà vì nó không muốn mẹ buồn. Suốt tuổi thơ của Phúc, nó đã nhiều lần chứng kiến người ta đặt câu hỏi đó, chỉ thấy hàm răng mẹ nghiến chặt, mặt cúi gằm, đôi mắt ứ nước chực trào ra.

Tối đến, thể nào mẹ cũng trằn trọc khóc thầm. Có lần, nó bênh mẹ, đốp lại người đưa ra câu hỏi: Nó không cần cha, mẹ nó không cần chồng, mọi người đừng hỏi những câu vô nghĩa. Mẹ nạt nó không được hỗn với người lớn, nhưng nó hả hê, vì từ ấy, không ai còn hỏi mẹ câu đó nữa, ít ra là trước mặt nó.

*

Tháng 7, bầu trời Quảng Trị xanh ngắt, không một gợn mây. Những đợt gió Lào hầm hập thổi khiến chiếc xe 29 chỗ mặc dù đã bật hết công suất máy lạnh vẫn trở nên ngột ngạt. Năm nào cũng vậy, bà Thêm chọn tháng 7 trở lại chiến trường xưa, nơi tiểu đội thanh niên xung phong của bà đóng quân. Những năm trước bà đi một mình, nhưng năm nay bà đi cùng với con trai.

Chiến tranh đi qua hơn nửa thế kỷ, bà Thêm bây giờ đã ngoài 70, là bà nội của hai đứa cháu. Thấy mẹ đã nhiều tuổi, lại mắc một số bệnh nền, Phúc không muốn bà đi một mình trong cái thời tiết khắc nghiệt của núi rừng Quảng Trị. Lần này đi cùng con, bà Thêm linh cảm có sự sai khiến của anh linh liệt sĩ.

Trong số hàng nghìn ngôi mộ khuyết danh tại Nghĩa trang liệt sĩ Đường 9, Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, lộ trình nơi mẹ con bà sẽ tới dâng hương, bà tin ông Thạc đang nằm yên nghỉ đâu đây. Nén nhang của Phúc dành cho người cha cùng huyết thống chắc chắn đem đến những điều tâm linh kỳ diệu.

Vì sao bà Thêm lại có một niềm tin mãnh liệt, để suốt hàng chục năm trời, năm nào bà cũng trở lại chiến trường xưa tìm nơi ông yên nghỉ. Sao bà không nghĩ rằng ông Thạc vẫn sống, sau chiến tranh, đã trở về quê hương lập gia đình và không hề có ý định tìm lại người tình một đêm nơi rừng thiêng nước độc? Chẳng ai báo cho bà ông Thạc hi sinh. Nhưng trong suy nghĩ của bà, nếu ông Thạc còn sống, chắc chắn sẽ trở lại tìm bà, trừ khi thân xác ông đã hòa vào lòng đất mẹ.

*

Tiểu đội thanh niên xung phong đóng quân tại khu vực giao cắt giữa Đường 9 Nam Lào và đường Trường Sơn. Đây là yết hầu quan trọng về giao thông nên thường xuyên là mục tiêu đánh phá của địch. Tiểu đội có 8 cô gái, có nhiệm vụ đảm bảo cho dòng chảy giao thông liên tục không gián đoạn vì bom đạn. Gần đó có một trạm quân y chữa trị cho bộ đội trên đường hành quân qua tuyến lửa này.

Thạc không bị thương, nhưng khi đơn vị anh hành quân tới đây, Thạc bị sốt cao, không đủ sức khỏe tiếp tục di chuyển cùng đơn vị, anh được cho ở lại trạm xá điều trị. Sau hai tuần chăm sóc, Thạc hết sốt. Anh bắt đầu ngồi dậy, loanh quanh đi lại gần khu vực trạm xá.

Thạc gặp các cô thanh niên xung phong đang hì hục vần một tảng đá lớn chắn ngang đường do tác động của đợt ném bom của địch vào tối hôm trước.

- Để tôi giúp các cô một tay. Thạc nói và giằng lấy chiếc xà beng từ tay Thêm, cô gái trong tiểu đội.

- Vừa ốm dậy, người xanh như tàu lá chuối thì giúp được gì? Giọng tiểu đội trưởng quê Hà Tĩnh nặng chịch như chì. Có thể tiếng địa phương khiến Thạc không nghe rõ tiểu đội trưởng nói gì. Anh tiếp tục nhoài người lấy chiếc xà beng từ tay Thêm.

Thêm như bị điện giật khi bàn tay Thạc cố nắm lấy tay cô để giằng chiếc xà beng.

- Không chỉ cần có sức khỏe mà cần có mẹo nữa. Hãy làm theo cách của tôi, các cô sẽ đỡ sức hơn rất nhiều. Nói rồi, Thạc hô lớn: “Một hai ba nào... Cô kia, chèn thanh gỗ vào đây... Thế thế, tiếp tục nhé, một hai ba nào... Đấy có phải nhẹ nhàng hơn không!”.

Bị chàng trai lấy mất dụng cụ lao động, Thêm rảnh rỗi đứng ngoài quan sát, cô chăm chăm nhìn vào khuôn mặt chàng lính trẻ: Đẹp trai quá, khuôn mặt thanh tú, sống mũi cao, làn da trắng như con gái, lại còn răng khểnh nữa chứ. Khi tảng đá được vần ra mép đường, mọi người thu dọn dụng cụ trở về lán trại. Thạc trả chiếc xà beng cho Thêm. Tận dụng thời điểm đó, Thêm thỏ thẻ chỉ cốt để một mình Thạc nghe được:

- Trai Hà Nội mà cũng biết cầm xà beng cuốc xèng như nông dân vậy?

- Cô nhìn tôi giống công tử Hà Nội à?

- Vậy quê anh ở đâu?

Giọng tiểu đội trưởng cắt ngang cuộc trò chuyện giữa Thạc và Thêm

- Vần được tảng đá to rứa là khỏe rồi. Vào mặt trận mà đánh giặc thôi. Ở đây lâu, chị em tui lại phát cuồng đó hầy...? Tiếng cười nổ vang làm Thạc đỏ mặt. Anh chống chế:

- Đơn vị tôi đã tiến sâu vào chiến trường rồi. Tôi đang bắt liên lạc với cấp trên để xin xe đuổi theo.

Có tiếng gầm rít từ xa rồi ập đến chói tai. Tiểu đội trưởng hét lên: “cường kích”. Các cô gái tản ra nhảy xuống các giao thông hào gần đó. Thạc mất phương hướng, nửa muốn chạy về trạm xá, nửa lại muốn tìm một chỗ nào đó lánh tạm. Trong vài giây lưỡng lự, Thạc thấy có một người kéo mạnh cánh tay: Theo tôi, chạy về hướng này. Thạc bám theo Thêm, tới một hố trú ẩn cá nhân, Thạc chần chừ vì chỉ một người có thể chui xuống vừa.

- Cô xuống đi.

Không để Thạc nói thêm, cô đẩy anh xuống hố và nằm úp người đè lên, lấy tay giữ chặt quai chiếc mũ sắt trên đầu.

Bầu trời, tiếng động cơ gầm gừ, theo kinh nghiệm, đó là lúc chiếc tiêm kích sà xuống. Vài tiếng nổ rốc-két khô khốc đến chói tai, chúng bắn hú họa vào mục tiêu nào đó rồi bay đi.

Trong phút giây ngắn ngủi ấy, Thạc cảm nhận cơ thể căng đầy nhựa sống của cô gái đang ở tuổi xuân thì đè lên người chàng lính trẻ. Tiếng tiểu đội trưởng hô lớn: “Điểm danh... Thêm đâu?”.

- Dạ có em. Vừa nói Thêm vừa vùng dậy chạy về phía tiếng hô của chỉ huy.

Tối hôm đó Thạc trằn trọc không sao ngủ được. Chưa bao giờ Thạc được gần gũi thân xác với một người con gái. Vậy nên đến bây giờ cái cảm giác rạo rực vẫn làm anh lâng lâng. Anh cố xua đi cái ý nghĩ mà anh cho là tăm tối ấy, rồi nhắm mắt để chóng chìm vào giấc ngủ.

Song không tài nào ngủ được. Đêm thật dài. Nhìn quá ô cửa trạm quân y dã chiến, trăng non lấp ló đầu rặng cây phía xa xa, rồi di chuyển lên cao dần. Cách đó chừng nửa cây số ánh đèn dầu ở lán trại tiểu đội thanh niên xung phong đã tắt. Mọi người chìm vào giấc ngủ chỉ có một người đang thức, đó là Thêm.

Đêm về khuya, không gian tĩnh mịch, tiếng chim chèo bẽo phát ra những âm thanh rùng rợn đầy ma mị. Với người lính Trường Sơn, âm thanh đó chỉ dọa được những người yếu bóng vía, mới trải qua cuộc sống nơi chiến trường ác liệt.

Ở nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết mong manh, các cô trong tiểu đội thanh niên xung phong như Thêm không thể ủy mị, sa vào chuyện tình cảm yêu đương nam nữ. Xác định là thế nhưng tình cảm và lý trí luôn mâu thuẫn nhau, không hiểu sao từ lúc gặp Thạc, hai ánh mắt chạm nhau, Thêm như thấy một luồng điện chi phối suy nghĩ của mình, đó có thể gọi là sức hút của tình yêu hay không?

Sáng hôm sau, hôm sau nữa, rồi ngày nào cũng vậy, Thạc lại mò ra khu vực các cô thanh niên xung phong làm việc.

- Mê cô mô mà ngày nào cũng ra ngắm các cô đó? Tiểu đội trưởng là người đứng tuổi, dạn dĩ, nghe đâu đã có gia đình, chồng chị cũng là bộ đội đang chiến đấu ở chiến trường miền Nam nói.

Các chị em vui vẻ hùa theo:

- Chàng mê em đó... Ý, mê tao chứ... mê tao... Các cô nhao nhao tranh giành, rồi cười nghiêng ngả.

Họ chẳng ngộ nhận, họ chỉ muốn trêu đùa cho quên đi nỗi mệt nhọc. Họ biết tình yêu với một anh lính trên đường hành quân chẳng đem lại điều gì mà chỉ nhận lại sự khấp khoải ngóng trông trong vô vọng. Vì ai dám chắc, mình còn sống đến ngày thống nhất hay không.

Thạc nhìn về phía Thêm, bắt gặp ánh mắt cô đang trìu mến nhìn mình.

- Tôi buồn quá vì chưa bắt liên lạc được với đơn vị nên ra đây xem có giúp được các cô việc gì không... Thạc biện minh, nhưng ánh mắt thì lại muốn nói với Thêm điều ngược lại.

Tình yêu có một sức hút kỳ lạ mà chỉ người trong cuộc mới nhận ra. Thạc cảm nhận ánh mắt yêu thương của Thêm dành cho mình và Thêm cũng cảm nhận điều đó. Với họ, thế là đủ để tâm tư, nhớ nhung mỗi khi màn đêm buông xuống.

*

Thạc chạy bộ từ trạm quân y tới chỗ các cô thanh niên xung phong, tới nơi thì hổn hển, giọng nói bị ngắt quãng trong hơi thở:

- Tôi đã bắt liên lạc được với thủ trưởng, sáng mai sẽ có xe của trung đoàn 11 qua đón tôi cho đi nhờ để đuổi kịp đơn vị. Vừa nói, mắt Thạc vừa đảo lia lịa để tìm Thêm nhưng không thấy cô đâu.

Nữ Tiểu đội trưởng nghiêm nghị:

- Vậy à, thay mặt chị em trong tiểu đội, chúc đồng chí lên đường mạnh khỏe, hẹn ngày thống nhất trở lại thăm chị em chúng tôi nhé!

Chưa nói dứt lời giọng một cô gái lanh lảnh xen vào:

- Ngày thống nhất thì chị em mình còn ở đây làm gì nữa Tiểu đội trưởng! Về quê còn lấy chồng chứ.

Cô gái khác hùa theo:

- Chị mình lại xúc động nên diễn đạt sai rồi. Thôi thế này, trong thời gian ở đây, nếu anh phải lòng cô nào trong số chúng tôi mà chưa dám thổ lộ thì gửi thư cho cô ấy theo địa chỉ... Lấy bút ra ghi đi, sao cái mặt cứ thộn ra thế.

Các cô lại được trận cười khoái chí khi thấy Thạc lúng túng mượn bút không ai có, liền chạy về trạm xá xin giấy bút rồi lại mướt mải chạy ra để ghi chép địa chỉ hòm thư.

Từ chỗ các cô gái trở về, Thạc buồn thiu, vì anh không gặp Thêm, người mà anh muốn báo tin. Thạc tự trách mình quá nhút nhát, sao không hỏi thẳng tiểu đội trưởng về sự vắng mặt của Thêm.

Chiều, Thạc luôn hướng ánh mắt từ xa dõi theo các cô gái đang làm việc trên cung đường, chẳng thấy Thêm đâu.

Thời gian trôi nhanh quá, mặt trời đã tắt bóng phía dãy núi xa xa. Thạc bồn chồn đứng ngồi không yên.

Tối nay, trăng tròn quá, ánh trăng len qua những tán cây hắt xuống mặt đất những vệt sáng mờ ảo, chập chờn nhảy múa như trêu chọc sự nhút nhát của Thạc.

Thạc đi ra, rồi lại đi vào, không gian tĩnh mịch quá. Cũng phải thôi, trăng sáng như này, các đơn vị bộ đội hạn chế hành quân để tránh trở thành mục tiêu dễ quan sát của địch.

Thạc hít một hơi thật sâu, anh quyết định tới lán trại thanh niên xung phong tìm Thêm, mặc cho mọi người biết tình cảm thật của anh với Thêm.

- Anh Thạc.

- Ô kìa Thêm, anh tìm em suốt cả ngày hôm nay.

- Vâng, em được phân công lên binh trạm nhận lương thực, thực phẩm về cho đơn vị. Nghe mọi người kể chuyện, sáng mai anh vào mặt trận nên vội đến tìm anh.

Chẳng cần một lời tỏ tình cho “danh chính ngôn thuận”, họ đã mặc nhiên thuộc về nhau như một đôi trai gái đã tìm hiểu lâu ngày. Thạc nắm lấy tay Thêm, họ dắt nhau đi tới một bãi ngô nhỏ, nơi tăng gia của trạm quân y dã chiến. Những bắp ngô đã được thu hoạch, chỉ còn những cây ngô khô khốc đổ rạp xuống nền đất như một tấm thảm êm ái cho đôi tình nhân ngồi tâm sự.

- Ngày mai anh đi rồi, có còn nhớ đến em không? Thêm thỏ thẻ.

- Em là tình yêu đầu đời của anh. Nếu còn sống, ngày chiến thắng, nhất định anh sẽ quay về tìm em!

Thêm lấy tay bịt mồm Thạc.

- Đừng nói gở. Chúng ta nhất định sống. Em sẽ đợi anh về ra mắt bố mẹ em… Rồi chúng mình sẽ làm đám cưới anh nhé? Anh hứa không!

- Anh hứa.

Trăng soi rõ ánh mắt đắm đuối của đôi tình nhân dành cho nhau.

- Cho anh hôn em nhé.

Thạc thì thầm vào tai Thêm, tay siết chặt bờ vai run rẩy của người yêu kéo về phía mình. Thế rồi họ cuốn lấy nhau như một kết cục của cảm xúc đã tới tầm đỉnh điểm, gấp gáp và mãnh liệt như sợ không còn có cơ hội dâng hiến cho nhau nữa.

- Mẹ! Tiếng Phúc gọi bà Thêm quay trở về với thực tại. Năm nào cũng vậy, cứ trở lại tuyến lửa này, những hồi ức một thời tuổi trẻ lại ào về. Bà luôn thấy có bóng dáng của ông Thạc lẩn khuất đâu đó trong khói hương nghi ngút, đang vẫy tay gọi bà.

Bà Thêm và con trai đã tới nghĩa trang liệt sĩ Đường 9. Hôm nay, có một buổi lễ trang trọng đang diễn ra. Đó là lễ tiếp nhận hài cốt liệt sĩ vừa được đoàn tìm kiếm đưa từ nước bạn Lào về nước. Các anh đều là những liệt sĩ chưa xác định danh tính, thi hài được phủ cờ Tổ quốc, giữa hai hàng tiêu binh trong tiếng nhạc bi hùng Hồn tử sĩ.

Tự nhiên bà Thêm bật khóc thảm thiết, tiếng khóc của bà phá tan không khí trang nghiêm của buổi lễ khiến mọi ánh mắt đổ dồn. Lúng túng trước tình huống đó, Phúc vội kéo bà Thêm ra xa khu vực hành lễ.

- Mẹ đừng xúc động quá mà ảnh hưởng tới sức khỏe. Các bác ấy đều là liệt sĩ khuyết danh như rất nhiều ngôi mộ yên nghỉ ở đây, làm sao xác định được trong số đó có hài cốt của cha con?!

Phải rồi, Phúc đã là một người đàn ông trưởng thành. Dù bà Thêm chưa một lần nói với Phúc về cha, nhưng Phúc thừa hiểu rằng, Phúc là kết quả của tình yêu giữa một anh bộ đội và cô thanh niên xung phong. Năm nào cũng vậy, cứ vào tháng 7, bà Thêm trở lại chiến trường xưa, Phúc biết một phần muốn tìm lại người cha cho con mình.

Hai mẹ con lên xe ô tô trở lại quê nhà trong nỗi buồn man mác. Chẳng có sự kỳ diệu nào diễn ra trong chuyến đi cùng với con trai. Bà Thêm tự an ủi, trên đất nước này, có hàng vạn gia đình, hàng vạn trường hợp như bà. Và vẫn có hàng vạn ngôi mộ khuyết danh, hàng nghìn liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt đó thôi. Bà vẫn tin, trong số đó có ông Thạc.

*

Vừa về tới nhà, bà bất ngờ khi thấy lãnh đạo cơ quan đoàn thể trong xã, cùng hai anh bộ đội ở cơ quan quân sự tỉnh tới thăm. Sau màn giới thiệu của cán bộ xã, một chiếc hộp nhỏ bằng kính trong suốt được anh bộ đội mang tới, bên trong có một phong bì và lá thư đã hoen ố qua thời gian.

- Thưa bác, đây là bức thư trong túi áo liệt sĩ, được bọc cẩn thận qua hai lớp túi nilon, anh em chúng con trong đội tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ phía nam vừa tìm thấy trong chiến dịch 500 ngày đêm tại ven Sài Gòn. Người ký trên bức thư ghi tên Nguyễn Văn Thạc. Qua dữ liệu ngân hàng ADN xác định hài cốt đúng của liệt sĩ Thạc, quê Vĩnh Phúc. Có lẽ bác Thạc hi sinh nên chưa kịp gửi thư đi.

Người nhận: “Đồng chí Thêm, Tiểu đội 8, hòm thư Binh trạm TNXP 602”. Qua thông tin tư vấn từ Ban liên lạc Tổng đội Thanh niên xung phong, chúng cháu xác định bác là chủ nhân bức thư này. Để bảo quản kỷ vật lâu dài, chúng cháu phải cho vào hộp kĩ thuật, nhưng cũng đã sao chụp nhân bản bức thư. Bác có thể sử dụng bản này để đọc. Anh bộ đội lễ phép đưa cho bà Thêm một bản, bà Thêm đưa cho Phúc, để anh đọc to cho mọi người cùng nghe:

“Ngày 20 tháng 4 năm 1975

Em thân yêu!

Anh thật ân hận khi không làm chủ được tình cảm của mình, để chuyện yêu đương đi quá giới hạn khi chúng ta đều đang phải hi sinh hạnh phúc cá nhân vì hạnh phúc lớn lao của cả dân tộc. Trên đường hành quân vào mặt trận, anh rất hối hận vì điều đó có thể ảnh hưởng đến em?

Anh yêu em chân thành, không phải lợi dụng thân xác, càng không phải là mối tình qua đường...

Chiến thắng đang đến rất gần. Nhất định anh sẽ sống để trở về cưới em làm vợ.

Vợ hãy đợi anh...”.

Bà Thêm khóc rất to, có lẽ bà xúc động vì được gọi bằng “vợ”, đồng nghĩa ông Thạc chính là chồng bà. Bà muốn khóc cho hết nước mắt tích tụ bấy lâu, như trút hết nỗi đau đã đeo đuổi bà và con trai suốt hàng chục năm trời…

Linh cảm trong bà đã đúng về chuyến đi lần này cùng con trai thấu tới anh linh các anh hùng liệt sĩ để họ dẫn đường chỉ lối cho đội tìm kiếm giúp mẹ con bà tìm được hài cốt ông Thạc. Sau ngày hôm nay, những thiệt thòi mà mẹ con bà phải chịu sẽ được giải tỏa.

Một kết cục có hậu sẽ đến như lời chân tình của ông Chủ tịch xã. Nhưng với bà, điều quan trọng hơn cả là lòng tin về ông Thạc trong bà đã đúng! Bà luôn nuôi dưỡng lòng tin rằng, ông Thạc không lừa dối, phản bội bà, nếu không hi sinh, nhất định ông ấy sẽ về cưới bà như lời ước hẹn đêm trăng rằm năm ấy...