Cách Melinda Gates đồng hành cùng người thân đối mặt biến cố
Quy tắc ứng xử giúp bạn trao đi sự hỗ trợ chân thành nhất mà không khiến người trong cuộc khủng hoảng phải mệt mỏi thêm.
Tác giả: Melinda French Gates
Ngày hôm sau
Không giống những gì công chúng mong đợi về một cuốn sách của người phụ nữ kết hôn với Bill Gates để rồi ly hôn sau 27 năm. Trong cuốn sách này, bằng những suy ngẫm, câu chuyện cuộc đời, Melinda Gates chuyển tải nhẹ nhàng mà sâu sắc về chủ đề "Chuyển đổi" - khoảnh khắc chúng ta bước ra khỏi môi trường quen thuộc và bước vào một bối cảnh mới - một không gian thường bị che phủ bởi sự bối rối, sợ hãi và do dự.
Cách Melinda Gates đồng hành cùng người thân đối mặt biến cố
Quy tắc ứng xử giúp bạn trao đi sự hỗ trợ chân thành nhất mà không khiến người trong cuộc khủng hoảng phải mệt mỏi thêm.
Melinda Gates. Ảnh: Fortune.
Có một phương pháp thực hành gọi là Thuyết Vòng tròn [Ring Theory], do nhà tâm lý học Susan Silk phát triển, nhằm đưa ra định hướng về cách giúp đỡ một người bạn quan tâm vượt qua khủng hoảng. Nhiều năm sau khi John lâm bệnh, tôi mới biết đến phương pháp này, nhưng tôi nhận thấy đây là một mô hình hữu ích mỗi khi người mình thương yêu trải qua chuyện khó khăn.
Trong Thuyết Vòng tròn, bạn viết ra tên người đang gặp khủng hoảng và vẽ một vòng tròn xung quanh. Trong trường hợp này, cái tên ở tâm vòng tròn chính là John.
Bao quanh vòng tròn đó, bạn vẽ một vòng tròn khác lớn hơn một chút, đại diện cho gia đình ruột thịt của người ấy - trong trường hợp này là Emmy và các con. Bao quanh vòng tròn đó, bạn lại vẽ một vòng tròn lớn hơn nữa đại diện cho bạn bè thân thiết. (Tôi sẽ đặt mình vào vòng tròn này). Các vòng đồng tâm cứ thế mở rộng - một vòng cho bạn bè xã giao và họ hàng xa, một vòng khác cho những người quen biết qua công việc, và cứ thế tiếp tục.
Biểu đồ Thuyết Vòng tròn (Ring Theory) do nhà tâm lý học Susan Silk phát triển. Ảnh: Wikipedia.
Khi đã xác định xong các vòng tròn, bạn tuân theo một nguyên tắc đơn giản: “an ủi đi vào, trút bỏ đi ra”. Người ở trung tâm vòng tròn được khuyến khích nhờ vả, đưa ra bất cứ yêu cầu gì, than phiền bất cứ khi nào họ muốn, và nhận sự cảm thông từ bất kỳ ai thuộc các vòng tròn bên ngoài.
Gia đình ruột thịt của anh cũng được phép làm những điều đó, nhưng không được hướng về anh - mà chỉ với những người ở các vòng tròn bên ngoài.
Còn với bạn bè như tôi, tôi có thể khóc với Bill, than phiền với những người bạn khác về nỗi mất mát vô nghĩa lý này, hay trút sự giận dữ, ức chế này với cha mẹ hoặc chị em tôi - nhưng tuyệt đối không được trút bất kỳ điều gì như vậy lên John hay Emmy, hay bất cứ ai ở gần cuộc khủng hoảng hơn tôi.
Dù có khó khăn đến mấy, tôi vẫn phải ghi nhớ rằng việc của tôi không phải là gọi cho Emmy để hỏi tin tức hay bộc lộ với John rằng tôi ước gì mình được dành nhiều thời gian hơn để ở bên anh. Vai trò của tôi là làm tất cả để nâng đỡ John và Emmy, và tránh tuyệt đối mọi điều có thể khiến họ thêm nặng nề. Tôi có thể an ủi, nhưng không bao giờ được tìm kiếm sự an ủi.
Chắc chắn có những lúc điều này đòi hỏi sự kìm nén rất khó chịu. Khi John và Emmy đang ở giữa lúc rối ren nhất, không phải lúc nào họ cũng có thời gian để giữ liên lạc thường xuyên - và tôi phải học cách chấp nhận rằng, dù tôi có dành bao nhiêu thời gian trong ngày để nghĩ về họ và tự hỏi họ đang làm gì, thì tôi vẫn phải chờ họ chủ động cho tôi biết tin vào thời điểm phù hợp.
Tôi rất muốn được lao vào giúp đỡ, nhưng rất nhiều khi, điều quan trọng nhất tôi có thể làm chỉ là đảm bảo rằng họ biết tôi vẫn đang ở đó, sẵn sàng chạy đến nếu họ cần.
Cùng trong năm đó, về sau, đã có một khoảnh khắc mọi thứ có vẻ đầy hy vọng. John trải qua quá trình xạ trị tại Đại học Washington, và ban đầu kết quả rất khả quan. Anh bắt đầu lên kế hoạch quay lại làm việc ở Microsoft. Nhưng đến mùa thu, ung thư tái phát. Các khối u bắt đầu lan rộng nhanh chóng. Và các bác sĩ của John ở Seattle không còn biết phải làm gì nữa.
John và Emmy không sẵn sàng từ bỏ. Mẹ của Emmy đến chăm sóc lũ trẻ, còn John và Emmy thì tạm thời chuyển đến Illinois để điều trị bằng một loạt phương pháp thử nghiệm tại Đại học Chicago. John đang trải qua địa ngục, và Emmy muốn chắc chắn rằng anh sẽ không phải đối mặt với nó một mình.
Trong suốt những tháng ngày cảm thấy bất lực ấy, vào một cuối tuần tôi nảy ra ý tưởng mà tôi nghĩ là có thể thực sự làm được. Lúc đó tôi đã mang thai khá lớn nhưng vẫn có thể đi lại, nên tôi gọi cho Emmy và ngỏ ý đổi chỗ. “Mình biết cậu nhớ các con nhiều lắm”, tôi nói với cô. “Nếu cậu muốn về thăm chúng vài ngày, mình sẽ đến ở với John. Mình sẽ ngồi bên giường cậu ấy trong im lặng, nếu đó là điều cậu ấy cần nhất lúc này”.
Tôi cảm nhận rõ sự giằng xé trong Emmy - ai cũng vậy thôi - giữa việc ở bên John và ở bên các con. Cuối cùng, cô đồng ý. Tôi thu xếp hành lý và lên máy bay đến Chicago. Khi tôi đáp xuống, thì Emmy lại lên cùng chuyến bay ấy để trở về Seattle.
Tôi đang ở ba tháng cuối của thai kỳ, nên chân bước nặng nề khi đi dọc hành lang dài dẫn đến phòng John, chuẩn bị tinh thần cho những gì mình sắp chứng kiến. Tôi cố gắng chuẩn bị để nhìn thấy hình ảnh người bạn cao lớn, mái tóc đỏ, tràn đầy sức sống với đuôi mắt nhăn hay cười kia, giờ đây tàn tạ vì bệnh tật. Tôi hít một hơi thật sâu và nhẹ nhàng mở cửa.
Giá mà tôi có thể nói rằng mình chỉ cảm thấy nhẹ nhõm khi nhìn thấy anh - nhưng sự thật là cảnh tượng đó khó khăn như tôi đã hình dung. Anh chỉ còn là cái bóng của chính mình ngày trước. Vốn đã gầy gò, giờ đây anh hốc hác tiều tụy. Anh nằm trên giường bệnh, đội chiếc mũ che cái đầu trọc và trùm chăn đến tận cằm vì lạnh cóng.
Tôi không biết bạn đã từng chứng kiến một người thân yêu chịu đựng ung thư giai đoạn cuối hay chưa, nhưng tôi mong rằng bạn sẽ không bao giờ phải trải qua điều đó.