Bước đi nhân văn và mang tính đồng bộ về thể chế

Bước đi cần thiết

Bộ Nội vụ vừa ban hành Công văn số 5859/BNV-TCBC hướng dẫn cụ thể về việc thực hiện chính sách tinh giản biên chế đối với giáo viên mầm non.

Quyết định phân định rõ ràng giữa chế độ hưu trí sớm và tinh giản biên chế không chỉ đơn thuần là một giải pháp kỹ thuật về quản lý nhân sự, mà còn tạo ra những tác động dây chuyền, định hình lại bức tranh nhân lực tại các cơ sở giáo dục mầm non hiện nay.

Từ thực tế công tác, cô Nguyễn Thị Thu Huyền - Hiệu trưởng Trường Mầm non Xuân Đỉnh (phường Xuân Đỉnh, Hà Nội) nhìn nhận, đây là vấn đề thu hút sự quan tâm đặc biệt từ dư luận, nhất là trong bối cảnh toàn ngành giáo dục đang nỗ lực triển khai Chương trình Giáo dục mầm non mới, đồng thời cụ thể hóa các mục tiêu mang tính chiến lược tại Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và Luật Nhà giáo.

Nghị định 154/2025/NĐ-CP của Chính phủ về tinh giản biên chế tạo ra những tác động mạnh mẽ, phân hóa rõ rệt đối với đội ngũ giáo viên mầm non. Bảo vệ quyền lợi hưu trí sớm cho giáo viên mầm non, đồng thời thanh lọc và tối ưu hóa chất lượng đội ngũ nhà giáo.

Theo hướng dẫn mới nhất của Bộ Nội vụ, nhóm giáo viên mầm non nghỉ hưu sớm (không thuộc diện tinh giản) gồm: Giáo viên có nguyện vọng nghỉ hưu và tuổi đời thấp hơn tối đa 5 tuổi so với tuổi nghỉ hưu thông thường. Các cô có thể áp dụng Luật Nhà giáo để nghỉ hưu sớm, không bị trừ tỷ lệ lương hưu và không tính vào diện tinh giản biên chế theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP.

Nhiệm vụ của giáo viên mầm non mang nhiều tính đặc thù so với các cấp học khác. Ảnh: Đình Tuệ.

Nhóm giáo viên mầm non dôi dư do sắp xếp, không hoàn thành nhiệm vụ hoặc chưa đạt chuẩn mà không thể đào tạo lại sẽ được hỗ trợ rút khỏi ngành với các gói trợ cấp.

Theo Nghị định 154/2025, nếu đủ điều kiện nghỉ hưu trước tuổi, giáo viên được hưởng nguyên lương hưu, trợ cấp thêm 5 tháng lương/năm nghỉ trước tuổi và trợ cấp thâm niên; nếu thôi việc ngay được trợ cấp 3 tháng lương và 1,5 tháng lương cho mỗi năm công tác là điều hợp lý.

Cô Đinh Thị Thu Hương - Hiệu trưởng Trường Mầm non Trung Sơn Trầm (phường Tùng Thiện, Hà Nội) cho rằng, việc tạo cơ chế cho các cô nuôi dạy trẻ lớn tuổi được nghỉ hưu sớm mà không bị ép vào "chiếc áo" tinh giản biên chế cưỡng ép là một sự ghi nhận xứng đáng.

Điều này giúp ổn định tâm lý cho các giáo viên đang ở độ tuổi "bên kia sườn dốc" của nghề nghiệp có được một lối thoát an toàn sau nhiều năm cống hiến.

"Phần lớn các cô giáo từ tuổi 50 trở lên (nếu không làm quản lý hoặc được biên chế sớm vào các trường công lập trước đó) đều được biên chế và xếp lương vào những năm 2010 trở về sau này nên bậc lương hiện hưởng không cao.

Có nhiều cô đến năm 2003 mới được đóng BHXH nên số năm cùng mức tiền đóng cũng thấp nên mức lương hưu cũng chưa đáp ứng được cuộc sống. Nếu có thêm các khoản hỗ trợ theo Nghị định 154/2025 sẽ giúp các cô yên tâm hơn khi nghỉ hưu", cô Hương nói.

Thanh lọc và trẻ hóa đội ngũ

Cô và trò Trường Mầm non Thái Phương, xã Tiên La, tỉnh Hưng Yên. Ảnh: NTCC.

Theo góc nhìn của cô Bùi Thị Vân - Hiệu trưởng Trường Mầm non An Khánh (xã An Khánh, Hà Nội), Chương trình Giáo dục mầm non mới đặt ra những yêu cầu rất cao về phương pháp tiếp cận, tư duy quản lý lớp học và năng lực ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Trẻ em thời đại mới cần những người thầy không chỉ giàu tình thương mà phải năng động, nhạy bén và có thể lực tốt để bao quát các hoạt động thể chất, trải nghiệm.

Hướng dẫn của Bộ Nội vụ tạo ra một bộ lọc tự nhiên cho các nhà trường. Những giáo viên lớn tuổi, sức khỏe giảm sút hoặc không thể đáp ứng được chuẩn nghề nghiệp mới sẽ có cơ hội rút lui theo nguyện vọng thông qua cơ chế hưu trí hoặc tinh giản biên chế phù hợp.

Việc này mở ra không gian cho các trường mầm non công lập đón nhận làn sóng giáo viên trẻ, được đào tạo bài bản theo tư duy hiện đại, tràn đầy nhiệt huyết.

"Thay vì phải loay hoay bố trí công việc cho những giáo viên không còn đủ sức đứng lớp vào các vị trí gián tiếp như văn phòng, thủ quỹ, thiết bị, các hiệu trưởng nay đã có hành lang pháp lý rõ ràng để tư vấn, định hướng giải quyết chế độ cho người lao động.

Sự tinh gọn này giúp bộ máy vận hành của các nhà trường trở nên nhẹ nhàng, hiệu quả hơn, tập trung tối đa nguồn lực vào công tác chuyên môn", cô Bùi Thị Vân nhấn mạnh.

Cô Nguyễn Thúy Điều - Hiệu trưởng Trường Mầm non Thái Phương (xã Tiên La, Hưng Yên) chỉ ra, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đã nêu rõ định hướng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, đặc biệt là chính sách tăng phụ cấp ưu đãi nghề lên tối thiểu 70% đối với giáo viên mầm non.

Tuy nhiên, để "bơm" nguồn lực tài chính lớn như vậy vào hệ thống, bài toán đặt ra cho Nhà nước là phải tinh gọn được bộ máy, đảm bảo chi ngân sách đúng người, đúng việc.

Hướng dẫn mới về tinh giản biên chế chính là mảnh ghép logic cho bài toán này. Khi các địa phương thực hiện tinh giản hiệu quả nhóm nhân sự dôi dư hoặc không đủ năng lực, quỹ lương và ngân sách sẽ được giải phóng để tập trung chăm lo, tăng thu nhập cho những giáo viên thực sự chất lượng ở lại bám trường, bám lớp.

Khi thu nhập tăng lên kết hợp với áp lực từ việc sàng lọc tinh giản biên chế, vị thế của nghề giáo viên mầm non sẽ được nâng cao rõ rệt.

Mặc dù mang lại nhiều tác động tích cực, hướng dẫn mới của Bộ Nội vụ cũng đặt ra không ít thách thức. Cô Đinh Thị Thu Hương phân tích, Giáo dục mầm non tại các khu đô thị lớn hay vùng sâu vùng xa vốn đã rơi vào tình trạng thiếu giáo viên trầm trọng. Việc đẩy mạnh tinh giản biên chế hoặc giải quyết hưu hưu sớm nếu không đi đôi với kế hoạch tuyển dụng bù đắp kịp thời sẽ làm gia tăng áp lực số học sinh/lớp, khiến các giáo viên còn lại phải gánh vác khối lượng công việc nặng nề hơn.

Nhóm giáo viên lớn tuổi rút lui đồng nghĩa với việc sẽ mất đi một thế hệ giàu kinh nghiệm, có sự thấu hiểu tâm lý trẻ sâu sắc và bản lĩnh xử lý tình huống sư phạm vững vàng. Việc xác định đối tượng thuộc diện tinh giản biên chế đòi hỏi sự công tâm, khách quan từ phía ban giám hiệu các nhà trường.