Bước ngoặt của công nghiệp quốc phòng Ukraine trong chiến tranh hiện đại

Trong một nhà máy rộng lớn, rực sáng ánh đèn tại miền trung Ukraine, hai bệ phóng đang nâng đỡ một cặp tên lửa hành trình khổng lồ mang tên “Flamingo”. Dài hơn cả một chiếc xe buýt nội đô và nặng gần 7 tấn, Flamingo đang trở thành trung tâm của tham vọng lớn hơn nhiều – nỗ lực xây dựng năng lực tên lửa tầm xa nội địa của Ukraine, đủ sức tấn công sâu vào lãnh thổ Nga và qua đó giảm sự phụ thuộc vào các loại vũ khí do phương Tây cung cấp.

Quân nhân Ukraine nổ súng về phía quân đội Nga gần thị trấn tiền tuyến Kostiantynivka ở Ukraine. Ảnh: Reuters

Trong một buổi chiều gần đây, các kỹ sư đang kiểm tra hệ thống cánh lái có thể điều chỉnh của Flamingo, đồng thời cố định một động cơ đẩy phụ vào thân tên lửa. Từ một địa điểm phóng bí mật ở Ukraine, tên lửa này dự kiến sẽ được khai hỏa nhằm vào các mục tiêu bên trong lãnh thổ Nga.

Từ UAV FP-1 đến tham vọng tạo “đòn đánh quyết định”

Fire Point từng gây chú ý khi phát triển UAV tầm xa FP-1, với tầm hoạt động lên tới khoảng 1.400 km. Loại UAV này đã trở thành trụ cột trong chiến dịch tấn công của Kiev nhằm vào ngành dầu mỏ Nga. Kể từ tháng 8/2025, Ukraine đã tiến hành hơn 100 cuộc tấn công vào các cơ sở năng lượng của Nga, gây thiệt hại hàng tỷ USD và có thời điểm làm tê liệt tới một phần năm công suất lọc dầu của nước này.

Tuy nhiên, vấn đề lớn là Nga thường có thể nhanh chóng khắc phục các cơ sở bị UAV tấn công. Với đầu đạn nặng khoảng 100 kg, nhiều nhà máy lọc dầu chỉ mất chưa đầy một tuần để khôi phục hoạt động. Theo Fire Point, để tạo ra thiệt hại mang tính quyết định, Ukraine cần một loại vũ khí có sức công phá lớn hơn đáng kể.

Flamingo – tên chính thức là FP-5 được kỳ vọng sẽ lấp đầy khoảng trống đó. Với đầu đạn nặng khoảng 1.100 kg và thùng nhiên liệu lớn, Fire Point cho biết FP-5 có thể bay xa hơn 2.900 km. Nếu đạt được thông số này, tầm bắn của Flamingo sẽ vượt xa các loại tên lửa phương Tây mà Ukraine hiện có trong biên chế, như ATACMS của Mỹ hay Storm Shadow do Anh cung cấp, đồng thời tiệm cận với các dòng tên lửa hành trình chủ lực của Nga như Kalibr hay Kh-101 – những loại từng nhiều lần đánh trúng các thành phố của Ukraine.

Tên lửa Falamingo - Tiềm năng lớn chưa được kiểm chứng hoàn toàn

Dù thừa nhận Flamingo mang lại nhiều triển vọng, các chuyên gia quốc phòng cho rằng loại tên lửa này vẫn chưa chứng minh được khả năng đạt tới tầm bắn thiết kế. Kích thước và trọng lượng lớn có thể khiến Flamingo bay chậm hơn, đồng thời dễ bị phát hiện và đánh chặn hơn so với các dòng tên lửa tinh vi của phương Tây.

Fire Point cho biết kể từ khi khởi động chương trình, số lần phóng thử nghiệm vẫn dưới 100, song mỗi lần đều cung cấp dữ liệu quan trọng để cải tiến thiết kế. Do được phát triển trong điều kiện ngân sách hạn chế, Flamingo không sở hữu các công nghệ tàng hình phức tạp hay hệ thống dẫn đường quang học tiên tiến. Công ty đang tìm cách bổ sung dần những yếu tố này.

Việc tiết giảm chi phí được thực hiện ở hầu hết các khâu. Sau khi thử nghiệm nhiều bộ điều khiển bay có giá lên tới 500.000 USD, các kỹ sư đã lựa chọn một phiên bản mã nguồn mở, miễn phí. Động cơ phản lực của tên lửa Flamingo được lấy từ các máy bay thời Liên Xô loại biên và nằm trong kho trong nhiều thập kỷ. Bà Iryna Terekh, Giám đốc kỹ thuật của Fire Point đã ví độ bền của Flamingo giống như súng Kalashnikov - đơn giản, chắc chắn và đáng tin cậy.

“Chiến lược của chúng tôi là tiết kiệm ở những phần ít quan trọng, nhưng tuyệt đối không cắt giảm ở những thứ cốt lõi”, bà Terekh nói.

Quân bài mới trong chiến lược răn đe của Ukraine

Fire Point được ông Denys Shtilerman thành lập vào tháng 11/2022, một doanh nhân đến từ Odessa, sau khi ông thất vọng với chi phí cao của các UAV phải mua cho quân đội Ukraine thông qua hoạt động từ thiện.

Từ 18 nhân sự ban đầu, Fire Point hiện có hơn 2.000 nhân viên tại hơn 40 cơ sở trên khắp Ukraine và được định giá trên 1 tỷ USD. Ngoài FP-5, công ty còn theo đuổi các dự án phát triển tên lửa đạn đạo và một hệ thống phòng không nội địa được xem là tương đương với S-400 của Nga.

Sự mở rộng nhanh chóng cũng khiến Fire Point trở thành mục tiêu tấn công. Hai cơ sở của công ty đã từng bị Nga tập kích.

Tại một cơ sở đang sản xuất Flamingo, những cỗ máy khổng lồ cuốn các lớp sợi carbon quanh những ống dài hơn 12 mét, sau đó đưa vào lò sấy công nghiệp. Trên sàn nhà máy, các tên lửa ở nhiều giai đoạn hoàn thiện nằm xen kẽ.

Ukraine lần đầu công bố sử dụng Flamingo vào tháng 8/2025, trong một cuộc tấn công nhằm vào căn cứ hải quân Nga ở Crimea. Theo một số phân tích độc lập dựa trên ảnh vệ tinh, chỉ một trong ba tên lửa đánh trúng mục tiêu, dù Fire Point bác bỏ đánh giá này.

Dù vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, các chuyên gia cho rằng sự xuất hiện của một ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine có khả năng tự sản xuất vũ khí tầm xa đã là một bước ngoặt lớn. Đối với họ, thách thức trong năm 2026 là xác định loại vũ khí hiệu quả nhất và nhanh chóng mở rộng sản xuất.

“Ukraine có thể không đảm bảo mọi đòn đánh đều trúng đích, nhưng họ tạo ra được một mối đe dọa thực sự và chỉ riêng điều đó đã đủ tác động đến đối phương”, một chuyên gia nhận định.

Với Ukraine, mục tiêu lâu dài không phải là đạt sự cân bằng về nguồn lực với Nga, mà là sử dụng hiệu quả những gì mình có, một triết lý đang dần định hình hướng đi của ngành công nghiệp quốc phòng nước này trong chiến tranh hiện đại.

Giang Bùi/VOV.VN