Bưởi Vĩnh Long trước cơ hội gia nhập nhóm nông sản tỷ đô

Mở rộng cửa xuất khẩu từ những vùng bưởi đạt chuẩn

Bưởi đang trở thành một trong những cây trồng chủ lực, mang lại giá trị kinh tế quan trọng cho ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long.

Theo số liệu thống kê tính đến giữa năm 2026, tổng diện tích trồng bưởi toàn tỉnh đạt hơn 16.000 ha, xếp thứ 2 trong nhóm cây ăn trái chủ lực. Diện tích đang cho trái đạt 12,2 ngàn ha, năng suất bình quân 14,7 tấn/ha, tổng sản lượng thu hoạch ước đạt 180,5 ngàn tấn/năm.

Bưởi trở thành cây trồng chủ lực, với hơn 16.000 ha diện tích trồng và sản lượng ước 180.500 tấn/năm tại Vĩnh Long.

Quy mô vùng nguyên liệu lớn đang tạo lợi thế đáng kể cho Vĩnh Long trong cuộc đua mở rộng thị trường. Tuy nhiên, để trái bưởi bước qua “cánh cửa” xuất khẩu, sản lượng lớn thôi chưa đủ. Yêu cầu về vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, quy trình canh tác và kiểm soát dư lượng ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc.

Đến nay, toàn tỉnh Vĩnh Long được cấp 233 mã số vùng trồng bưởi xuất khẩu, với tổng diện tích 1.200 ha, đáp ứng tiêu chuẩn các thị trường khó tính như: EU, New Zealand, Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Úc.

Ở thị trường nội địa, tỉnh Vĩnh Long có thêm 15 mã số vùng trồng với quy mô 175 ha. Tuy số lượng mã số vùng trồng đã được mở rộng, diện tích bưởi được chuẩn hóa mới chỉ chiếm 8,6% tổng diện tích đang cho trái. Điều này cho thấy phần lớn diện tích vẫn sản xuất theo phương thức truyền thống, chưa tham gia sâu vào các chuỗi liên kết có yêu cầu cao về chất lượng, an toàn và truy xuất nguồn gốc.

Khoảng cách giữa vùng nguyên liệu hiện có và vùng nguyên liệu đạt chuẩn vì thế vẫn còn khá lớn. Đây vừa là thách thức, vừa là dư địa để Vĩnh Long nâng chất ngành hàng bưởi trong thời gian tới.

Tại xã Tiên Thủy, thay đổi đang diễn ra từ chính những vườn bưởi. Người dân từng bước chuyển từ phương thức canh tác truyền thống sang sử dụng phân hữu cơ, thuốc sinh học và kiểm soát chặt hơn việc sử dụng vật tư nông nghiệp.

Ông Nguyễn Tấn Sĩ, lão nông tại ấp Tiên Tây Thượng, xã Tiên Thủy, cho biết làm bưởi xuất khẩu buộc nhà vườn phải thay đổi cách sản xuất. Theo ông, cây bưởi phải được chăm sóc tốt nhưng không được để dư thừa thuốc trừ sâu.

Đáng chú ý, việc chuyển đổi không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu xuất khẩu mà còn mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Ông Sĩ cho biết đa số nông dân hiện đã ưu tiên sử dụng phân hữu cơ thay vì phân hóa học. “Phân hữu cơ giúp cải tạo đất và trái bưởi đẹp hơn. Dù vẫn cần một ít NPK để kích thích ra bông và nuôi trái, nhưng lợi nhuận mang lại rất ổn định, khoảng 50% sau khi trừ chi phí”, ông Sĩ chia sẻ.

Gỡ điểm nghẽn logistics để bưởi đi xa hơn

Nếu nông dân là chủ thể sản xuất thì hợp tác xã chính là mắt xích giúp chuẩn hóa quy trình và duy trì sự liên kết trong chuỗi giá trị. Đây cũng là khâu có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giữ vững chất lượng vùng trồng sau khi được cấp mã số vùng trồng.

Từ những vườn bưởi đang đổi thay, chuỗi giá trị mới dần hình thành, mở ra kỳ vọng đưa đặc sản Vĩnh Long vươn xa hơn vào thị trường quốc tế.

Ông Nguyễn Đình Toàn - Giám đốc HTX Nông nghiệp - Dịch vụ Tiên Thủy cho biết, khó khăn lớn trước đây là người dân chưa có thói quen ghi chép nhật ký canh tác. Để khắc phục, hợp tác xã đã tổ chức hội thảo, lớp học, hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy trình canh tác vùng trồng.

“Nếu không thực hiện đúng nhật ký, sử dụng phân thuốc không đúng thời gian cách ly thì sẽ bị đứt gãy chuỗi liên kết”, ông Nguyễn Đình Toàn nhấn mạnh.

Nhờ kiên trì thay đổi cách làm, số lượng xã viên tham gia hợp tác xã đã tăng từ 20 lên 53 thành viên, thu nhập được cải thiện rõ rệt. Đây là tín hiệu cho thấy khi nông dân tham gia chuỗi liên kết, tuân thủ quy trình và sản xuất theo yêu cầu thị trường, giá trị của trái bưởi cũng được nâng lên.

Ở đầu ra, doanh nghiệp đang nhìn thấy dư địa rất lớn. Ông Nguyễn Đình Tùng - Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Vina T&T Group, đánh giá cao tiềm năng của bưởi Vĩnh Long, đặc biệt tại thị trường Úc.

Theo ông Nguyễn Đình Tùng, thị trường Úc đón nhận bưởi da xanh Việt Nam rất tốt. Hiện nay, mỗi tuần doanh nghiệp xuất khẩu từ 4-5 container sang Úc, với giá bán khá ổn định. “Tôi đánh giá trái bưởi sẽ đứng vào nhóm nông sản tỷ đô trong 1-2 năm tới, đặc biệt là khi thị trường Trung Quốc mở cửa hoàn toàn”, ông Nguyễn Đình Tùng nhận định.

Cơ hội đã rõ, nhưng để biến tiềm năng thành giá trị thực tế, bài toán logistics cần được giải quyết. Theo ông Nguyễn Đình Tùng, hạ tầng giao thông nông thôn vẫn là một “nút thắt” làm tăng chi phí.

Để đồng hành cùng nông dân và doanh nghiệp, chính quyền địa phương đang tập trung xây dựng, quản lý và mở rộng mã số vùng trồng. Ông Nguyễn Văn Nghĩa - Phó Chủ tịch UBND xã Tiên Thủy cho biết, từ tháng 7/2025 đến nay, xã đã phối hợp với doanh nghiệp xây dựng được 11 mã số vùng trồng cho cây bưởi.

Theo ông Nguyễn Văn Nghĩa, việc xây dựng mã số vùng trồng không chỉ giúp nâng giá trị trái bưởi, ổn định đầu ra mà còn thúc đẩy người dân thay đổi tập quán sản xuất theo hướng an toàn, bền vững.

Phó Chủ tịch UBND xã Tiên Thủy thông tin, sắp tới, thẩm quyền cấp và gia hạn mã số vùng trồng thuộc về UBND xã. Địa phương sẽ chỉ đạo phòng kinh tế phối hợp với tổ khuyến nông cộng đồng hỗ trợ người dân đăng ký mới và duy trì điều kiện sau khi được cấp mã số vùng trồng, không để tồn đọng hồ sơ.

Cùng với mở rộng mã số vùng trồng, địa phương sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm ngăn chặn gian lận, sử dụng mã số vùng trồng không đúng mục đích, qua đó bảo vệ uy tín thương hiệu bưởi của vùng.

Bưởi da xanh Vĩnh Long đang có nhiều dư địa nâng giá trị với hơn 16.000 ha vùng trồng và 233 mã số vùng trồng bưởi xuất khẩu. Để hướng tới mục tiêu “nông sản tỷ đô”, địa phương cần tiếp tục mở rộng vùng đạt chuẩn, nâng chất lượng nguyên liệu, tăng liên kết nông dân - hợp tác xã - doanh nghiệp và đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, logistics, qua đó giảm chi phí, ổn định đầu ra và nâng sức cạnh tranh.