Cà Mau 'chuyển mình' nhờ thủy sản và năng lượng tái tạo

Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời vừa có những chia sẻ về chặng đường 51 năm xây dựng và phát triển của tỉnh Cà Mau với Tạp chí Doanh nghiệp Việt Nam.

Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời trả lời phỏng vấn Tạp chí Doanh nghiệp Việt Nam.

Phóng viên: Thưa ông, Cà Mau là tỉnh địa đầu cực Nam của Tổ quốc, có vị trí địa lý chiến lược của đất nước trong phát triển kinh tế, quốc phòng - an ninh: có đảo, bờ biển dài hơn 310km, 3 mặt đất liền tiếp giáp biển... với tiềm năng sẵn có đó, trong nhiều năm qua tỉnh Cà Mau đã khai thác và phát triển lợi thế trên như thế nào?

Ông Lữ Quang Ngời: Cà Mau là tỉnh địa đầu cực Nam của Tổ quốc, sở hữu những lợi thế mà ít địa phương nào có được; đặc biệt là lợi thế “3 mặt giáp biển”, hệ sinh thái rừng - biển - đất ngập nước đa dạng, cùng điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển kinh tế nông nghiệp, thủy sản và năng lượng. Trong những năm qua, tỉnh đã từng bước chuyển hóa các tiềm năng này thành động lực phát triển thực chất, với định hướng xuyên suốt là phát triển bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu và nâng cao giá trị gia tăng.

Thủy sản được xác định là trụ cột kinh tế, phát triển theo hướng nâng cao chất lượng và bền vững, với các mô hình như tôm sinh thái, tôm - lúa, tôm công nghệ cao; sản lượng đạt trên 1,2 triệu tấn/năm. Nông nghiệp được tổ chức theo hướng liên kết chuỗi, phát triển lúa chất lượng cao, lúa hữu cơ. Lâm nghiệp phát triển đa giá trị, gắn bảo vệ môi trường với sinh kế dưới tán rừng.

Công nghiệp chế biến thủy sản phát triển mạnh, hình thành hệ thống doanh nghiệp xuất khẩu có năng lực cạnh tranh, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 2,4 tỷ USD/năm. Năng lượng tái tạo, nhất là điện gió, điện mặt trời được đẩy mạnh, từng bước trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Phát huy lợi thế tài nguyên đặc thù và bản sắc văn hóa vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc, tỉnh Cà Mau xác định phát triển du lịch là một trong những ngành kinh tế quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và bảo vệ môi trường.

Về hạ tầng, mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng tỉnh đã tập trung nguồn lực đầu tư các công trình giao thông trọng điểm, từng bước cải thiện khả năng kết nối nội tỉnh và liên vùng. Đồng thời, tỉnh cũng được Trung ương quan tâm bố trí nguồn lực đầu tư các công trình hạ tầng chiến lược, đặc biệt là hệ thống giao thông kết nối liên vùng như đường cao tốc, các trục giao thông ven biển, hạ tầng cảng biển và logistics. Đây là yếu tố then chốt để giảm chi phí vận chuyển, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa, nhất là thủy sản xuất khẩu.

Kinh tế Cà Mau nổi bật với năng lượng tái tạo.

Vị thế là cực tăng trưởng mới của Đồng bằng sông Cửu Long với định hướng phát triển bền vững và thông minh, Cà Mau tập trung thu hút các dự án công nghệ cao, năng lượng tái tạo và logistics như thế nào?

Ông Lữ Quang Ngời: Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân 10% trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030, Cà Mau đang tập trung nhiều giải pháp khả thi, mang tính đột phá. Cụ thể, Cà Mau đang tích cực mời gọi đầu tư trọng điểm vào 4 nhóm lĩnh vực: hạ tầng kỹ thuật, sản xuất công nghiệp, dịch vụ logistics và đô thị du lịch.

Theo đó, tỉnh Cà Mau tập trung phát triển khu kinh tế Năm Căn và các cụm công nghiệp, khẳng định vai trò trung tâm logistics liên vùng; ưu tiên năng lượng sạch và hạ tầng dịch vụ nghề cá; chuẩn bị nguồn lực khai thác hiệu quả cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai; đẩy mạnh công nghiệp chế biến xuất khẩu các sản phẩm chủ lực; hoàn thiện hệ thống thủy lợi điều tiết mặn - ngọt linh hoạt; xây dựng chuỗi liên kết giá trị và xác lập các tiêu chuẩn quốc tế cho nông sản. Thu hút đầu tư phát triển du lịch sinh thái Mũi Cà Mau, U Minh Hạ, Đầm Thị Tường, kết hợp tổ chức các sự kiện lớn nhằm quảng bá thương hiệu và xúc tiến đầu tư vào tỉnh.

Cùng với các chính sách ưu đãi hiện có, Cà Mau tạo đột phá bằng hệ thống quản trị hành chính tinh gọn qua cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Hiện nay, 100% thủ tục hành chính được cắt giảm thời gian giải quyết từ 20 - 30%; 100% thủ tục hành chính đã được số hóa trên môi trường điện tử.

Để trở thành cực tăng trưởng mới của Đồng bằng sông Cửu Long, Cà Mau sẵn sàng thiết lập mối quan hệ hợp tác lâu dài và hiệu quả cùng các tổ chức, hiệp hội, doanh nghiệp trong và ngoài nước. Tỉnh cam kết xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng, trở thành điểm đến đầu tư hấp dẫn và là đối tác tin cậy của cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư.

Mô hình lúa - tôm rất hiệu quả ở Cà Mau.

Với tầm nhìn chiến lược đến năm 2030, Cà Mau đang dồn sức triển khai Đề án phát triển công nghiệp chế biến thủy sản và nông sản gắn với xuất khẩu. Đây là “đòn bẩy” cho nền kinh tế địa đầu cực Nam Tổ quốc chuyển mình từ sản xuất thô sang chế biến, hiện đại hóa nông nghiệp và xác lập vị thế vững chắc trên bản đồ thương mại toàn cầu?

Ông Lữ Quang Ngời: Việc phê duyệt Đề án phát triển công nghiệp chế biến thủy sản, nông sản gắn với mở rộng thị trường xuất khẩu tỉnh Cà Mau đến năm 2030 là một trong những định hướng quan trọng nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp, đồng thời tạo động lực tăng trưởng bền vững cho tỉnh trong giai đoạn tới.

Tỉnh Cà Mau xác định công nghiệp chế biến là “động lực trực tiếp” để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của các ngành hàng nông nghiệp chủ lực, đặc biệt là ngành tôm - thế mạnh đặc thù của địa phương. Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh tập trung triển khai ba trụ cột chiến lược trọng tâm.

Thứ nhất, chuyển dịch mạnh mẽ từ sản xuất thô sang chế biến sâu, ứng dụng công nghệ hiện đại. Cà Mau là địa phương có tiềm năng lớn về thủy sản và nông sản, tuy nhiên công nghệ chế biến một số ngành hàng vẫn còn hạn chế, chưa khai thác hết giá trị sản phẩm. Vì vậy, tỉnh định hướng đổi mới công nghệ theo hướng tiên tiến, hiện đại; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nâng cấp dây chuyền chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng. Phấn đấu đến năm 2030, sản lượng nông, thủy sản chế biến đạt khoảng 510.000 tấn, kim ngạch xuất khẩu đạt trên 3,9 tỷ USD; trong đó, ngành thủy sản nâng tỷ trọng sản phẩm có giá trị gia tăng cao lên khoảng 60%.

Thứ hai, hiện đại hóa sản xuất nông nghiệp thông qua tổ chức lại sản xuất và phát triển liên kết chuỗi. Tỉnh định hướng chuyển đổi phương thức sản xuất từ nhỏ lẻ sang quy mô tập trung, hiệu quả và bền vững. Trọng tâm là phát triển các vùng nuôi tôm công nghệ cao tại các khu vực trọng điểm như Vĩnh Hậu, Hòa Bình, Đông Hải với quy mô khoảng 10.000 ha; đồng thời mở rộng vùng lúa hữu cơ, lúa – tôm chất lượng cao phục vụ xuất khẩu. Tỉnh cũng đặc biệt chú trọng thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân nhằm đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Thứ ba, nâng cao vị thế trên thị trường thương mại quốc tế. Hiện nay, sản phẩm tôm Cà Mau đã có mặt tại hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong thời gian tới, tỉnh tiếp tục mở rộng và thâm nhập sâu vào các thị trường trọng điểm như Hoa Kỳ, các nước châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Úc, Canada… thông qua việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững. Đồng thời, tỉnh tập trung đầu tư phát triển hệ thống logistics, tăng cường kết nối liên vùng, từng bước giảm chi phí vận chuyển, nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa địa phương.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên không chỉ tạo động lực cho ngành công nghiệp chế biến phát triển mà còn góp phần hiện đại hóa sản xuất nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Tỉnh Cà Mau quyết tâm xây dựng ngành chế biến thủy sản và nông sản trở thành trụ cột kinh tế, qua đó từng bước khẳng định vai trò là trung tâm sản xuất và chế biến thủy sản quan trọng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước.

Cà Mau kiến nghị Trung ương tiếp tục hỗ trợđầu tưhoàn chỉnh kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông kết nối, góp phần tăng khả năng thu hút đầu tư, phát triển kinh tế của tỉnh.

Xin ông cho biết thêm, sau 51 năm xây dựng và phát triển, cùng với cả nước tỉnh Cà Mau đang đứng ở vị nào trong tốp 34 tỉnh thành trong cả nước (khá, trung bình khá) và lộ trình tăng trưởng 2 con số trong thời gian tới Cà Mau cần sự hỗ trợ nào từ Trung ương hoặc các địa phương khác thưa ông?

Ông Lữ Quang Ngời: Sau 51 năm xây dựng và phát triển, Cà Mau đã có những bước tiến quan trọng trên nhiều lĩnh vực, từ một địa phương còn nhiều khó khăn trở thành tỉnh có nền kinh tế phát triển khá trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt nổi bật ở lĩnh vực thủy sản, năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, quy mô nền kinh tế của tỉnh còn nhỏ so với nhiều địa phương trong cả nước; tốc độ tăng trưởng chưa thật sự bứt phá; kết cấu hạ tầng còn hạn chế; năng lực cạnh tranh và chất lượng nguồn nhân lực cần tiếp tục cải thiện.

Tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững, hướng tới mức hai con số, với các động lực chính là kinh tế biển, năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến và logistics. Để đạt mục tiêu này, Cà Mau cần Trung ương tiếp tục hỗ trợđầu tưhoàn chỉnh kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông kết nối, góp phần tăng khả năng thu hút đầu tư, phát triển kinh tế của tỉnh.

Là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, với tình trạng sạt lở bờ biển, bờ sông. Vì vậy, tỉnh rất cần sự hỗ trợ của Trung ương về nguồn lực và cơ chế chính sách để triển khai các giải pháp ứng phó, bảo vệ bờ biển, phục hồi và phát triển rừng ngập mặn, đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân.

Cơ chế, chính sách đặc thù phát triển kinh tế biển, năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn. Thúc đẩy các dự án năng lượng trọng điểm, đặc biệt là điện gió ngoài khơi và xuất khẩu điện. Có chính sách hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ, quản lý và logistics, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Với định hướng đúng đắn, quyết tâm chính trị cao, sự đồng thuận của người dân và cộng đồng doanh nghiệp, cùng với sự hỗ trợ của Trung ương, Cà Mau có đầy đủ cơ sở để tạo ra bước phát triển đột phá trong thời gian tới, từng bước nâng cao vị thế trong cả nước, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của vùng và cả nước.