Gia Lai thu hút dòng vốn tỷ đô vào năng lượng sạch

Hàng loạt dự án điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối với tổng vốn hàng chục tỷ USD không chỉ tạo động lực tăng trưởng mới, mà còn góp phần hình thành trụ cột phát triển dài hạn theo hướng kinh tế xanh, bền vững.

Lợi thế hội tụ, làn sóng đầu tư bứt tốc

Từ một địa phương chủ yếu dựa vào nông nghiệp, Gia Lai đang từng bước chuyển mình thành trung tâm năng lượng sạch của khu vực. Lợi thế của Gia Lai nằm ở sự hội tụ hiếm có với nhiều điều kiện tự nhiên và hạ tầng.

Bức xạ mặt trời cao với 2.200-2.500 giờ nắng mỗi năm, tốc độ gió ổn định 6-6,5 m/giây, địa hình cao nguyên rộng, quỹ đất lớn, ít xung đột sử dụng, cùng hệ thống truyền tải điện hiện hữu với các tuyến 500 kV, 220 kV đã tạo nền tảng thuận lợi cho phát triển đồng thời nhiều loại hình năng lượng tái tạo.

Đặc biệt, theo Quy hoạch Điện VIII, tổng công suất năng lượng tái tạo của tỉnh đến năm 2035 có thể đạt khoảng 9.657 MW, trong khi tiềm năng chưa khai thác còn vượt 23.000 MW.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hữu Quế khẳng định: Phát triển năng lượng tái tạo không chỉ đáp ứng yêu cầu an ninh năng lượng mà còn mở ra không gian tăng trưởng mới, đưa Gia Lai trở thành cực tăng trưởng năng lượng của khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

Trên nền tảng đó, làn sóng đầu tư quy mô lớn đang hình thành rõ nét. Chỉ trong thời gian ngắn, Gia Lai đã lựa chọn được nhiều nhà đầu tư chiến lược cho loạt dự án điện gió quy mô lớn.

Đáng chú ý như dự án Nhà máy điện gió Hòn Trâu - giai đoạn 1 (xã Phù Mỹ) với công suất thiết kế 750 MW, tổng vốn đầu tư khoảng 48.372 tỷ đồng; dự án điện gió Vân Canh 1 và Vân Canh 2 (xã Vân Canh), tổng công suất 340 MW, vốn đầu tư hơn 14.600 tỷ đồng.

Giữ vững định hướng phát triển xanh, năng lượng tái tạo sẽ trở thành động lực cốt lõi giúp Gia Lai bứt tốc trong giai đoạn tới. Ảnh: H.D

Bên cạnh đó, tỉnh cũng đã chấp thuận chủ trương đầu tư 4 dự án nhà máy điện gió Ia Blứ 1, Ia Blứ 1 - giai đoạn 2 (xã Ia Le), Chư Pơng (xã Bờ Ngoong) và Ia Hla (xã Ia Ko) với tổng vốn dự kiến hơn 6.900 tỷ đồng.

Riêng 2 dự án Ia Blứ 1 và Ia Blứ 1 - giai đoạn 2 có tổng vốn đầu tư khoảng 1.848 tỷ đồng/dự án, mỗi dự án có công suất 42 MW, khi vận hành dự kiến cung cấp khoảng 240 triệu kWh điện/năm…

Không dừng lại ở các dự án đã phê duyệt, tỉnh tiếp tục mở rộng không gian thu hút đầu tư. Sở Tài chính đã có thông báo mời gọi nhà đầu tư tham gia 12 dự án năng lượng tái tạo với tổng công suất gần 708 MW, tổng vốn dự kiến khoảng 22.000 tỷ đồng.

Trong đó, điện gió chiếm ưu thế với 8 dự án, công suất 508 MW, vốn gần 18.500 tỷ đồng; cùng 4 dự án điện mặt trời công suất gần 200 MW, vốn hơn 3.400 tỷ đồng.

Bà Nguyễn Hương Giang - Phó Tổng Giám đốc VinEnergo, đơn vị chủ đầu tư Dự án Nhà máy điện gió Hòn Trâu giai đoạn 1 - cho hay: Việc phát triển năng lượng sạch không chỉ góp phần giảm ô nhiễm môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu mà còn bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn. Đồng thời, doanh nghiệp cam kết đầu tư bài bản, hài hòa lợi ích giữa địa phương, doanh nghiệp và người dân.

Phấn đấu trở thành trung tâm điện sạch và kinh tế xanh

Hiện nay, toàn tỉnh có 85 dự án năng lượng tái tạo vận hành với tổng công suất 4.179 MW, sản lượng điện trên 15 tỷ kWh mỗi năm. Riêng năm 2025, ngành sản xuất và phân phối điện tăng trưởng 23%, đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng công nghiệp của tỉnh.

Tuy nhiên, Gia Lai không dừng lại ở vai trò “cung cấp điện”, mà đang hướng tới xây dựng một hệ sinh thái kinh tế xanh. Tỉnh định hướng phát triển khu công nghiệp trung hòa carbon, gắn năng lượng sạch với nông nghiệp công nghệ cao; đồng thời, thu hút các ngành sử dụng điện xanh như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, vật liệu mới, qua đó mở rộng chuỗi giá trị từ sản xuất đến dịch vụ kỹ thuật năng lượng.

Nhà máy điện mặt trời Krông Pa (xã Phú Túc). Ảnh: H.D

Các mục tiêu phát triển được xác lập khá rõ ràng. Đến năm 2030, Gia Lai phấn đấu đạt tổng công suất nguồn điện 9.522 MW, sản lượng khoảng 27 tỷ kWh/năm với tỷ lệ năng lượng tái tạo chiếm 100% tổng cung.

Xa hơn, đến năm 2045, tỉnh hướng tới thị trường năng lượng cạnh tranh, minh bạch, hệ thống điện thông minh và vai trò trung tâm năng lượng sạch của khu vực. Những mục tiêu này cho thấy định hướng phát triển không chỉ dừng ở quy mô, mà còn hướng tới chất lượng và tính bền vững của hệ thống.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, điểm đáng chú ý là sự thay đổi trong tư duy điều hành. Từ cách tiếp cận “quản lý”, Gia Lai đang chuyển sang “kiến tạo”, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư năm 2026 diễn ra cuối tháng 3, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh tinh thần hành động quyết liệt: “Không lãng phí một ngày; không chậm trễ một tuần; không bỏ lỡ cơ hội trong một tháng”.

Tinh thần này được cụ thể hóa bằng những cải cách thực chất: rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đầu tư từ 242 ngày còn 60 ngày; áp dụng cơ chế “một cửa, một đầu mối”; thành lập tổ công tác hỗ trợ doanh nghiệp xuyên suốt vòng đời dự án; duy trì đối thoại thường xuyên để tháo gỡ vướng mắc kịp thời.

Nhà máy điện gió Phát triển Miền núi (xã Bàu Cạn). Ảnh: H.D

Bên cạnh đó là nguyên tắc phát triển được xác lập rõ “3 không” - không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng, không chấp nhận công nghệ lạc hậu, không lựa chọn nhà đầu tư yếu kém.

Điều này cho thấy Gia Lai không chạy theo số lượng dự án, mà hướng tới chất lượng và hiệu quả dài hạn. Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, lựa chọn này vừa là thách thức, vừa là lợi thế để định vị thương hiệu phát triển bền vững.

Gia Lai đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng. Với lợi thế tự nhiên, quy hoạch rõ ràng và tư duy điều hành đổi mới, tỉnh không chỉ đón dòng vốn tỷ đô mà còn từng bước định hình vai trò trên bản đồ năng lượng quốc gia.

Khi lựa chọn con đường phát triển xanh được giữ vững và triển khai nhất quán, năng lượng tái tạo sẽ không chỉ là một ngành kinh tế, mà trở thành động lực cốt lõi đưa Gia Lai bứt tốc trong giai đoạn tới.