Cà Mau: Đẩy mạnh số hóa quản lý tàu cá, quyết tâm chống khai thác IUU

Minh bạch nguồn gốc từ công nghệ số

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành, tỉnh Cà Mau đã quyết liệt triển khai Kế hoạch ứng dụng Hệ thống eCDT và Nhật ký khai thác thủy sản điện tử (eLogbook). Việc chuyển đổi từ hồ sơ giấy sang quy trình điện tử bước đầu tạo sự minh bạch trong toàn bộ chuỗi truy xuất nguồn gốc, từ khâu xuất/nhập bến, cập cảng đến giám sát sản lượng bốc dỡ.

Cảng cá Sông Đốc (xã Sông Đốc, tỉnh Cà Mau) đã được ứng dụng Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) nhằm minh bạch hóa công tác quản lý tàu cá.

Tính đến ngày 30/6, tỉnh Cà Mau ghi nhận 5.151 tàu cá đã đăng ký. Cụ thể: Nhóm tàu từ 6 đến dưới 12m (2.074 chiếc); nhóm tàu từ 12 đến dưới 15m (1.163 chiếc); nhóm tàu khai thác vùng khơi từ 15m trở lên (1.914 chiếc).

Tại bốn cảng cá (Sông Đốc, Gành Hào, Rạch Gốc, Cái Đôi Vàm), hệ thống eCDT đã được vận hành đồng bộ. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ tàu cá làm thủ tục rời cảng qua eCDT đạt 99,59% (960/964 lượt); tỷ lệ cập cảng đạt 97,73% (949/971 lượt).

Bên cạnh nỗ lực của chính quyền, ý thức của ngư dân cũng được nâng cao. Nhiều chủ tàu tại xã Trần Văn Thời, Gành Hào, Sông Đốc nhìn nhận việc trang bị đầy đủ định vị, tuân thủ khai báo điện tử và tuyệt đối không vi phạm vùng biển nước ngoài không chỉ giúp gỡ "thẻ vàng" EC mà còn trực tiếp nâng cao giá trị kinh tế cho thủy sản địa phương.

Ngư dân Trần Anh Tuấn (ngụ xã Gành Hào, tỉnh Cà Mau) chia sẻ: "Hiện tại, các đội ghe tàu và ngư dân trên địa bàn đều rất ý thức, nâng cao nhận thức trong việc chung tay phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU). Chỉ có chung tay thì giá trị thủy sản và giá trị kinh tế từ nghề biển mới được nâng lên, ngư dân mới thu được lợi kinh tế cao hơn".

Hầu hết các tàu cá của tỉnh Cà Mau đều được trang bị giám sát hành trình tàu cá.

Cùng chung nhận thức này, ngư dân Trương Văn Nghĩa (ngụ xã Sông Đốc) chia sẻ: "Gia đình tôi gắn bó với nghề biển đã hơn 20 năm. Cứ mỗi lần ra vào cảng, đội ghe thực hiện rất nghiêm túc việc khai báo với Trạm Biên phòng về số lượng thành viên, trên ghe có trang bị đầy đủ các hệ thống định vị theo quy định. Các thành viên trong gia đình tôi đều nhận thức rõ và cam kết không khai thác vùng biển của nước ngoài".

Tháo gỡ vướng mắc hạ tầng dữ liệu

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác triển khai eCDT tại Cà Mau vẫn tồn tại hạn chế. Hiện tại, tỷ lệ tàu cá thực hiện trọn vẹn quy trình rời, cập cảng trên eCDT toàn tỉnh mới chỉ đạt khoảng 20%.

Nguyên nhân chính xuất phát từ những khó khăn khách quan. Cụ thể: tỉnh có 75 cửa sông thông ra biển, nhưng eCDT mới chỉ được triển khai tại 4/5 cảng cá được chỉ định, chưa bao phủ hết khu vực tàu cá thường xuyên hoạt động.

Bên cạnh đó, sự thiếu liên thông, đồng bộ dữ liệu giữa eCDT với Cơ sở dữ liệu nghề cá Quốc gia (Vnfishbase) và phần mềm kiểm soát của Bộ Quốc phòng gây ra chênh lệch số liệu, ảnh hưởng đến thao tác nghiệp vụ.

Lực lượng chức năng tỉnh Cà Mau tăng cường tuần tra, kiểm soát kết hợp tuyên truyền cho chủ tàu cá về các quy định trong lĩnh vực đánh bắt thủy hải sản trên biển.

Để tháo gỡ triệt để các hạn chế này, Ban Quản lý các cảng cá siết chặt quy trình, đảm bảo các tàu cá thuộc diện quy định phải làm thủ tục rời, cập cảng qua eCDT.

Đồng thời, các lực lượng Kiểm ngư, Biên phòng tăng cường tuần tra, kết hợp phân tích dữ liệu VMS để xử lý nghiêm tàu cá trốn tránh cập cảng chỉ định hoặc ngắt kết nối giám sát hành trình.

Theo ông Phạm Văn Mười, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, Sở đã kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục nâng cấp và hoàn thiện hệ thống eCDT, khắc phục lỗi kỹ thuật.

Đặc biệt, phải đẩy nhanh liên thông tự động giữa các hệ thống (eCDT, Vnfishbase, VMS…) và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành có liên quan; bảo đảm dữ liệu được cập nhật tự động, thống nhất, chính xác, hạn chế việc nhập liệu nhiều lần, đảm bảo tính chính xác cao nhất.

Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự đồng lòng của cộng đồng ngư dân và các giải pháp công nghệ mang tính đột phá, tỉnh Cà Mau thể hiện quyết tâm cao nhất cùng cả nước khắc phục hoàn toàn các khuyến nghị của EC, hướng tới xây dựng một nền thủy sản bền vững, trách nhiệm và hội nhập quốc tế.