Cà Mau khơi dậy nguồn lực văn hóa tạo động lực phát triển bền vững

Để di sản sống trong lòng người dân

Cà Mau với những biểu tượng văn hóa đặc trưng- đi vào lòng người.

Ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80- NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, Cà Mau đã xây dựng và ban hành nhiều chủ trương về bảo tồn và phát triển văn hóa như: Chương trình số 18-CTr/TU về bảo tồn, phát huy mạnh mẽ, toàn diện giá trị văn hóa và con người Cà Mau trong thời kỳ mới; Chương trình số 22-CTr/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh thực hiện Nghị quyết 80; Kế hoạch số 146/KH-UBND của UBND tỉnh Cà Mau triển khai thực hiện Chương trình số 18-CTr/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy… Những chủ trương đó đã tạo nền tảng quan trọng để các đơn vị, địa phương triển khai nhiều chương trình phát triển văn hoá bền vững, có chiều sâu.

Các địa phương tổ chức những hoạt động thiết thực, phù hợp với lứa tuổi đưa văn hóa, tinh thần vào đời sống, sinh hoạt của người dân.

Đưa các chương trình, nghị quyết trên vào thực tiễn, hè 2026, Nhà Thiếu nhi tỉnh Cà Mau tổ chức lớp đờn ca tài tử miễn phí tại cơ sở 2, phường Bạc Liêu. Gần 30 học viên được phân nhóm theo tuổi, năng lực để các nghệ nhân thuận tiện trong hướng dẫn nhịp, cách lấy hơi, hòa ca, hòa tấu. Cách truyền dạy này giúp nhiều bạn trẻ dễ dàng gắn bó với nghệ thuật đờn ca tài tử, tạo nguồn kế thừa để giữ gìn di sản.

Ở tuyến cơ sở, các địa phương có những hoạt động thiết thực, phù hợp đưa văn hóa, tinh thần vào đời sống, sinh hoạt của người dân, như tại phường Hiệp Thành, Trường Tiểu học Lê Lợi tổ chức vui Tết Chôl Chnăm Thmây với tiết mục múa Lâm Thôn, dân ca, trang phục truyền thống, múa khỉ, múa chằn và hội thi “Sắc màu tuổi thơ Khmer”. Các hoạt động này giúp nhiều trẻ em dân tộc Khmer hiểu văn hóa dân tộc từ trong các sinh hoạt học đường.

Văn hóa còn được khơi nguồn từ những trải nghiệm bản địa. Tại sự kiện “Hương rừng U Minh” diễn ra ngày 10/5/2026 ở Vườn Quốc gia U Minh Hạ, thông qua việc kết hợp giao lưu đờn ca tài tử, trưng bày sản phẩm OCOP với đi xuồng xuyên rừng, quan sát và tìm hiểu nghề gác kèo - lấy mật ong, thưởng thức ẩm thực địa phương, nhiều du khách đã hiểu sâu hơn về những nét văn hóa đặc sắc ở vùng đất cuối trời Tổ quốc, qua đó nhiều tri thức bản địa được gìn giữ. Ngày 19/5/2026, Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau phối hợp WWF-Việt Nam và Trường Cao đẳng Du lịch Cần Thơ tập huấn nghiệp vụ hướng dẫn viên tại xã Đất Mũi. 32 học viên là những cư dân trong xã được bồi dưỡng kiến thức văn hóa, lịch sử địa phương, kỹ năng thuyết minh, giao tiếp, ứng xử, qua đó giúp họ kể những câu chuyện về văn hóa quê hương tốt hơn.

Không chỉ tổ chức các hoạt động tại địa phương, Cà Mau còn thực hiện nhiều sự kiện ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh để quảng bá tiềm năng, thế mạnh và những nét văn hóa đặc thù của địa phương ra cả nước.

Ở quy mô cấp tỉnh, Ngày hội Văn hóa di sản và Lễ hội Khinh khí cầu lần thứ I, khai mạc ngày 28/8/2026 tại phường Bạc Liêu đã kết nối trưng bày di sản, giới thiệu nghề làm muối, triển lãm mỹ thuật với hội chợ thương mại, ẩm thực, OCOP. Nhờ đó, nhiều sản phẩm đặc trưng của văn hóa địa phương có thêm cơ hội tiếp cận thị trường. Tiếp đó là Cà Mau Art Tour 2026, diễn ra từ ngày 20 - 22/9/2026, với hơn 50 họa sĩ, nghệ sĩ từ 14 quốc gia. Các nghệ sĩ trải nghiệm, ký họa, sáng tác tại Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau, đưa rừng, biển và đời sống bản địa vào tác phẩm. Qua đó, tỉnh nối dài nhịp cầu giao lưu quốc tế về văn hóa.

Khơi thông nguồn lực từ con người

Từ lớp học tài tử đến không gian di sản, từ nghề rừng đến sáng tác quốc tế, Cà Mau đã có những cách làm cụ thể để khơi nguồn văn hóa, gắn kết bản sắc văn hóa địa phương với khát vọng vươn lên của tỉnh. Phát biểu tại cuộc họp đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 9 tháng đầu năm 2026 của Ban Chỉ đạo triển khai thực hiện Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau Nguyễn Hồ Hải nhấn mạnh: Việc thực hiện Nghị quyết số 80 phải gắn với xây dựng con người, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân, tạo động lực phát triển kinh tế- xã hội. Để yêu cầu ấy đi vào đời sống, những giá trị của Cà Mau cần được nuôi dưỡng bằng môi trường văn hóa lành mạnh và xây dựng con người Cà Mau phát triển toàn diện, lấy con người làm trung tâm, chủ thể và mục tiêu của phát triển văn hóa.

Chương trình số 18-CTr/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy xác định điểm tựa đầu tiên để khơi thông các mạch nguồn văn hóa là gia đình, nhà trường và cộng đồng. Các đặc trưng nghĩa tình, năng động, cần cù, sáng tạo, trách nhiệm cần được bồi đắp qua giáo dục, sinh hoạt và ứng xử hằng ngày. Song song đó, tỉnh tăng cường đưa di sản vào trường học, khuyến khích người trẻ thực hành nghệ thuật truyền thống. Mạch văn hóa đó còn được tiếp nối đến các công sở, doanh nghiệp thông qua sự tận tụy, nêu gương của cán bộ; chữ tín trong kinh doanh và trách nhiệm với môi trường của doanh nhân.

Chương trình cũng xác định sẽ bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa, ưu tiên vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nguồn lực này chú trọng đầu tư bảo tồn di sản, nâng hiệu quả thiết chế văn hóa cơ sở, gắn xây dựng hạ tầng với nội dung hoạt động. Tỉnh cũng tiếp tục hoàn thiện cơ chế xã hội hóa trong đầu tư phát triển văn hóa, tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp, cộng đồng cùng góp sức chăm lo đời sống văn hóa.

Để bản sắc văn hóa được chuyển thành sản phẩm mang giá trị kinh tế, tỉnh xác định sẽ chú trọng phát triển công nghiệp văn hóa từ những lợi thế của tỉnh như nghệ thuật truyền thống, thủ công mỹ nghệ, ẩm thực bản địa, sản phẩm từ rừng ngập mặn... Để những sản phẩm văn hóa đặc trưng của Cà Mau đi xa, tỉnh đẩy mạnh hợp tác văn hóa theo hướng mở rộng các hoạt động biểu diễn, bảo tồn, du lịch, đào tạo; quan tâm chăm lo đội ngũ cán bộ, nghệ nhân, văn nghệ sĩ, có chính sách phát hiện, bồi dưỡng, trọng dụng tài năng trong lĩnh vực văn hóa. Mạch nguồn đó cũng sẽ được nối dài bằng khoa học- công nghệ, báo chí - truyền thông, số hóa di sản, xây dựng dữ liệu dùng chung để đưa những giá trị tốt đẹp của vùng đất và con người Cà Mau ngày càng vươn xa.