Cà Mau lập Bảo tàng lúa nước, mở 'cung đường di sản' độc đáo

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau, việc thành lập Bảo tàng Lúa nước không chỉ đơn thuần là xây dựng một công trình trưng bày mà còn nhằm lưu giữ ký ức văn hóa, tái hiện lịch sử lao động của nhiều thế hệ nông dân.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Ngô Vũ Thăng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nhấn mạnh: “Việc thành lập Bảo tàng Lúa nước là sự khẳng định trách nhiệm trong việc gìn giữ ký ức, bảo tồn giá trị và truyền cảm hứng cho các thế hệ tương lai”.

Bảo tàng Lúa nước Cà Mau đặt tại trụ sở UBND tỉnh Bạc Liêu (cũ), được cải tạo thành không gian trưng bày hiện đại, gắn với trải nghiệm thực tế.

Trong suốt chiều dài lịch sử, cây lúa không chỉ đóng vai trò là nguồn lương thực mà còn là cội nguồn hình thành bản sắc văn hóa, cấu trúc xã hội và hệ giá trị tinh thần của người Việt. Tại Cà Mau - vùng đất cực Nam của Tổ quốc - hành trình trồng lúa càng mang ý nghĩa đặc biệt khi người dân phải chinh phục điều kiện tự nhiên khắc nghiệt như đất phèn, mặn, ngập nước.

Chính từ những khó khăn đó, người dân nơi đây đã sáng tạo nên nhiều mô hình sản xuất hiệu quả, góp phần khẳng định vị thế của vùng đất cực Nam trong nền văn minh lúa nước Việt Nam.

Bảo tàng Lúa nước Cà Mau được đặt tại trụ sở UBND tỉnh Bạc Liêu (cũ) và được định hướng trở thành một bảo tàng chuyên đề hiện đại, kết hợp giữa trưng bày truyền thống và trải nghiệm thực tế.

Ông Nguyễn Quốc Thanh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cà Mau cho biết: “Bảo tàng sẽ kết hợp trưng bày hiện vật với các hoạt động trải nghiệm như cấy lúa, xay lúa, giã gạo và số hóa dữ liệu để hình thành bảo tàng số”.

Không gian trưng bày bên trong Bảo tàng Lúa nước Cà Mau tái hiện sinh động đời sống nông nghiệp, kết hợp trải nghiệm và công nghệ hiện đại.

Không gian bảo tàng sẽ tái hiện toàn diện đời sống nông nghiệp, từ quá trình khẩn hoang mở đất, vòng đời cây lúa đến hệ thống nông cụ truyền thống và hiện đại. Đồng thời, các giá trị văn hóa phi vật thể như lễ hội, ẩm thực, sinh hoạt cộng đồng cũng được đưa vào nội dung trưng bày.

Điểm đặc biệt là bảo tàng không đi theo lối mòn mà tập trung làm nổi bật bản sắc riêng của Cà Mau - nơi hội tụ ba vùng sinh thái mặn, ngọt và lợ. Đây chính là nền tảng hình thành các mô hình sản xuất độc đáo như lúa - tôm, lúa - cá, thể hiện khả năng thích ứng linh hoạt của người nông dân.

Một trong những mục tiêu quan trọng của dự án là tôn vinh người nông dân, lực lượng đã góp phần làm nên lịch sử phát triển của vùng đất Cà Mau.

Ông Nguyễn Quốc Thanh khẳng định việc xây dựng bảo tàng là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo tồn di sản nông nghiệp truyền thống…đồng thời tôn vinh người nông dân đã bao đời chịu thương chịu khó.

Khu trưng bày tái hiện vòng đời cây lúa, từ gieo sạ đến thu hoạch, giúp người xem hình dung rõ quá trình sản xuất nông nghiệp.

Trong bối cảnh đô thị hóa và biến đổi khí hậu, nhiều giá trị truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một. Nông cụ xưa dần biến mất, tri thức canh tác cổ truyền không còn được truyền dạy đầy đủ, không gian văn hóa nông thôn bị thu hẹp.

Bảo tàng vì thế không chỉ là nơi lưu giữ hiện vật mà còn đóng vai trò như “kho ký ức” của cộng đồng, giúp các thế hệ trẻ hiểu và trân trọng giá trị lao động, nguồn cội văn hóa.

Hình thành “con đường di sản” và sản phẩm du lịch đặc thù

Cùng với lập bảo tàng, tỉnh Cà Mau triển khai xây dựng biểu tượng tôn vinh lúa nước tại xã Vĩnh Lợi, với chiều cao khoảng 24m, tổng vốn đầu tư khoảng 20 tỷ đồng, chủ yếu từ nguồn xã hội hóa.

Công trình lấy hình tượng ba hạt lúa, tượng trưng cho ba giai đoạn sinh trưởng: ngậm sữa, chín vàng và nảy mầm thể hiện sự kế tục, tái sinh và phát triển bền vững của nền văn minh lúa nước.

Hình khối liên kết tạo thành vòng cung gợi hình ảnh cánh cò, biểu tượng quen thuộc của làng quê Việt Nam, mang ý nghĩa về sự cần cù, bình yên và no ấm.

Không chỉ mang giá trị biểu trưng, công trình còn được kỳ vọng trở thành điểm nhấn kiến trúc, không gian sáng tạo nghệ thuật và điểm đến du lịch hấp dẫn.

Thiết kế biểu tượng “ba hạt lúa” cao khoảng 24m tại xã Vĩnh Lợi, mang thông điệp về sự sinh trưởng, phát triển và sức sống bền bỉ của nghề trồng lúa.

Một trong những định hướng lớn của tỉnh Cà Mau là gắn kết bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch. Bảo tàng và biểu tượng lúa nước sẽ là trung tâm để hình thành các tour, tuyến trải nghiệm đặc sắc.

Theo lãnh đạo tỉnh, dự án sẽ góp phần kết nối các giá trị di sản, tạo thành “con đường di sản”, từ đó xây dựng Cà Mau trở thành điểm đến hấp dẫn của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Du khách khi đến đây không chỉ tham quan mà còn có thể trực tiếp trải nghiệm đời sống nông nghiệp như cấy lúa, thu hoạch, chế biến gạo, hay tham gia các hoạt động văn hóa dân gian.

Ngoài ra, tỉnh cũng định hướng phát triển các khu du lịch trải nghiệm nông nghiệp, tái hiện làng lúa nước cổ, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch và nâng cao giá trị kinh tế.

Việc thành lập Bảo tàng Lúa nước không chỉ mang ý nghĩa văn hóa mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Công trình góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, thu hút du khách, tạo việc làm và nâng cao đời sống người dân. Đồng thời, đây cũng là một bước đi cụ thể trong việc thực hiện chủ trương bảo tồn và phát huy di sản văn hóa gắn với phát triển bền vững.

Sự ra đời của Bảo tàng Lúa nước Cà Mau đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển văn hóa từ bảo tồn tĩnh sang bảo tồn gắn với trải nghiệm và khai thác giá trị.

Đặc biệt, bảo tàng sẽ trở thành địa chỉ giáo dục thực tế, giúp học sinh, sinh viên tiếp cận lịch sử, văn hóa một cách trực quan, sinh động.