Cà Mau: Mô hình 'con tôm ôm cây lúa' tạo nên làng quê hạnh phúc

Những ngày cuối tháng Chạp, về xã Biển Bạch (tỉnh Cà Mau), đâu đâu cũng nghe tiếng cười nói của bà con về vụ mùa lúa - tôm mỹ mãn. Giữa không gian yên bình của làng quê gắn liền với sông rạch, nhịp sống trên những thửa đất đang vào kỳ thu hoạch lúa và tôm càng, trở lên nhanh, rộn rã hơn hẳn ngày thường. Tại vùng đất này, sản xuất xanh không còn là khái niệm xa vời mà đã thấm vào tư duy canh tác của mỗi gia đình.

Trước Tết Nguyên đán, người dân Cà Mau bước vào vụ thu hoạch tôm càng nuôi trong đất trồng lúa.

Gia đình ông Lê Minh Dũng (ở ấp 6 La Cua, xã Biển Bạch) là một điển hình cho sự thành công từ sản xuất sạch. Với 6ha đất, vụ này chú xuống giống 2ha lúa, năng suất bình quân đạt 35 dạ/công; cùng với đó là tôm càng nuôi trên toàn bộ diện tích đạt gần 300kg/ha. Dù chưa thu hoạch hết tôm càng, nguồn thu vụ mùa cận Tết của gia đình đã vượt con số 200 triệu đồng.

Ông Dũng chia sẻ: “Lúa năm nay trúng hơn mấy năm trước, tôm bắt cũng đỡ hơn. Còn lại hai ô tính qua Tết bắt. Hơn 6ha mỗi năm kiếm khoảng 700 triệu, có những năm thu được nhiều hơn. Nhà tôi cũng nuôi tôm sạch, trồng lúa sạch, không có xịt thuốc cỏ trên bờ. Nhà tôi cũng không xài các chất độc hóa học, nuôi tôm sài sinh học không hà, không độc hại như ngày xưa, ăn lúa thấy cũng yên tâm, sức khỏe ổn và ít bệnh hoạn hơn”.

Sự thay đổi về nhận thức "sống bền" cũng được thể hiện rõ qua câu chuyện của chú Huỳnh Uy Dũng. Với chỉ 1ha đất canh tác đã giúp gia đình chú thu lợi nhuận khoảng 40 triệu đồng từ vụ mùa vừa kết thúc, hứa hẹn đón cái Tết đủ đầy hơn. “Năm nay trúng, vụ lúa được hơn 30 dạ/công, tôm càng nhà tôi được 400kg/ha. Thấy phấn khởi, Tết nhất thì thoải mái đó. Bởi lúa với tôm càng tới cuối vụ mà thu hoạch được như này là phấn khởi lắm, ăn Tết lớn, vui vẻ hơn”, ông Huỳnh Uy Dũng cho biết.

Năng suất tôm càng năm nay đạt cao, khoảng 200 - 300kg/ha/năm.

Mô hình lúa - tôm tại Biển Bạch hiện mang lại thu nhập khoảng 100 triệu đồng/ha/năm, cao gấp 1,5 lần so với những năm trước. Tuy nhiên, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở con số tăng thu nhập mà là sự hồi sinh của hệ sinh thái. Khi hệ thống kênh mương thủy lợi và cả nội đồng ngày càng trong sạch, đất đai tơi xốp hơn, thì không chỉ vụ lúa, tôm càng mà vụ nuôi tôm sú và cua trong những tháng mùa khô cũng đạt hiệu quả cao.

Các HTX có vai trò quan trọng trong sự chuyển đổi này, nhất là các HTX có quy mô lớn. Ông Trịnh Hoàng Cung, Giám đốc HTX Dân Phát cho biết, HTX có khoảng 100 ha lúa - tôm được công nhận đạt chuẩn ASC. Việc tuân thủ quy trình nuôi nghiêm ngặt không chỉ giúp người dân tăng năng suất tôm sú lên mức 300 - 400kg/ha/năm mà còn được hỗ trợ chi phí nuôi. HTX từ vài chục thành viên ban đầu nay đã có 120 xã viên và 180 hộ dân liên kết. HTX đang tiếp tục phối hợp với doanh nghiệp mở rộng nuôi đạt chứng nhận quốc tế như ASC hay BAP.

“HTX đang kết hợp với công ty làm lúa - tôm chứng nhận ASC, công ty hỗ trợ được 1 triệu đồng/ha. Quy trình làm thì phải ghi chép sổ sách hẳn hoi, bón phân gì sử dụng thuốc gì phải rõ ràng. Đi thăm đồng cũng phải ghi vô, thả con giống cũng phải đảm bảo chất lượng. Có hiệu quả hơn cái nữa là giá bán được cao hơn. Người dân ở đây giờ quen hết rồi, người ta không có xài chất hóa học. Mô hình này thích ứng với biến đổi khí hậu và bền vững hơn các mô hình khác”, ông Cung cho biết thêm.

Năng suất vụ lúa cũng ở mức cao nên người dân có nguồn thu nhập khá trước khi Tết đến.

Người dân xã Biển Bạch đón cái Tết đủ đầy hơn nhờ sản xuất sạch.

Năm nay, xã Biển Bạch có 1.966 ha lúa - tôm , trong đó có 686 ha chứng nhận BAP và 300 ha đạt chứng nhận ASC. Tại những vùng quê sản xuất sạch, tình làng nghĩa xóm cũng trở nên gắn kết hơn qua việc chia sẻ kinh nghiệm bón phân hữu cơ, dùng vi sinh hay bảo nhau không sử dụng hóa chất độc hại.

Ông Nguyễn Thanh Hải, Chủ tịch UBND xã Biển Bạch, khẳng định địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật và ứng dụng cơ giới hóa để nâng cao giá trị sản xuất lúa - tôm. Đồng thời, xã tích cực mời gọi các doanh nghiệp uy tín để thực hiện chuỗi liên kết, mở rộng diện tích tôm chứng nhận ASC và lúa VietGap.

Ông Hải cho biết: “Mô hình này xã đang tiếp tục mở rộng thêm, bởi đã chứng minh được hiệu quả. Về giá, hoặc cách thu mua trong vùng liên kết sản xuất thì thuận lợi hơn cho người dân. Các doanh nghiệp liên kết để có giấy chứng nhận cũng có hỗ trợ thêm chi phí cho người dân. Vụ lúa tôm này người dân đang thu hoạch rộ cũng ngay dịp cuối năm. Người dân có được thu nhập, có đồng ra đồng vô phục vụ cho ngày Tết đầy đủ, sung túc hơn”.

Hạnh phúc của người nông dân Cà Mau khi mùa xuân đến thật giản đơn và trọn vẹn. Với vụ mùa thành công, ngay từ bây giờ họ đã nghĩ đến sắc vàng của những cội mai trước ngõ, nồi thịt kho rệu bên cạnh đĩa tôm lột sạch và thơm ngon đãi khách. Sản xuất xanh thực sự đã dệt nên một làng quê hạnh phúc – nơi con người và thiên nhiên cùng chung sống an lành, thịnh vượng.

Clip người dân Cà Mau thu hoạch tôm càng

Trần Hiếu/VOV-ĐBSCL