Cà Mau phát huy sức mạnh cộng đồng, tái tạo nguồn lợi biển
Trong nỗ lực bảo vệ tài nguyên biển và hệ sinh thái ven đảo, tỉnh Cà Mau đã xác định việc huy động sức mạnh từ cộng đồng ngư dân là yếu tố quan trọng, kết hợp chặt chẽ với công tác tuần tra điều hành và các giải pháp kỹ thuật.
Nhằm xây dựng nền tảng bảo tồn nguồn lợi biển, tỉnh Cà Mau đã thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh cấp tỉnh (Khu bảo tồn biển), với tổng diện tích 27.000ha, bao gồm vùng biển xung quanh các cụm đảo Hòn Khoai, Hòn Chuối và Hòn Đá Bạc. Những giải pháp kỹ thuật, trước đó cũng đã được đầu tư để phục hồi nguồn lợi. Trong đó, dự án thả 900 khối rạn nhân tạo hình lập phương bằng bê tông cốt thép tại vùng biển Tây, được đánh giá có tác động rất tích cực trong việc giúp khôi phục đa dạng sinh học.
Ngư dân Huỳnh Văn Kiệt (ở xã Đá Bạc), phấn khởi khi thấy cá tôm sinh sôi trở lại kể từ ngày có khu bảo tồn. Tuy nhiên, ông cũng kiến nghị các cấp cần có chính sách hỗ trợ ngư dân ven bờ chuyển đổi nghề để ổn định cuộc sống, tránh việc xâm phạm trái phép khu vực bảo tồn.
"Khu bảo tồn của mình, với rạng nhân tạo được thả thì mấy năm gần đây cá, tôm và các loại thủy sản về đây sinh sản rất nhiều. Do đó thời gian tới tiếp tục nỗ lực để gìn giữ nguồn lợi thủy sản lâu dài, làm sao người dân đừng vào đánh bắt nữa. Trước đây, vì cuộc sống, người dân đến vùng ven đánh bắt, cần có chính sách khuyến khích bà con vào HTX nuôi trồng thủy hải sản, rồi tạo việc làm giúp cho bà con vươn lên, không vi phạm nữa", ông Kiệt nói.
Kết quả trên còn đến từ giải pháp lắp đặt các thiết bị dẫn dụ cá trong khu vực thả rạn, vừa giúp ngăn chặn tàu cá hành nghề lưới kéo hoạt động trái phép vùng ven bờ, vừa tạo môi trường trú ngụ lý tưởng cho các loài thủy sinh. Chính quyền địa phương còn thành lập các tổ cộng đồng cơ sở.
Dự án thả 900 khối rạn nhân tạo của tỉnh Cà Mau để làm nơi trú ngụ cho hải sản sinh sản
Tại xã Đá Bạc, một Tổ đồng quản lý bảo vệ và khai thác khu vực thả rạn nhân tạo đã được hình thành với sự tham gia của 15 ngư dân. Đây là những “vệ tinh” trực tiếp canh giữ và quản lý vùng biển quê hương.
Ông Lê Chiến Lũy, Trưởng phòng Kinh tế xã Đá Bạc, cho biết chính quyền địa phương đã giao quyền quản lý cho tổ chức cộng đồng này. Hoạt động tuyên truyền được duy trì thường xuyên để các chủ tàu và thuyền viên nắm rõ tọa độ khu bảo tồn, từ đó tự giác chấp hành các quy định về môi trường biển.
"Trong khu vực đồng quản lý nguồn lợi thủy sản đã giúp phục hồi đa dạng sinh học. Tăng về sản lượng và giúp cho người dân có sinh kế bền vững hơn. Giúp phát triển hài hòa giữa kinh tế và bảo vệ môi trường. Bên cạnh đó, đồng quản lý nguồn lợi còn giúp ngư dân thực hiện tốt khai thác IUU và thực hiện tốt chỉ thị của Tỉnh ủy về không khai thác hủy diệt nguồn lợi thủy sản", ông Lũy thông tin thêm.
Bà con ngư dân cũng cần có ý thức đánh bắt bền vững hơn
Dù vậy, theo ông Nguyễn Quốc Trọng (thành viên Tổ đồng quản lý tại ấp Kinh Hòn Bắc, xã Đá Bạc), thách thức vẫn còn khi hoạt động của tổ chủ yếu dừng lại ở vận động, tuyên truyền trong khi một bộ phận nhỏ người dân vẫn còn vi phạm do áp lực kinh tế.
"Anh em trong tổ chia nhau đi động viên ngư dân không đánh bắt trong khu được bảo vệ. Nói chung mình là người dân mà, bảo vệ thì mình tự ý thức rồi đi tuyên truyền thôi, chứ không ép buộc được. Anh em cũng nghe nhưng không nghe thì mình cũng không đuổi họ đi được", ông Trọng chia sẻ.
Song hành với việc vận động nhân dân, các lực lượng chức năng tỉnh Cà Mau cũng quyết liệt ra quân để duy trì tuần tra, kiểm soát trên biển. Theo thống kê, đã có 15 chuyến tuần tra tại các phân khu chức năng và 73 chuyến tuần tra liên ngành được thực hiện. Qua đó, cơ quan chức năng đã tiếp cận, tuyên truyền và cấp phát tờ rơi cho 2.212 tàu cá với hơn 9.355 lượt ngư dân, để nhận diện rõ ranh giới các phân khu bảo tồn.
Hàng năm tỉnh Cà Mau đều tổ chức thả giống thủy hải sản để tái tạo nguồn lợi biển
Trong thời gian tới, để hướng tới nghề biển bền vững, tỉnh Cà Mau, tiếp tục triển khai kế hoạch phát triển nuôi trồng hải sản trên biển và ven biển giai đoạn năm 2023 - 2025 và định hướng đến năm 2030; thực hiện Quy hoạch bảo vệ và khai thác nguồn lợi thủy sản thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Các giải pháp nhằm nâng cao ý thức cộng đồng sẽ tiếp tục được triển khai song hành với các dự án kỹ thuật để không chỉ hướng tới bảo vệ hệ sinh thái mà còn mở ra hướng đi mới cho sinh kế bền vững của người dân vùng ven biển Cà Mau.
