Ca phẫu thuật lần đầu tiên có ở Việt Nam

Hình ảnh phim chụp phim trước và ngay sau phẫu thuật của bệnh nhi.

Mới đây, các bác sĩ khoa Phẫu thuật Cột sống, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, thực hiện thành công ca phẫu thuật nắn chỉnh vẹo cột sống bằng kỹ thuật Vertebral Body Tethering (VBT) lần đầu tiên tại Việt Nam.

Phương pháp này cho phép chỉnh hình cột sống mà không cần ghép xương hàn khớp, qua đó bảo tồn khả năng vận động tại các đoạn cột sống được can thiệp.

Chỉnh góc vẹo cột sống từ 48 xuống 10 độ

Bệnh nhân là bé gái 12 tuổi, ở Bắc Ninh, tiền sử sức khỏe hoàn toàn bình thường. Trong những tháng gần đây, gia đình nhận thấy hai vai của trẻ không cân xứng, thân mình biến dạng, dáng đi mất cân bằng và tình trạng cong vẹo cột sống ngày càng rõ rệt.

Qua thăm khám và chụp X-quang, các bác sĩ xác định bệnh nhi bị vẹo cột sống vùng ngực - thắt lưng, với góc Cobb từ T7 đến L2 lên tới 48 độ. Đây là mức độ biến dạng đáng kể, có nguy cơ tiếp tục tiến triển và cần được cân nhắc điều trị bằng phẫu thuật.

Gia đình đưa trẻ đến bệnh viện với mong muốn tìm được phương pháp điều trị hiệu quả, vừa cải thiện hình thể, vừa hạn chế ảnh hưởng đến khả năng vận động và sự phát triển lâu dài của con.

Sau khi thăm khám và đánh giá toàn diện, Đại tá, tiến sĩ, bác sĩ Phan Trọng Hậu, Chủ nhiệm khoa Phẫu thuật Cột sống, nhận định bệnh nhi ở giai đoạn trưởng thành xương Sanders 5, vẫn còn tiềm năng tăng trưởng nhất định.

Dựa trên đặc điểm đường cong cột sống và mức độ trưởng thành xương, các bác sĩ cân nhắc lựa chọn kỹ thuật VBT. Sau khi được tư vấn về lợi ích, nguy cơ cũng như yêu cầu theo dõi lâu dài, gia đình quyết định lựa chọn phương pháp này.

Sau quá trình chuẩn bị và lập kế hoạch phẫu thuật kỹ lưỡng, ê-kíp do BS Hậu thực hiện phẫu thuật chỉnh vẹo cột sống cho bệnh nhi. Đây là kỹ thuật đòi hỏi độ chính xác cao trong từng thao tác, từ đặt vít vào thân đốt sống, kiểm soát lực căng của dây đến xác định mức độ chỉnh hình phù hợp. Phẫu thuật viên đồng thời phải tính toán khả năng tăng trưởng còn lại của trẻ nhằm hạn chế nguy cơ chỉnh quá mức.

Từ góc cong cột sống 48 độ, bé gái 12 tuổi còn khoảng 10 độ sau phẫu thuật bằng kỹ thuật VBT, giúp bảo tồn khả năng vận động tại các đốt sống can thiệp.

Ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi. Kết quả chụp kiểm tra sau mổ cho thấy góc Cobb (chỉ số dùng để đo mức độ cong vẹo của cột sống) từ T7 đến L2 giảm từ 48 độ xuống còn khoảng 10 độ, tương đương mức chỉnh vẹo gần 80%. Trục cột sống được cải thiện rõ rệt, hình thể thân mình trở nên cân đối hơn.

Đáng chú ý, kết quả chỉnh hình bước đầu đạt được mà không cần ghép xương hàn khớp, giúp bảo tồn khả năng vận động tại các tầng cột sống được can thiệp.

Tuy nhiên, kết quả ngay sau phẫu thuật chưa phản ánh toàn bộ hiệu quả điều trị lâu dài. Do bệnh nhi vẫn còn tiềm năng tăng trưởng, các bác sĩ kỳ vọng quá trình phát triển tự nhiên của cột sống có thể tiếp tục góp phần điều chỉnh đường cong. Trẻ cần được theo dõi định kỳ để đánh giá góc Cobb, mức độ trưởng thành xương, tình trạng dây và nguy cơ chỉnh quá mức hoặc mất chỉnh.

Kỹ thuật mới giúp bảo tồn vận động cột sống

Theo TS.BS Phan Trọng Hậu, vẹo cột sống là tình trạng cột sống cong bất thường sang bên, có thể đi kèm biến dạng xoay của các đốt sống. Bệnh có nhiều nguyên nhân, trong đó có các trường hợp liên quan đến dị tật bẩm sinh hoặc bất thường cấu trúc đốt sống; một tỷ lệ lớn ở trẻ em và thanh thiếu niên là vẹo cột sống vô căn, chưa xác định được nguyên nhân cụ thể.

Với những trường hợp có chỉ định phẫu thuật, một trong những vấn đề được bác sĩ đặc biệt quan tâm là bảo vệ hệ thần kinh trong quá trình nắn chỉnh, bởi tổn thương thần kinh có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng, trong đó có liệt.

Kỹ thuật VBT lần đầu được triển khai tại Việt Nam giúp bé gái 12 tuổi cải thiện đáng kể độ cong cột sống, đồng thời bảo tồn khả năng vận động.

Trong phẫu thuật chỉnh vẹo cột sống truyền thống, bác sĩ thường sử dụng hệ thống vít và thanh kim loại để nắn chỉnh biến dạng, kết hợp ghép xương hàn khớp nhằm duy trì kết quả lâu dài. Khi các đốt sống được hàn xương, khả năng vận động tương đối giữa những đốt sống tại đoạn cột sống đó sẽ bị hạn chế.

Trong khi đó, kỹ thuật VBT sử dụng các vít đặt vào thân đốt sống ở phía lồi của đường cong, sau đó kết nối bằng một sợi dây có độ bền cao. Bằng cách điều chỉnh lực căng của dây, phẫu thuật viên có thể nắn chỉnh đường cong ngay trong quá trình phẫu thuật.

"Điểm đặc biệt của VBT là phương pháp này còn tận dụng nguyên lý điều biến tăng trưởng của cột sống. Lực nén ở phía lồi có thể làm chậm sự phát triển của phần này, trong khi phía lõm tiếp tục phát triển. Sự khác biệt về tốc độ tăng trưởng giữa hai phía có thể góp phần điều chỉnh thêm đường cong khi trẻ lớn lên", bác sĩ Hậu nói.

Nhờ không cần ghép xương hàn khớp, kỹ thuật VBT giúp bảo tồn khả năng vận động tại các đoạn cột sống được can thiệp, đồng thời tạo điều kiện để trẻ tiếp tục phát triển tự nhiên.

Tuy nhiên, phương pháp này không phù hợp với mọi trường hợp vẹo cột sống. Việc lựa chọn bệnh nhân cần căn cứ vào đặc điểm đường cong, mức độ trưởng thành xương và khả năng tăng trưởng còn lại. Người bệnh cũng cần được theo dõi lâu dài để đánh giá hiệu quả chỉnh hình và phát hiện sớm các biến chứng có thể xảy ra.