Ca sĩ Bảo Hân bị Parkinson: Chấp nhận bệnh, sống hạnh phúc

Ca sĩ Bảo Hân sinh năm 1973 tại TP.HCM. Năm 1975, gia đình cô định cư ở Áo. Mười bảy tuổi, cô được bình chọn là hoa hậu do cộng đồng người Việt tại Áo tổ chức. Sau đó cô đến Paris tham dự cuộc thi “Miss Saigon” và đoạt giải Á hậu 2. Tên tuổi Bảo Hân nổi tiếng hơn khi cô trở thành ca sĩ của trung tâm Thúy Nga từ năm 1992. Năm 2010, đang ở đỉnh cao sự nghiệp cô bất ngờ giải nghệ. 

Bốn người chung phận Parkinson 

Trò chuyện trên kênh Youtube The Jimmy TV ngày 22.8.2026, Bảo Hân cho biết cô bị Parkinson năm 2019 nhưng không muốn ai biết. Một năm sau, bệnh tiến triển nên cô quyết định giải nghệ và chỉ tiết lộ bệnh với 3 người quan trọng trong trung tâm Thúy Nga. “Tôi không đi hát nữa vì không muốn khán giả nhìn thấy người ca sĩ này ngày càng tệ, càng bệnh hơn. Tôi muốn khán giả nhớ đến Bảo Hân của những ngày tôi còn khỏe mạnh”, Bảo Hân bộc bạch. 

 Ca sĩ Bảo Hân phải uống thuốc điều trị Parkinson 6 lần/ngày để duy trì cử động. Ảnh: Hoài Nam

Parkinson của Bảo Hân có yếu tố di truyền. Mẹ ruột bị đầu tiên rồi đến cô, ông cậu, anh Hai. Mẹ cô sau nhiều năm điều trị bằng thuốc đã mất cách đây 3 năm. Ông cậu đã phẫu thuật vùng đầu, anh Hai chuẩn bị năm sau phẫu thuật. Bệnh của Bảo Hân giống mẹ ở tình trạng tay chân thường xuyên cứng đờ, còn run thì lâu lâu mới bị.

“Mỗi lần uống thuốc tôi phải chạy đua với thời gian để kịp làm nhiều việc, bởi khi thuốc tan hết thì tay chân cứng đờ trở lại, không làm được gì nữa. Mỗi ngày tôi phải uống thuốc 6 lần nhưng tác dụng thuốc không như nhau, lúc mạnh lúc yếu. Khi thuốc có tác dụng thì chân tay vô thức cử động liên tục. Hết thuốc chân tay cứng đờ. Bệnh chuyển biến nhanh lắm, có khi tôi đang rửa chén thì tự nhiên hai tay cứng đờ không động đậy được”, Bảo Hân kể. 

Bảo Hân tâm sự từ lúc bị Parkinson, cô biết quý đời sống hơn. Những chuyện nhỏ trước đây khi làm cô thấy bình thường như cột tóc, gội đầu, thay quần áo… thì nay làm được cô thấy hạnh phúc. Mỗi ngày thức dậy còn đi được, nói chuyện, làm việc này việc kia… cô thấy may mắn.

“Lúc phát hiện bị Parkinson tôi chưa chấp nhận bệnh của mình. Sau thời gian sống với bệnh này tôi mới hiểu nếu không chấp nhận sẽ không bao giờ mình hạnh phúc. Nếu tìm cách chống lại, cứ không tin mình bệnh thì sẽ không bao giờ bình an vì luôn suy nghĩ những điều không tốt. Khi chấp nhận rồi sẽ tìm cách sống chung sao cho thoải mái, lạc quan, hạnh phúc” - Bảo Hân nói. 

Ai dễ bị Parkinson?

TS-BS. Đinh Vinh Quang (Trưởng khoa Nội thần kinh tổng quát, Bệnh viện Nhân dân 115, TP.HCM) cho biết Parkinson là bệnh lý do thoái hóa não. Chất dopamine được một số tế bào não tiết ra bị giảm sút gây ảnh hưởng đến các hoạt động của não, làm mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh giữa hai hệ thống dopaminergic và cholinergic.

TS-BS. Đinh Vinh Quang.

Nói đến Parkinson là nói đến hội chứng Parkinson (Parkinsonism) và bệnh Parkinson (Parkinson’s disease). Parkinson do các nguyên nhân gây ra được gọi là hội chứng Parkinson, còn bệnh Parkinson đến nay vẫn chưa tìm ra nguyên nhân chính xác mà chỉ thấy các yếu tố liên quan như di truyền, biến đổi gen, ngộ độc thuốc, thay đổi môi trường… Hội chứng Parkinson có các triệu chứng giống bệnh Parkinson. 

Tựu trung, nguyên nhân gây ra Parkinson được chia làm bốn nhóm: bệnh Parkinson nguyên phát (không rõ nguyên nhân); hội chứng Parkinson do thoái hóa (liệt trên nhân tiến triển, thoái hóa liềm đen - thể vân, teo trám cầu tiểu não…); hội chứng Parkinson di truyền (bệnh Wilson, bệnh Huntington…); hội chứng Parkinson mắc phải thứ phát (do nhiễm trùng như viêm não; do thuốc an thần, chấn thương, nhiễm độc, bệnh lý mạch máu não…).

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ Parkinson: tuổi (càng lớn tuổi nguy cơ càng cao), giới tính (nam bị nhiều hơn), nghề nghiệp (giáo viên, nhân viên y tế, thợ hàn, người tiếp xúc kim loại nặng…). “Tất cả các nguyên nhân gây tổn thương tế bào não đều có thể gây ra Parkinson. Parkinson tuy thường gặp ở bệnh nhân lớn tuổi, bắt đầu xuất hiện triệu chứng từ trên 60 tuổi, nhưng đến nay ngày càng phát hiện nhiều bệnh nhân tuổi dưới 40”, BS. Quang cảnh báo. 

Không phải cứ run là bị Parkinson

Parkinson gây ra tình trạng bệnh nhân bị run (thường run tay, chân, cằm, môi…), co cứng cơ bắp (khó quay cổ, xoay người, gấp duỗi tay hoặc chân thấy rõ lực cản...), chậm chạp khi đi lại, mất thăng bằng tư thế và không thể đi lại được. Ngoài ra, bệnh nhân còn có triệu chứng khác như hạ huyết áp tư thế, các biểu hiện rối loạn cảm giác (cảm giác châm chích, kiến bò ở chi)… 

Tất cả các triệu chứng của Parkinson trong giai đoạn đầu rất kín đáo, tuy có triệu chứng run nhưng BS. Quang lưu ý run có thể xuất hiện ở nhiều bệnh lý khác nhau chứ không phải chỉ Parkinson (như run trong bệnh lý tuyến giáp, nội tiết, tim mạch, tâm lý…). Để chẩn đoán run có phải do Parkinson, bác sĩ sẽ khám bệnh để xác định bệnh nhân có thêm triệu chứng khác không, và cần chẩn đoán phân biệt run do các bệnh lý hoặc nguyên nhân khác.

Một số triệu chứng khác thường gặp: cử động chậm chạp, đi lại khó khăn; vẻ mặt thay đổi, không còn cảm xúc khi nghe câu chuyện nào đó hoặc tính tình thay đổi, suy nghĩ chậm chạp, không lanh lẹ như trước. Một số bệnh nhân cảm thấy mệt mỏi, rối loạn dáng đi, rối loạn giấc ngủ…

“Khi xuất hiện các triệu chứng này bệnh nhân nên đi khám bệnh, không nên nghĩ đó là các rối loạn tuổi già mà cần cảnh giác đây là các triệu chứng của Parkinson, phải đi khám bệnh sớm nhất có thể”, BS. Quang khuyến cáo.

Parkinson diễn tiến qua các giai đoạn: giai đoạn một (bệnh nhân bắt đầu cảm thấy bị run từ từ ở một phần chi trên, có thể xuất hiện đầu tiên ở ngón cái và ngón trỏ, chạm run giống đang vê thuốc hoặc đếm tiền. Tình trạng cứng cơ cũng bắt đầu xuất hiện); giai đoạn hai (có thể run cả bàn tay tiến triển đến run chân, môi, miệng, sau đó run qua hai bên. Tình trạng cứng cơ, chậm vận động ở giai đoạn này rõ ràng hơn); giai đoạn ba (ngoài triệu chứng run, cứng cơ bệnh nhân có các rối loạn về thăng bằng, đi đứng không vững nhưng vẫn đi lại được); giai đoạn bốn (bệnh nhân có triệu chứng run, cứng cơ, mất thăng bằng và bắt đầu ảnh hưởng nặng nề đến khả năng đi đứng nhưng họ vẫn có thể đi lại nhờ có người nhà trợ giúp hoặc vận động tích cực); giai đoạn năm - giai đoạn cuối (triệu chứng run xuất hiện rất nhiều, bệnh nhân cứng cơ, mất thăng bằng, bị bất động, không còn khả năng đi lại và nằm một chỗ).

Giúp giảm triệu chứng, không thể chữa khỏi 

Mặc dù không phải bệnh nguy hiểm chết người nhưng nếu chậm điều trị, bệnh nhân Parkinson có thể gặp những hệ lụy nặng nề. Bệnh Parkinson nếu không chẩn đoán và điều trị đúng sẽ gây tàn phế. BS. Quang lưu ý bệnh Parkinson ở giai đoạn đầu chưa thấy sự tàn phế của bệnh gây ra, tuy nhiên đến giai đoạn trễ bệnh nhân sẽ run nhiều, cứng cơ, không viết và làm việc được. Tiếp đến là chậm chạp trong các hoạt động, suy nghĩ. Sau đó bị bất động, ảnh hưởng rất nhiều đến sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân và từ đó bệnh nhân dễ rơi vào trầm cảm, lo lắng quá mức…

Điều trị Parkinson bao gồm điều trị không dùng thuốc (thay đổi lối sống, thể dục thể thao, vật lý trị liệu, phục hồi chức năng, thay đổi khả năng vận động...); dùng thuốc (thuốc đồng vận dopamine, thuốc ức chế cholinergic, nhóm thuốc thay thế dopamine…) và phẫu thuật. Hiện nay điều trị Parkinson chủ yếu dùng thuốc và tập vật lý trị liệu. Đa số bệnh nhân dùng thuốc vẫn duy trì được cuộc sống và công việc bình thường trong nhiều năm. 

Những bệnh nhân dùng thuốc đến giai đoạn không còn đáp ứng hoặc đáp ứng rất ít, lúc đó cần xem xét đến phương pháp điều trị bằng phẫu thuật: bác sĩ sẽ rạch các vùng trong não như đồi thị, cầu nhạt hoặc dùng phương pháp kích thích não sâu, cấy ghép mô... “Tất cả các phương pháp cho đến hiện tại chỉ mang lại hiệu quả một phần, giúp giảm triệu chứng chứ không thể ngăn chặn tiến triển của bệnh, không hoàn toàn chấm dứt được Parkinson”, BS. Quang nhấn mạnh. 

Nguyễn Đức - Tấn Khải