Kích thích dây thần kinh phế vị giúp tăng tốc ghi nhớ kỹ năng mới?

Học một kỹ năng không kết thúc ngay khi buổi tập kết thúc. Sau khi luyện tập, não vẫn tiếp tục củng cố những thay đổi mới để biến một kỹ năng còn mong manh thành ký ức lâu dài. Các nhà khoa học gọi đây là quá trình củng cố học tập.

Nghiên cứu mới tại Đại học Tohoku cho thấy một đường liên lạc giữa cơ thể và não - dây thần kinh phế vị - có thể tác động đến giai đoạn này.

Kích thích dây thần kinh phế vị có thể giúp não lưu nhớ kỹ năng mới tốt hơn.

Kích thích sau khi tập, không phải trong lúc tập

Dây thần kinh phế vị nối não với nhiều cơ quan nội tạng và truyền tín hiệu theo cả hai chiều. Các nhà nghiên cứu gắn một điện cực nhỏ vào dây thần kinh phế vị bên trái của chuột, sau đó cho chúng thực hiện một bài học vận động liên quan đến phản xạ mắt.

Điểm quan trọng là kích thích không được áp dụng trong lúc chuột đang học. Nó được thực hiện sau mỗi buổi luyện tập.

Trong thời gian huấn luyện, những con chuột được kích thích không lập tức thực hiện tốt hơn nhóm đối chứng. Nhưng trong những ngày tiếp theo, chúng duy trì kỹ năng tốt hơn.

Giáo sư Ko Matsui và nghiên cứu về mối liên hệ giữa dây thần kinh phế vị và não bộ.

Điều này gợi ý rằng kích thích dây thần kinh phế vị không nhất thiết làm não “học nhanh hơn” ngay lập tức. Thay vào đó, nó có thể giúp não củng cố những gì vừa học.

Giáo sư Ko Matsui, nhà thần kinh học tại Đại học Tohoku, cho rằng kết quả chỉ ra một “cửa sổ cơ hội” sau khi luyện tập, khi môi trường não có thể dễ dàng được điều chỉnh để hỗ trợ thay đổi lâu dài.

Mạch máu não có thể là mắt xích quan trọng

Nhóm nghiên cứu tiếp tục tìm hiểu điều gì xảy ra trong não sau kích thích. Họ theo dõi hoạt động thể tích máu gần vùng flocculus của tiểu não, nơi đóng vai trò trong nhiệm vụ học vận động mà chuột thực hiện.

Một lần kích thích tạo ra phản ứng mạch máu hai pha: thể tích máu giảm trong thời gian ngắn rồi tăng lên sau đó. Khi kích thích được lặp lại, thể tích máu xuất hiện những dao động nhịp nhàng.

Điều đáng chú ý là chuột có dao động mạch máu lớn hơn thường học tốt hơn vào ngày thứ năm.

Ở người, dây thần kinh phế vị là dây thần kinh sọ số 10 hoặc dây thần kinh lang thang) là dây thần kinh dài nhất của hệ thần kinh phó giao cảm.

Như vậy, tác động của dây thần kinh phế vị có thể không chỉ liên quan đến các chất dẫn truyền thần kinh như những nghiên cứu trước đây thường tập trung, mà còn liên quan tới cách máu được phân phối trong não.

Junyu Chen, tác giả chính của nghiên cứu, cho rằng việc điều chỉnh môi trường chuyển hóa của não thông qua những thay đổi mạch máu có thể là một cơ chế giúp tăng cường khả năng học lâu dài.

Có thể liên quan đến phục hồi sau đột quỵ?

Kích thích dây thần kinh phế vị đã được sử dụng trong y học cho một số bệnh lý. Vì vậy, phát hiện mới làm dấy lên khả năng mở rộng ứng dụng kỹ thuật này sang học tập và phục hồi chức năng.

Một lĩnh vực có thể được quan tâm là phục hồi vận động sau đột quỵ. Nếu kích thích đúng thời điểm có thể giúp não củng cố những kỹ năng vận động mới, nó có thể được kết hợp với các bài tập phục hồi chức năng.

Nhưng đây vẫn chỉ là giả thuyết. Nghiên cứu hiện được thực hiện trên chuột, với một nhiệm vụ vận động cụ thể. Chưa thể biết liệu cùng cơ chế có xuất hiện ở người hay không, liều kích thích nào phù hợp hoặc thời điểm nào là tối ưu.

Điều nghiên cứu cho thấy rõ hơn là học tập không chỉ là câu chuyện của não. Cơ thể liên tục gửi tín hiệu về não và những tín hiệu đó có thể ảnh hưởng tới khả năng biến một trải nghiệm vừa diễn ra thành thay đổi lâu dài.

Nếu cơ chế này được xác nhận ở người, thời điểm ngay sau khi luyện tập có thể trở thành một mục tiêu mới để hỗ trợ quá trình học và phục hồi thần kinh.