Các biện pháp bảo vệ sức khỏe và xử lý nước sạch mùa nắng nóng
Trước nguy cơ hạn hán và thiếu nước sạch sinh hoạt ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống nhân dân trong những ngày nắng nóng đỉnh điểm, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đã kịp thời ban hành hướng dẫn chuyên môn giúp cộng đồng chủ động bảo vệ sức khỏe.
Số liệu quan trắc khí tượng từ đầu năm đến giữa tháng 4-2026 cho thấy lượng mưa trên phạm vi cả nước đang thiếu hụt phổ biến từ 10% đến 40%. Đáng lo ngại hơn, dòng chảy và mực nước tại nhiều lưu vực sông đã xuống mức thấp nhất trong chuỗi quan trắc cùng kỳ. Đây là dấu hiệu cảnh báo thiên tai hạn hán nghiêm trọng, xâm nhập mặn và thiếu hụt nước sạch trên diện rộng, tác động tiêu cực đến sức khỏe của người dân và người lao động.
Để ứng phó toàn diện, Cục Phòng bệnh đã có văn bản gửi Sở Y tế 34 tỉnh, thành phố, yêu cầu tăng cường phổ biến rộng rãi hai tài liệu cẩm nang cốt lõi: Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mùa nắng nóng và Hướng dẫn xử lý nước hộ gia đình bằng các biện pháp đơn giản.
Theo Cục Phòng bệnh, trong thời tiết nắng nóng gay gắt, người dân rất dễ gặp phải các vấn đề nguy hiểm như say nắng, say nóng hoặc đột quỵ do nóng mà nguyên nhân chủ yếu là do tiếp xúc quá lâu với môi trường nhiệt độ cao hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Nhóm đối tượng có nguy cơ cao gồm: Người già, trẻ nhỏ, phụ nữ có thai; người lao động ngoài trời với cường độ cao (nông dân, công nhân lò gạch, luyện kim...); và người có bệnh lý mạn tính (cao huyết áp, COPD, hen phế quản, đái tháo đường).
Cục Phòng bệnh khuyến cáo người dân cần đặc biệt lưu ý các biểu hiện theo từng cấp độ để có cách xử trí kịp thời:
Đối với mức độ nhẹ: Biểu hiện: Mệt mỏi, khát nước, hoa mắt, chóng mặt, tăng nhịp tim/nhịp thở, chuột rút. Cách xử trí: Di chuyển ngay nạn nhân vào chỗ mát, thoáng gió. Nới lỏng hoặc cởi bớt quần áo ngoài. Lau người bằng khăn mát, dội nước mát rồi lau khô. Đặt khăn mát hoặc đá tại vùng nách, bẹn, hai bên cổ để hạ nhiệt nhanh. Cho uống từng ngụm nhỏ nước mát, tốt nhất là nước Oresol pha đúng liều lượng. Nếu bị chuột rút, cần xoa bóp nhẹ nhàng vùng cơ co cứng. Lưu ý: Không để quá nhiều người vây quanh nạn nhân.
Đối với mức độ nặng: Biểu hiện: Đau đầu dữ dội, khó thở tăng dần, buồn nôn/nôn, yếu liệt nửa người, co giật, ngất xỉu, hôn mê, trụy tim mạch và có thể tử vong. Cách xử trí: Gọi ngay cấp cứu 115 hoặc nhanh chóng chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất. Trong suốt quá trình vận chuyển, phải duy trì việc chườm mát cho nạn nhân.
Cục Phòng bệnh khuyến cáo chung cho người dân: Hạn chế tối đa việc ra ngoài trời nắng từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều. Tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột: Người đang ở phòng điều hòa nhiệt độ thấp không nên bước ngay ra ngoài trời nắng mà cần tăng nhiệt độ phòng hoặc nghỉ ngơi trong bóng mát trước để cơ thể kịp thích nghi. Mặc trang phục sáng màu, thoáng mát, thấm mồ hôi. Bổ sung nhiều rau xanh, hoa quả, luôn có món canh trong bữa ăn. Uống tối thiểu 1,5 – 2 lít nước/ngày, chia làm nhiều lần uống, không uống quá nhiều nước cùng một lúc.

Cùng với khuyến nghị của Cục Phòng bệnh, nhiều bệnh viện đã chủ động tư vấn cách ứng phó thời tiết nắng nóng để bảo vệ sức khỏe cho nhân dân. Ảnh: BVBM
Đối với người lao động đặc thù ngoài trời, cần bố trí ca làm việc vào lúc trời mát (sáng sớm hoặc chiều muộn), hạn chế tối đa thời gian làm việc ở môi trường nhiệt độ cao. Cùng với đó, cứ sau 45 phút đến 1 giờ làm việc liên tục, cần nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát từ 15 - 20 phút. Đặc biệt, cần che chắn kỹ vùng vai gáy; sử dụng đồ bảo hộ (mũ, nón, kính, quần áo rộng, thấm mồ hôi) và kem chống nắng. Đồng thời phải lưu ý, không sử dụng đồ uống có cồn. Thay vào đó, cần uống nước đều đặn, bổ sung nước muối, khoáng chất (như Oresol) nếu ra nhiều mồ hôi. Cơ sở sản xuất cần chủ động làm mát nhà xưởng bằng mái che, tấm phản nhiệt, hệ thống phun sương, quạt thông gió.
Nhằm phòng chống các dịch bệnh nguy hiểm lây qua đường nước như tiêu chảy, tả, lỵ, thương hàn... trong bối cảnh thiếu nước sạch sinh hoạt, Cục Phòng bệnh hướng dẫn người dân quy trình xử lý nước đơn giản tại nhà: Bằng phèn chua: Liều lượng 1g phèn chua (bằng nửa đốt ngón tay) cho 20 lít nước. Hòa tan phèn vào một gáo nước, đổ vào dụng cụ chứa, khuấy đều, chờ 30 phút cho cặn lắng xuống đáy rồi gạn lấy nước trong. Bằng vải sạch: Nếu không có phèn, dùng vải cotton sạch lọc nước nhiều lần cho đến khi nước trong, chú ý thay vải khi bám nhiều cặn. Nếu nước bề mặt (ao, hồ, sông, suối) quá đục, cần lọc thô bằng vải màn để loại bỏ phù sa trước khi đánh phèn.
Chỉ tiến hành khử trùng sau khi nước đã được làm trong. Tuyệt đối không khử trùng đồng thời với đánh phèn vì phèn làm mất tác dụng của Clo. Sử dụng Cloramin B viên 0,25g: Cho 1 viên vào thùng chứa 25 lít nước đã làm trong, khuấy đều, đậy nắp chờ 30 phút. Sử dụng viên Aquatabs 67mg: Cho 1 viên vào thùng chứa 20 lít nước đã làm trong, khuấy đều, đậy nắp chờ 30 phút. Khử trùng lượng nước lớn (quy mô tập thể): Dùng bột Cloramin B 27% theo tỷ lệ hòa tan 3g bột (tương đương 1/3 thìa canh) vào gáo nước rồi đổ vào bể chứa 300 lít nước đã làm trong, trộn đều, đậy nắp chờ 30 phút. Việc này nên có sự hướng dẫn của cán bộ y tế.
Khuyến cáo đặc biệt từ chuyên gia y tế:
Nước sau khi khử trùng hóa chất ngửi thấy mùi Clo mới có tác dụng. Nếu mùi quá nồng, hãy mở nắp chờ 30 - 60 phút cho bay bớt mùi rồi sử dụng.
Nước đã khử trùng bằng hóa chất chỉ dùng cho sinh hoạt; vẫn phải đun sôi kỹ mới được uống trực tiếp. Không uống nước đun sôi để quá lâu, nên đun mới hàng ngày.
Trường hợp sử dụng thiết bị lọc nước hộ gia đình, nước đầu vào phải là nước đã được làm trong, tuyệt đối không dùng trực tiếp nước ao hồ, sông suối vào máy lọc để tránh làm bít tắc, hư hỏng thiết bị.
Trước những diễn biến khắc nghiệt của thời tiết năm 2026, sự chủ động và tự giác thực hiện các hướng dẫn của Bộ Y tế từ mỗi người dân, mỗi hộ gia đình chính là "lá chắn" hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng an toàn vượt qua mùa nắng nóng.



![[Infographic] Những điều cha mẹ nên biết để xử trí và phòng tránh trẻ bị say nắng, say nóng](https://photo-baomoi.bmcdn.me/w400_r3x2/2026_05_26_14_55246845/a812fc8bd8c0319e68d1.jpg)







