Các đối tác quốc tế cam kết đồng hành phát triển thị trường carbon Việt Nam tại COP31
Các đối tác quốc tế tại COP31 ghi nhận những tiến triển của Việt Nam trong xây dựng thị trường carbon, đồng thời khẳng định tiếp tục hỗ trợ về chính sách, hạ tầng kỹ thuật, chuyên môn và nguồn lực, góp phần thúc đẩy thị trường vận hành minh bạch, hiệu quả và kết nối quốc tế...
Toàn cảnh sự kiện. Ảnh: UNDP
Tại sự kiện bên lề Hội nghị COP31 do Cục Biến đổi khí hậu (DCC), Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) và Văn phòng Dịch vụ Dự án Liên Hợp Quốc (UNOPS), thông qua Chương trình Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Đông Nam Á (ETP), phối hợp tổ chức ngày 13/11/2026, các đối tác phát triển và chuyên gia quốc tế đã chia sẻ kinh nghiệm, sáng kiến và những hỗ trợ dành cho Việt Nam trong quá trình xây dựng, hoàn thiện và vận hành thị trường carbon. Mục tiêu sự kiện nhằm hướng tới một thị trường minh bạch, hiệu quả và có khả năng kết nối quốc tế.
Bà Leticia Guimaraes, Trưởng bộ phận Thị trường carbon toàn cầu, UNDP, cho biết trên thế giới, ngày càng có nhiều quốc gia phát triển thị trường carbon như một công cụ quan trọng nhằm giảm phát thải một cách hiệu quả về chi phí và huy động tài chính khí hậu. "Khi Điều 6 của Thỏa thuận Paris bước vào giai đoạn triển khai, nhiều quốc gia đang tìm lời giải cho những câu hỏi về cách xây dựng một thị trường minh bạch, hiệu quả và kết nối với thế giới," bà nói.
ĐỐI TÁC QUỐC TẾ ĐÁNH GIÁ CAO TIẾN TRIỂN CỦA THỊ TRƯỜNG CARBON VIỆT NAM
Theo đại diện UNDP, Việt Nam đã đạt được những tiến triển đáng ghi nhận trong phát triển thị trường carbon, từng bước chuyển hóa Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) và cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 thành những hành động cụ thể.
Cụ thể, Việt Nam đã thiết lập một khung pháp lý rõ ràng và vững chắc cho thị trường carbon. Ngày 29/6/2026, Việt Nam chính thức khai trương thị trường carbon trong nước, qua đó khẳng định vị thế là một trong những quốc gia tiên phong tại khu vực ASEAN. Hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính (ETS) thí điểm hiện bao gồm 110 cơ sở thuộc các ngành nhiệt điện, sản xuất sắt thép và xi măng, chiếm khoảng 40% tổng lượng phát thải khí nhà kính quốc gia. Việt Nam đặt mục tiêu chuyển sang vận hành chính thức thị trường từ năm 2029.
Ông John Robert Cotton, Giám đốc Chương trình Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Đông Nam Á (ETP), UNOPS cũng chỉ ra rằng Việt Nam đã đạt những tiến triển đáng ghi nhận trong thời gian qua.
Các chuyên gia trao đổi, chia sẻ tại sự kiện. Ảnh: UNDP
Cụ thể, ngày 24/1/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 232/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Thành lập và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam, trong đó đã xác định lộ trình phát triển thị trường carbon của Việt Nam.
Tháng 6/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 119/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn đã quy định về thiết kế hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính.
Đến tháng 2/2026, Chính phủ đã phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm khoảng 511 triệu tấn CO₂ tương đương cho giai đoạn 2025–2026 và phân bổ cho từng cơ sở, bao gồm 34 nhà máy nhiệt điện, 25 cơ sở sản xuất sắt thép và 51 cơ sở sản xuất xi măng. Ngày 29/6, sàn giao dịch carbon đã chính thức khai trương tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.
Ông Cotton nhấn mạnh rằng "rất ít quốc gia có thể chuyển từ việc hình thành khung pháp lý sang vận hành một thị trường carbon bắt buộc trong khoảng thời gian như vậy. Những tiến triển này có ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ các quy định pháp luật."
TỪ HỖ TRỢ KỸ THUẬT ĐẾN CAM KẾT ĐỒNG HÀNH PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG CARBON VIỆT NAM CỦA CÁC ĐỐI TÁC QUỐC TẾ
Trong suốt quá trình tiến triển của thị trường carbon Việt Nam, UNDP đã đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam và Cục Biến đổi khí hậu trong việc xây dựng nền tảng cho thị trường carbon của đất nước, thể hiện qua ba lĩnh vực mà UNDP đã vận dụng kinh nghiệm toàn cầu và chuyên môn kỹ thuật để hỗ trợ thực hiện các mục tiêu của Việt Nam.
Thứ nhất, từ năm 2022, UNDP đã hỗ trợ Cục Biến đổi khí hậu xây dựng các chính sách, thể chế, cấu trúc thị trường và lộ trình triển khai cần thiết để thiết lập một thị trường carbon trong nước đáng tin cậy và hiệu quả. "Trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế và những bài học từ thị trường carbon của 10 quốc gia trên thế giới, chúng tôi đã phối hợp với Cục Biến đổi khí hậu góp phần đặt nền móng chiến lược cho phát triển thị trường," bà Guimaraes chia sẻ.
Thứ hai, UNDP đã hỗ trợ Việt Nam nâng cao mức độ sẵn sàng tham gia hợp tác thị trường carbon quốc tế theo Điều 6.2 và Điều 6.4 của Thỏa thuận Paris, đồng thời đánh giá đầy đủ tiềm năng của các cơ chế đối với lĩnh vực sử dụng đất, thay đổi sử dụng đất và lâm nghiệp (LULUCF). Những nỗ lực này đã góp phần thiết lập các khuôn khổ cho phép Việt Nam chủ động tham gia hợp tác với các bên mua, nhà đầu tư và đối tác quốc tế trên thị trường carbon toàn cầu.
Thứ ba, UNDP hiện đang góp phần hiện thực hóa tầm nhìn này thông qua phát triển hạ tầng thị trường và nâng cao năng lực thể chế. Gần đây, UNDP đã hỗ trợ phát triển Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon (VCRS), đóng vai trò là sổ đăng ký chính thức của thị trường carbon Việt Nam, theo dõi từng hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon.
UNDP cũng đã hỗ trợ kết nối Hệ thống đăng ký quốc gia với Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam, tạo nên nền tảng hạ tầng số cốt lõi cho hệ thống giao dịch carbon tại Việt Nam, đồng thời hỗ trợ nâng cao năng lực cho 110 đơn vị thuộc khu vực tư nhân tham gia hệ thống ETS thí điểm.
Bà Leticia Guimaraes, Trưởng bộ phận Thị trường carbon toàn cầu, UNDP
Nhìn về phía trước, hai đến ba năm tới sẽ là giai đoạn mang tính quyết định khi Việt Nam chuyển từ thiết lập thị trường sang vận hành đầy đủ. Chúng tôi mong muốn tiếp tục tăng cường quan hệ đối tác với Cục Biến đổi khí hậu và mở rộng hợp tác giữa khu vực công và tư nhân, nhằm góp phần xây dựng một thị trường carbon vững chắc, minh bạch và hiệu quả, thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của Việt Nam hướng tới nền kinh tế phát thải thấp.
Tại sự kiện, UNDP đã phối hợp với Cục Biến đổi khí hậu ra mắt Cổng thông tin thị trường carbon, giúp công khai các thông tin quan trọng về thị trường.
Bà Guimaraes tin tưởng rằng những nỗ lực này cùng nhau đặt nền móng cho một thị trường carbon mà các bên tham gia và nhà đầu tư có thể tin tưởng.
Trong khi đó, Chương trình Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Đông Nam Á (ETP) là một chương trình đối tác đa nhà tài trợ do UNOPS chủ trì, hỗ trợ Chính phủ Việt Nam, Indonesia và Philippines đẩy nhanh quá trình chuyển dịch năng lượng nhằm hướng tới các mục tiêu phát thải ròng bằng “0”. ETP cung cấp chuyên môn trong nước và chuyên môn quốc tế được công nhận rộng rãi, đồng thời tạo điều kiện để các cơ quan chính phủ, tổ chức tài chính và chuyên gia trong ngành cùng hợp tác.
Theo ông Cotton, thị trường carbon là một công cụ tài chính. Việc thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn mà ngân sách nhà nước không thể tự mình đáp ứng. Theo đó, định giá carbon góp phần giải quyết bài toán này theo ba cách.
Thứ nhất, định giá carbon đưa chi phí phát thải vào bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp, qua đó biến hoạt động giảm phát thải thành một quyết định đầu tư thay vì chỉ là yêu cầu tuân thủ quy định.
Thứ hai, từ năm 2029, khi cơ chế đấu giá hạn ngạch bắt đầu được áp dụng, thị trường sẽ tạo ra nguồn thu cho ngân sách nhà nước, có thể được tái đầu tư vào các hoạt động giảm phát thải trong công nghiệp.
Thứ ba, thông qua Điều 6 của Thỏa thuận Paris, thị trường mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn quốc tế cho những dự án vốn khó có thể huy động được tài chính.
Ông John Robert Cotton, Giám đốc Chương trình Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Đông Nam Á (ETP), UNOPS.
ETP xác định phát triển thị trường carbon là một trong những lĩnh vực hoạt động trọng tâm tại Việt Nam, bên cạnh quy hoạch ngành điện và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Tại Việt Nam, chúng tôi đã hỗ trợ Cục Biến đổi khí hậu trong thiết kế và quản trị hệ thống ETS cũng như các nội dung liên quan đến Điều 6 của Thỏa thuận Paris, đồng thời hỗ trợ Bộ Tài chính xây dựng mô hình vận hành sàn giao dịch carbon.
Ông Cotton khẳng định sự hỗ trợ của các đối tác phát triển có vai trò quan trọng, góp phần cung cấp nguồn lực cho các nghiên cứu, phân tích, chia sẻ kinh nghiệm và chuyên môn từ các hệ thống khác, đồng thời hỗ trợ tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc.
Tuy nhiên, ông cũng cho rằng chính quyết tâm của Chính phủ mới là yếu tố thúc đẩy tiến trình này. "Những tiến triển mà chúng ta chứng kiến trong bốn năm qua là minh chứng cho tầm nhìn và cam kết của Chính phủ Việt Nam," ông nói. "ETP và UNOPS sẵn sàng tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong thời gian tới. Chúng tôi cũng rất vui mừng được tiếp tục đồng hành cùng UNDP và các đối tác phát triển khác với sự cam kết và hợp tác bền bỉ của tất cả các bên."