Các hãng hàng không châu Á 'thu hẹp bầu trời' vì chi phí nhiên liệu

Các hãng hàng không đang gặp khó vì chi phí nhiên liệu

Dù nỗ lực tái cấu trúc mạng lưới để thích ứng và chớp thời cơ từ sự rút lui của các đối thủ quốc tế, ngành hàng không khu vực vẫn đang bị bao trùm bởi sự bất định. Làn sóng cắt giảm này không chỉ đe dọa trực tiếp đến nỗ lực cân đối tài chính của các hãng bay mà còn mang đến những rủi ro to lớn cho đà phục hồi của các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào du lịch tại Đông Nam Á.

Bài toán sinh tồn của các hãng hàng không giữa vòng xoáy chi phí nhiên liệu

Theo dữ liệu sơ bộ vừa được Hiệp hội các hãng hàng không châu Á - Thái Bình Dương (AAPA) công bố, số lượng hành khách di chuyển trên các hãng hàng không trong khu vực đã tăng 8,5% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 33,9 triệu lượt trong tháng 3. Con số này về lý thuyết vẫn duy trì được xu hướng tăng trưởng tích cực được ghi nhận trong suốt một năm qua. Tuy nhiên, bức tranh tươi sáng đó đang nhanh chóng bị phủ bóng đen bởi những tác động tiêu cực từ thị trường năng lượng và bất ổn địa chính trị.

Ông Wong Hong, Tổng giám đốc AAPA, cho biết các hãng hàng không châu Á - Thái Bình Dương đã phải phản ứng rất nhanh chóng bằng cách điều chỉnh toàn bộ mạng lưới hoạt động. Trọng tâm của sự điều chỉnh này là việc mạnh tay cắt bỏ các đường bay không mang lại lợi nhuận khi phải đối mặt với chi phí nhiên liệu và vận hành quá cao. Sự gián đoạn từ cuộc xung đột Trung Đông đã bắt đầu đè nặng lên những tín hiệu khởi đầu đầy khích lệ của năm nay.

Ông Wong chỉ ra một thực tế phũ phàng: giá nhiên liệu máy bay đã tăng tới 80% so với cùng kỳ năm ngoái, chạm mức trung bình 156 USD/thùng vào tháng 3, đồng thời cảnh báo rằng thời gian kéo dài của cuộc chiến sẽ càng làm tăng thêm sự bất định cho triển vọng kinh tế toàn cầu và nhu cầu đi lại bằng đường hàng không.

Áp lực sinh tồn buộc các hãng hàng không phải thực hiện những đợt cắt giảm công suất quyết liệt ngay trước thềm các kỳ nghỉ lễ và mùa du lịch hè cao điểm. Điển hình như Thai AirAsia, hãng hàng không giá rẻ này tuyên bố sẽ giảm trung bình 30% tổng số ghế cung ứng trong tháng 5 và tháng 6 để đối phó với tác động dai dẳng của việc giá nhiên liệu hàng không toàn cầu tăng vọt.

Cả các tuyến nội địa và quốc tế, bao gồm đường bay từ Bangkok đi Singapore và Hong Kong, đều bị ảnh hưởng. Giám đốc điều hành Phairat Pornpathananangoon thừa nhận nhiên liệu là chi phí hoạt động chính và khi giá tăng gấp ba lần trong thời gian gần đây, hãng buộc phải tối ưu hóa nghiêm ngặt bằng cách giảm tần suất và tạm dừng một số tuyến không hiệu quả.

Tương tự, thương hiệu "chị em" Thai AirAsia X cũng xác nhận giảm tần suất các chuyến bay kết nối Bangkok với Tokyo, Osaka, New Delhi. Tại Việt Nam, hãng hàng không Vietjet cũng đã chủ động cắt giảm 18% số chuyến bay trong tháng 4 để tiết kiệm chi phí nhiên liệu. Ông Nithin Prakash, nhà phân tích tại Rystad Energy, nhấn mạnh rằng hàng không sẽ tiếp tục hứng chịu gánh nặng chi phí này bởi nhiên liệu phản lực luôn là một trong những sản phẩm đắt đỏ và khan hiếm nhất trong quá trình lọc hóa dầu.

Chiến lược xoay trục và hệ lụy kìm hãm đà phục hồi kinh tế

Dù phải cắt giảm mạnh tay để phòng thủ, tình hình hiện tại cũng làm nổi bật một chiến lược cân bằng đầy tinh vi mà các hãng hàng không châu Á đang áp dụng: quyết liệt quản lý chi phí nhiên liệu trong khi tranh thủ tối đa hóa lợi nhuận ở những khu vực có cơ hội bất ngờ.

AAPA cho biết, sau khi không phận bị đóng cửa và hoạt động tại các trung tâm trung chuyển Trung Đông bị gián đoạn do chiến tranh, hành khách đã buộc phải chuyển hướng sang các tuyến bay thay thế. Điều này tạo ra một "khoảng trống vàng" trên các đường bay từ châu Á đến châu Âu.

Trong khi các hãng hàng không Trung Đông phục vụ các tuyến này bị ảnh hưởng nặng nề, các hãng châu Á đã nhanh chóng tăng cường chuyến bay để chiếm lĩnh thị phần. Điển hình như Vietjet, hãng khẳng định vẫn sẽ triển khai các đường bay đến châu Âu trong năm nay, với điểm đến Prague (Cộng hòa Séc) đã xuất hiện trên hệ thống đặt chỗ, cùng các kế hoạch mở rộng sang Đức, Pháp và Anh.

Tiến sĩ Terence Fan từ Đại học Quản lý Singapore (SMU) nhận định: "Một số hãng hàng không châu Á - Thái Bình Dương đã tận hưởng sự gia tăng đáng kể về lưu lượng khách và giá vé, kéo theo đó là lợi nhuận rủng rỉnh từ sự rút lui đột ngột của các hãng hàng không Trung Đông như Emirates và Qatar Airways".

Tuy nhiên, việc cắt giảm dịch vụ trên các đường bay nội vùng để dồn lực quản lý chi phí đang giáng một đòn mạnh vào du khách và các nền kinh tế địa phương. Gần đây, hàng loạt báo cáo về việc hủy chuyến bay giữa Trung Quốc và Đông Nam Á đã lan truyền trên mạng xã hội, ngay thời điểm khu vực này đang chuẩn bị đón các kỳ nghỉ lễ lớn với kỳ vọng lưu lượng đi lại nội khối tăng vọt.

Bà Sheana Yue, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Oxford Economics, cảnh báo rằng tại Đông Nam Á, đặc biệt Philippines, Thái Lan và Việt Nam vốn là các nền kinh tế rất dễ bị tổn thương trước sự gián đoạn đi lại vì họ phụ thuộc nhiều vào du lịch hoặc nhập khẩu nhiên liệu. "Tác động của khủng hoảng đã vượt ra ngoài phạm vi của các hãng hàng không. Du lịch là một lĩnh vực thâm dụng lao động, do đó, công suất chuyến bay giảm sút sẽ nhanh chóng kéo theo sự suy yếu của hàng loạt hoạt động kinh doanh nhà hàng, khách sạn, bán lẻ và hệ thống giao thông nội địa", bà Yue đúc kết.