Các nhà khoa học Mỹ mở ra hy vọng mới cho thai phụ bị tiền sản giật

Có rất ít biến chứng thai kỳ vừa bí ẩn vừa nguy hiểm như tiền sản giật. Tình trạng này khiến huyết áp của người mẹ tăng vọt đột ngột, có thể nhanh chóng dẫn đến suy đa cơ quan và tử vong.

Mỗi năm tại Mỹ có khoảng 20.000 ca sinh rơi vào tình huống tiền sản giật nặng khi thai mới 32 tuần hoặc nhỏ hơn. Nguồn: Thomson Medical

Điều đáng sợ hơn là bác sĩ gần như không thể biết trước khi nào nó sẽ xảy ra, còn cách xử lý duy nhất hiện nay thường là buộc phải đưa em bé ra ngoài càng sớm càng tốt, phần lớn bằng mổ lấy thai khẩn cấp.

Với những thai nhi mới ở tuần 32 hoặc nhỏ hơn, quyết định đó luôn là cuộc đánh đổi nghiệt ngã. Mỗi năm tại Mỹ có khoảng 20.000 ca sinh rơi vào tình huống này, khi cơ hội sống sót và phát triển khỏe mạnh của đứa trẻ giảm đi đáng kể chỉ vì phải chào đời quá sớm. Chỉ cần kéo dài thai kỳ thêm vài ngày, thậm chí hơn một tuần, cũng có thể tạo ra khác biệt rất lớn. Và lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ, y học vừa nhìn thấy một hy vọng mới.

Ngày 27-4, một nhóm hợp tác quốc tế do hai nhà khoa học Ravi Thadhani và Ananth Karumanchi thuộc Trung tâm Y khoa Cedars-Sinai ở Los Angeles dẫn dắt công bố những kết quả ban đầu đầy triển vọng trên tạp chí Nature Medicine. Thay vì chỉ cố cầm cự như các phương pháp hiện nay, nhóm nghiên cứu đã thử một hướng tiếp cận mới, đó là lọc bớt trong máu người mẹ một chất được cho là thúc đẩy tiền sản giật tiến triển nặng hơn.

Trong suốt nửa thế kỷ qua, điều trị tiền sản giật gần như không thay đổi. Bác sĩ chủ yếu theo dõi sát, dùng thuốc để ngăn co giật cho mẹ và tiêm steroid giúp phổi thai nhi trưởng thành nhanh hơn trước ca sinh non bắt buộc. Những biện pháp đó đôi khi chỉ giúp kéo dài thêm vài ngày, nhưng không thể chặn bệnh tiếp tục xấu đi.

Lý do là việc phát triển thuốc mới cho phụ nữ mang thai luôn vô cùng khó khăn. Bất kỳ loại thuốc nào đưa vào cơ thể mẹ cũng có nguy cơ đi qua nhau thai và ảnh hưởng đến em bé theo những cách khó lường. Vì thế, thay vì bổ sung một loại thuốc mới, nhóm nghiên cứu chọn cách lấy bớt đi thứ đang gây hại.

Các nhà khoa học từ lâu đã xác định ở phụ nữ bị tiền sản giật thường xuất hiện nồng độ rất cao của một loại protein bất thường do nhau thai tiết ra. Loại protein này khiến mạch máu của người mẹ bị tổn thương và làm bệnh tăng tốc. Ý tưởng của nhóm là dùng một hệ thống lọc máu để giữ lại phần protein gây hại đó rồi đưa phần máu đã được làm sạch trở lại cơ thể, tương tự cách y học vẫn dùng để loại bỏ cholesterol hoặc các tế bào máu bất thường trong một số bệnh khác.

Nghe có vẻ đơn giản, nhưng đây là lần đầu tiên phương pháp này cho thấy nó có thể làm chậm đáng kể đà tiến triển của tiền sản giật mà không gây thêm nguy hiểm cho cả mẹ lẫn thai nhi.

Thử nghiệm mới chỉ được tiến hành trên 16 phụ nữ, con số còn rất nhỏ để có thể khẳng định chắc chắn. Tuy nhiên, kết quả ban đầu đủ để giới y khoa chú ý, khi thai kỳ ở nhóm được điều trị được kéo dài thêm khoảng 10 ngày, trong khi các biện pháp hiện tại thường chỉ giúp giành được khoảng 4 ngày.

Sáu ngày chênh lệch nghe có vẻ ít ỏi, nhưng với một em bé sinh cực non, đó có thể là khoảng thời gian quyết định giữa sống và chết, hoặc giữa một tuổi thơ khỏe mạnh với hàng loạt biến chứng kéo dài suốt đời. Chỉ thêm chưa đầy hai tuần trong bụng mẹ cũng đủ giúp một số thai nhi thoát khỏi nhóm sinh cực non nguy hiểm nhất.

Tất nhiên, các nhà khoa học vẫn rất thận trọng. Đây mới chỉ là nghiên cứu chứng minh khả năng thực hiện, chưa phải câu trả lời cuối cùng. Những thử nghiệm lớn hơn vẫn cần được tiến hành để xác định liệu phương pháp này có thật sự hiệu quả và có thể trở thành điều trị tiêu chuẩn trong tương lai hay không.