Các nước tìm đường giảm phụ thuộc eo biển Hormuz

Giao tranh leo thang

Ngày 15-7, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố tiến hành đợt tấn công thứ 5 trong chiến dịch Nasr 2 nhằm vào căn cứ Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ tại Bahrain. Theo IRGC, các mục tiêu bị tấn công gồm: trung tâm quản lý của Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA), trung tâm chỉ huy - kiểm soát, các kho chứa trang thiết bị quân sự và bồn chứa nhiên liệu. IRGC khẳng định eo biển Hormuz sẽ tiếp tục bị phong tỏa cho đến khi Washington chấm dứt các hành động quân sự.

Một phi công thuộc phi đội trực thăng tấn công hàng hải trên boong tàu khu trục lớp Arleigh Burke USS Milius của Mỹ trong các hoạt động bay ngày 27-6. ẢNH: CENTCOM

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ mở rộng các cuộc không kích nếu Iran không chấp nhận đàm phán. Trả lời phỏng vấn của Fox News, ông Donald Trump cho biết Mỹ có thể tấn công thêm các nhà máy điện và các cây cầu trên khắp Iran từ tuần tới.

Cùng ngày, Liên hợp quốc đã lên tiếng bày tỏ quan ngại sâu sắc. Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc Volker Türk cho rằng các hành động thù địch mới tại Trung Đông là bước lùi nghiêm trọng; đồng thời cảnh báo việc gián đoạn hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz sẽ gây ra những hệ lụy nhân đạo và kinh tế vượt ra ngoài phạm vi khu vực, ảnh hưởng trực tiếp đến các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng.

Tìm chiến lược dài hạn

Ngay khi rủi ro tại Hormuz gia tăng, nhiều quốc gia đã chuyển từ ứng phó ngắn hạn sang chuẩn bị các phương án bảo đảm an ninh năng lượng lâu dài. Tại Hàn Quốc, ngày 15-7, Thủ tướng Han Sung Sook đã triệu tập cuộc họp kinh tế khẩn cấp và yêu cầu các bộ, ngành triển khai mọi biện pháp hạn chế tác động từ biến động giá năng lượng. Seoul yêu cầu theo dõi sát nguồn cung dầu thô, naphtha và các nguyên liệu năng lượng quan trọng, đồng thời chủ động tìm kiếm tuyến vận tải thay thế và đa dạng hóa nguồn nhập khẩu nhằm giảm phụ thuộc vào các khu vực có nguy cơ xung đột. Chính phủ Hàn Quốc xác định rủi ro địa chính trị tại Trung Đông không còn là cú sốc nhất thời mà đã trở thành yếu tố cần được tính đến trong chiến lược dài hạn.

Tại Mỹ, Washington đang ủng hộ các nỗ lực khôi phục tuyến đường ống dẫn dầu Iraq - Syria, vốn từng là tuyến vận chuyển quan trọng đưa dầu thô Iraq ra Địa Trung Hải trước khi ngừng hoạt động vì xung đột. Theo giới chức Mỹ, việc tái thiết tuyến đường ống không chỉ mở thêm một hành lang xuất khẩu ngoài Hormuz, mà còn giúp đa dạng hóa mạng lưới vận chuyển năng lượng của Trung Đông. Washington cũng kỳ vọng các doanh nghiệp Mỹ sẽ tham gia quá trình nâng cấp hạ tầng, qua đó củng cố khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng dầu khí trước các cú sốc địa chính trị.

Hormuz hiện vẫn là hành lang chiến lược, chiếm khoảng 40% lượng dầu thô nhập khẩu, 60% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và gần 90% khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) của Ấn Độ. Tuy nhiên, sau cuộc khủng hoảng kéo dài hơn 100 ngày trước đây, nước này đã tăng sản lượng LPG trong nước từ khoảng 32.000 tấn/ngày lên gần 54.000 tấn/ngày; đồng thời mở rộng nhập khẩu từ Mỹ, Canada và Algeria bên cạnh các nhà cung cấp vùng Vịnh.