Các nước vùng Vịnh chạy đua củng cố năng lực phòng không

Theo The Wall Street Journal, cuộc chạy đua tái vũ trang đã bắt đầu ở vùng Vịnh. Các đồng minh thân cận nhất của Washington trong khu vực, cũng là những khách hàng lớn nhất mua các hệ thống vũ khí Mỹ đang tích cực tìm kiếm các giải pháp phòng thủ tên lửa thay thế trên toàn cầu, đồng thời linh hoạt triển khai nhiều biện pháp nhằm nhanh chóng củng cố năng lực phòng không. Saudi Arabia, Qatar và UAE đang dần chuyển hướng sang các hệ thống phòng không của Hàn Quốc, cũng như máy bay không người lái (UAV) của Ukraine có khả năng tấn công mục tiêu trên không. Bên cạnh đó, họ cũng tìm kiếm các giải pháp từ những công ty khởi nghiệp quốc phòng, trong đó có Cambridge Aerospace của Anh. Mới đây, Chính phủ Anh cho biết doanh nghiệp này sẽ cung cấp cho các quốc gia vùng Vịnh các loại tên lửa cỡ nhỏ, giá thành thấp, được thiết kế để đánh chặn UAV và nhiều loại vũ khí khác.

Hệ thống tên lửa đất đối không tầm trung M-SAM II do Hàn Quốc sản xuất. Ảnh: asianmilitaryreview.com

Động thái này cho thấy các quốc gia vùng Vịnh đã phần nào bị bất ngờ trước quy mô các đòn tấn công trả đũa của Iran, cũng như việc loại UAV giá rẻ như Shahed có thể được sử dụng để triển khai những đợt tấn công ồ ạt, đồng thời làm gia tăng lo ngại rằng ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ có thể sẽ đánh mất nhiều đơn đặt hàng tiềm năng trong thời gian tới. Tình hình này cũng bộc lộ tình trạng thiếu hụt năng lực sản xuất của ngành công nghiệp quốc phòng toàn cầu, dù nhu cầu đã tăng mạnh kể từ khi xung đột ở Ukraine nổ ra vào năm 2022. “Các khoản đầu tư vào năng lực sản xuất mới đã bắt đầu được triển khai, nhưng vẫn chưa đủ mạnh để đáp ứng nhu cầu hiện tại”, nhà phân tích Adrien Rabier của công ty nghiên cứu Bernstein cho biết.

Saudi Arabia đã liên hệ với Nhật Bản, nước tham gia sản xuất hệ thống tên lửa Patriot, đồng thời cũng đề nghị hai công ty Hàn Quốc là Hanwha và LIG Nex1 đẩy nhanh đơn đặt hàng đối với hệ thống M-SAM. M-SAM là hệ thống tên lửa đất đối không tầm trung, có khả năng đánh chặn UAV, tên lửa và máy bay. Riyadh cũng đã ký một thỏa thuận hợp tác quốc phòng với Ukraine, trong đó tập trung vào sản xuất vũ khí và chia sẻ kinh nghiệm. Qatar cũng ký một thỏa thuận hợp tác tương tự với Ukraine. Các công ty quốc phòng Ukraine cho biết các quan chức vùng Vịnh đã đề nghị cung cấp UAV đánh chặn và thiết bị tác chiến điện tử. Tuy nhiên, các nhà sản xuất vũ khí Ukraine không phải lúc nào cũng có đủ nguồn cung dư thừa hoặc khả năng xuất khẩu. Trong khi đó, UAE đang yêu cầu các đối tác Hàn Quốc cung cấp thêm tên lửa đánh chặn.

Nguyên nhân cốt lõi khiến các nước vùng Vịnh phải đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung vũ khí nằm ở việc năng lực sản xuất của Mỹ không còn theo kịp nhu cầu trong bối cảnh xung đột gia tăng trên phạm vi toàn cầu. Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc đẩy các thương vụ vũ khí trị giá khoảng 23 tỷ USD dành cho UAE, Kuwait và Jordan, bao gồm hệ thống phòng không, ra-đa và tên lửa Patriot PAC-3 nhằm hỗ trợ các đồng minh đối phó với các mối đe dọa từ Iran. Tuy nhiên, nhiều loại khí tài trong số này sẽ cần nhiều năm mới có thể được bàn giao. Hiện gần 20 quốc gia đang vận hành hệ thống Patriot, trong khi kho dự trữ đã bị suy giảm đáng kể do nhu cầu từ cuộc xung đột ở Ukraine. Thụy Sĩ gần đây cho biết đang xem xét hủy đơn đặt hàng Patriot do tình trạng chậm trễ kéo dài. Nước này đã đặt mua 5 hệ thống Patriot vào năm 2022, nhưng năm ngoái Mỹ thông báo sẽ ưu tiên chuyển Patriot cho Ukraine. Trước thực tế này, các quốc gia vùng Vịnh buộc phải chủ động tìm kiếm những phương án thay thế.

Cuộc chạy đua củng cố năng lực phòng không đang phản ánh sự chuyển dịch rõ nét trong chính sách mua sắm quốc phòng của các quốc gia vùng Vịnh trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị ngày càng gia tăng tại khu vực và trên thế giới. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào Washington như trước đây, các nước này đang chủ động đa dạng hóa quan hệ đối tác quốc phòng nhằm bảo đảm nguồn cung vũ khí linh hoạt và kịp thời hơn.