Các sàn thương mại điện tử phải xác định danh tính và thông tin người bán

Tăng cường định danh người bán trên sàn

Luật Thương mại điện tử đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10, sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Để bảo đảm Luật được triển khai đồng bộ và có cơ sở pháp lý đầy đủ ngay khi có hiệu lực, Bộ Công thương đang xây dựng Nghị định hướng dẫn thi hành Luật.

Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết: Hội thảo được tổ chức với mục tiêu ghi nhận các ý kiến góp ý cho dự thảo Nghị định từ đại diện các cơ quan quản lý Nhà nước, các hiệp hội và doanh nghiệp, qua đó giúp cơ quan soạn thảo rà soát, hoàn thiện các quy định trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét ban hành.

Bộ Công thương tổ chức hội thảo lấy ý kiến dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thương mại điện tử.

Theo ông Nguyễn Văn Thành, Trưởng phòng Chính sách, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, dự thảo đang được hoàn thiện với thời gian khá gấp rút nhằm sớm trình Chính phủ ban hành. Trước khi trình ban hành, dự thảo cần tiếp tục được lấy ý kiến các bộ, ngành liên quan và thẩm định của cơ quan có thẩm quyền.

Về phạm vi điều chỉnh, dự thảo Nghị định quy định chi tiết các nội dung của Luật Thương mại điện tử, trong đó cụ thể hóa 17 khoản thuộc các điều của Luật. Đối tượng áp dụng cơ bản kế thừa cách tiếp cận từ các quy định trước đây, bao gồm tất cả tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam.

Một nội dung quan trọng được đề cập trong dự thảo là yêu cầu công khai thông tin trên các nền tảng thương mại điện tử. Theo đó, các nền tảng cần công khai thông tin về chủ sở hữu, chính sách bảo vệ dữ liệu và thông tin cá nhân, quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia cũng như phương thức tiếp nhận và giải quyết khiếu nại của người tiêu dùng. Đối với các nền tảng số lớn, dự thảo đưa ra những quy định chặt chẽ hơn nhằm tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm trong vận hành.

Dự thảo cũng quy định các trách nhiệm chung áp dụng cho các chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử, trong đó nhấn mạnh yêu cầu minh bạch và công khai thông tin, thực hiện chế độ báo cáo trực tuyến định kỳ và đột xuất theo yêu cầu của cơ quan quản lý, cũng như kiểm soát và xử lý nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ.

Một điểm mới của dự thảo là yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử phải xác định danh tính và thông tin của người bán.

Dự thảo cũng phân loại trách nhiệm của các chủ quản nền tảng thương mại điện tử theo từng mô hình, gồm nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến, nền tảng không có chức năng đặt hàng trực tuyến và nền tảng số lớn. Đồng thời, các nền tảng trung gian có chức năng đặt hàng trực tuyến phải thực hiện thêm các nghĩa vụ như công khai thông tin hàng hóa có khuyết tật, thực hiện chính sách hoàn tiền khi hàng hóa không đúng quảng cáo, lưu trữ dữ liệu hợp đồng trong thời gian 3 năm và chịu trách nhiệm bồi thường hoặc liên đới bồi thường khi xảy ra vi phạm.

Ngoài ra, dự thảo cũng đề cập trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử và mô hình nền tảng tích hợp - những mô hình đang phát triển mạnh trong thực tế.

Đối với hoạt động thương mại điện tử có yếu tố nước ngoài, dự thảo đưa ra tiêu chí xác định nền tảng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam như có tên miền tại Việt Nam, hiển thị tiếng Việt hoặc đạt quy mô từ 100.000 giao dịch mỗi năm. Mục tiêu của quy định này là bảo đảm sự bình đẳng giữa các nền tảng trong và ngoài nước khi tham gia thị trường.

Dự thảo cũng đề cập việc cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thương mại điện tử. Hiện nay có 29 thủ tục hành chính liên quan, trong đó một số thủ tục đã được phân cấp cho địa phương, đồng thời được thực hiện trực tuyến thông qua hệ thống quản lý tại địa chỉ online.gov.vn..

Nhiều quy định còn băn khoăn tính khả thi

Tại hội thảo, đại diện các doanh nghiệp vận hành nền tảng thương mại điện tử đã đưa ra nhiều ý kiến góp ý đối với các quy định cụ thể trong dự thảo Nghị định, đặc biệt liên quan đến yêu cầu công khai thông tin, thuật toán hiển thị hàng hóa, cơ chế thanh toán và quản lý dữ liệu.

Đại diện Shopee cho biết doanh nghiệp cơ bản ủng hộ mục tiêu xây dựng khung pháp lý minh bạch cho thị trường thương mại điện tử, song đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét một số quy định để bảo đảm tính khả thi khi triển khai trên thực tế.

Theo đại diện Shopee, tại Điều 5 khoản 2 của dự thảo, quy định về công khai thông tin trên website thương mại điện tử cần được áp dụng đồng bộ cho cả các nền tảng ứng dụng trên thiết bị di động. Tuy nhiên, giao diện di động có nhiều khác biệt so với giao diện web nên cần có hướng dẫn linh hoạt để vừa bảo đảm minh bạch thông tin vừa không ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng.

Liên quan đến quy định về thuật toán hiển thị hàng hóa tại Điều 18, dự thảo yêu cầu các nền tảng cho phép người dùng lựa chọn sử dụng hoặc dừng tính năng hiển thị hàng hóa dựa trên thuật toán. Đại diện Shopee cho rằng quy định này đang cao hơn so với quy định của Luật hiện hành, vốn chỉ yêu cầu công khai tiêu chí.

Theo doanh nghiệp, thuật toán không chỉ là một tính năng riêng lẻ mà là thành phần cốt lõi trong hệ thống vận hành của nền tảng, đồng thời cũng là bí mật công nghệ. Việc cho phép người dùng tắt hoàn toàn cơ chế thuật toán có thể gặp nhiều khó khăn về mặt kỹ thuật và ảnh hưởng đến khả năng cá nhân hóa trải nghiệm mua sắm.

Bên cạnh đó, đối với quy định tại Điều 26 liên quan đến thanh toán và chứng thực hợp đồng điện tử, dự thảo yêu cầu các hợp đồng điện tử về giữ tiền và đối soát giữa sàn và người bán phải được chứng thực bởi tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực hợp đồng điện tử. Shopee cho rằng quy định này có thể làm phát sinh chi phí tuân thủ lớn cho doanh nghiệp.

Theo đại diện sàn, hiện nay nhiều nền tảng đã triển khai cơ chế "tài khoản treo", theo đó tiền thanh toán của người mua chỉ được chuyển cho người bán sau khi giao dịch hoàn tất và hàng hóa được xác nhận đạt yêu cầu. Cơ chế này đã giúp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, do đó việc bổ sung thêm bước chứng thực hợp đồng điện tử có thể chưa thực sự cần thiết.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng đề xuất phân loại việc thay đổi điều khoản dịch vụ trên sàn thương mại điện tử.

Theo kế hoạch, toàn bộ hồ sơ dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thương mại điện tử sẽ hoàn tất để trình trong đầu tháng 5/2026.

Kim Oanh