Nghiên cứu thí điểm 6G ở TP.HCM - Sứ mệnh của đầu tàu tăng trưởng công nghệ và kinh tế số

6G: Tầm cao mới trong công nghệ kết nối không dây

6G - 6 Generation wireless, nghĩa là công nghệ kết nối không dây thế hệ thứ 6. Công nghệ này phát triển theo các thế hệ viễn thông di động, mỗi thế hệ mở ra một bước nhảy về tốc độ, khả năng kết nối và ứng dụng. Đầu tiên là công nghệ analog chỉ hỗ trợ gọi thoại, chất lượng kém, dễ bị nghe lén, thiết bị rất lớn và đắt. Đây là giai đoạn khởi đầu của mạng di động.

Kỷ nguyên số hóa (1990s) được bắt đầu bằng công nghệ 2G, ngành viễn thông chuyển sang tín hiệu số (digital), xuất hiện SMS (tin nhắn), bảo mật tốt hơn, chuẩn phổ biến GSM. Điện thoại di động bắt đầu phổ biến toàn cầu. Thế hệ 3G - Internet di động (2000s). Thế hệ 4G - Kỷ nguyên dữ liệu (2010s). Nếu như 5G là xa lộ cao tốc thì 6G là hệ sinh thái giao thông đa tầng, từ mặt đất - không gian - AI tự điều khiển. Nếu như 5G là Internet tốc độ cao thì 6G là Internet cảm giác và trí tuệ tự thích ứng; Nếu như 5G là hạ tầng số thì 6G là hạ tầng số và AI tích hợp…

Sau khi Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Thành phố ban hành kế hoạch thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá khoa học và công nghệ trong năm 2026. Sở được giao nhiệm vụ chủ trì nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm công nghệ di động thế hệ thứ sáu (6G) tại TP.HCM, đồng thời đề xuất với Bộ Khoa học và Công nghệ đưa vào thử nghiệm tại một khu vực phù hợp trên địa bàn.

Các nhà mạng tham dự họp cho biết 6G hiện vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu, chưa có tiêu chuẩn kỹ thuật chính thức và chưa có thiết bị đầu cuối thương mại phổ biến. Đó là chưa nói đến chuyển để thử nghiệm 6G cần có phòng lab terahertz, siêu máy tính mô phỏng mạng, trạm phát thử nghiệm… Chi phí nghiên cứu 6G của các nước lớn có thể lên tới hàng chục tỷ USD. Vì vậy các nước nhỏ khó tự nghiên cứu toàn diện. Nói như vậy để thấy sự chủ động nhập cuộc của Việt Nam vào công nghệ mới này không chỉ đương đầu với một công nghệ mới khó khăn phức tạp mà gần như đồng hành với các nước tiên tiến.

Theo kế hoạch trong năm 2026, Thành phố sẽ hoàn thiện hạ tầng số và an ninh mạng; Đảm bảo phủ sóng 5G đạt 95 % dân số; Đề xuất thử nghiệm 6G tại một số khu vực trọng điểm trong thành phố, Sở Khoa học và Công nghệ đã mời các doanh nghiệp cùng tham gia nghiên cứu và phản hồi kế hoạch sớm để phối hợp triển khai bước đầu.

Nhiệm vụ nghiên cứu và thí điểm 6G ở TP.HCM

Để thí điểm 6G, chủ trương mới chỉ là ý chí, là mong muốn ban đầu. Để chủ trương này đi vào thực tiễn Thành phố không chỉ tập hợp được lực lượng chuyên gia hàng đầu mà hơn thế là cần phải đầu tư ngân sách rất lớn để phục vụ công tác nghiên cứu.

Với mục tiêu khởi động nghiên cứu công nghệ thế hệ tiếp theo, tìm hiểu khả năng kỹ thuật, kiến trúc mạng, băng tần, phần mềm, thử nghiệm hạ tầng sơ bộ. Qua đó đánh giá tính khả thi của 6G trong môi trường thực tế (pilot) ở một khu vực nhất định của TP.HCM. Đây là bước tiền thương mại, nhằm tích lũy dữ liệu và kinh nghiệm, không phải là bán dịch vụ cho người dân.

Cũng như công nghệ 5G, trước khi triển khai thương mại trên toàn quốc cần phải có tiêu chuẩn quốc tế hoàn chỉnh và được cấp phép bởi cơ quan quản lý viễn thông quốc gia. Cùng với đó là phải xây dựng hạ tầng diện rộng: Trạm phát, trung tâm dữ liệu, thiết bị đầu cuối của người dùng… Phải đảm bảo các yêu cầu an toàn, quy chuẩn kỹ thuật và tương thích quốc tế.

Đây là giai đoạn dịch vụ thương mại thực sự, cần có quy chuẩn, thiết bị thương mại và giấy phép hoạt động. Cần phải có doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cho khách hàng, phải có giấy phép thương mại, dịch vụ thị trường, kinh doanh… Để đi đến bước đó TP.HCM đang làm phiên bản “beta thử nghiệm” của 6G, chứ không phải là “6G cho mọi người dùng” như triển khai thương mại.

Là Thành phố đầu tàu của cả nước, không chỉ tăng trưởng mà còn là công nghệ và kinh tế số, Thành phố chủ động đón đầu công nghệ, giúp doanh nghiệp Việt hiểu sớm các thách thức kỹ thuật và hạ tầng. Đây cũng là cách tạo cơ chế “sandbox”, thử nghiệm cái mới, cơ chế pháp lý tạm thời để kiểm tra công nghệ mới.

Việc nghiên cứu thí điểm cũng là cách để chuẩn bị nhân lực và kinh nghiệm thực tế trước khi chuẩn quốc gia hình thành. Dự kiến, để triển khai 6G thương mại toàn quốc là việc cung cấp dịch vụ 6G thực sự, với chuẩn quốc tế, hạ tầng toàn diện và giấy phép, sẽ trở thành hiện thực sau năm 2030 trên phạm vi rộng.

TP.HCM có hệ sinh thái startup lớn nhất Việt Nam; Khu Công nghệ cao (SHTP); Thủ Đức - định hướng “thành phố sáng tạo”; Mật độ doanh nghiệp công nghệ cao nhất cả nước. Từ những tiền đề đó, Thành phố có sứ mệnh thử nghiệm cái mới trước khi nhân rộng ra toàn quốc.

Sứ mệnh của đô thị đầu tàu

Theo tinh thần của Nghị quyết 98/2023/QH15 của Quốc Hội, TP.HCM được giao cơ chế đặc thù. Trong đó về phát triển khoa học - công nghệ, TP.HCM được miễn thuế liên quan đến khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; thí điểm các cơ chế thu hút nhân tài và công nghệ cao. Sứ mệnh của Thành phố ở đây là thí điểm sandbox công nghệ (fintech, AI, 6G…); Thử nghiệm mô hình đô thị thông minh, cơ chế PPP trong công nghệ. Nếu thành công, Trung ương sẽ nhân rộng ra các địa phương trong toàn quốc.

Việc TP.HCM đi đầu thử nghiệm 6G có ý nghĩa rất quan trọng trong việc kiểm nghiệm mô hình đô thị siêu kết nối, tạo thị trường ứng dụng trong logistics, fintech, thương mại điện tử… Hình thành chuỗi giá trị công nghệ cao phía Nam.

Là đô thị lớn nhất cả nước, nơi tập trung các trường đại học kỹ thuật lớn với cộng đồng lập trình viên đông nhất. Cùng với đó là cộng đồng doanh nghiệp FDI công nghệ. Với sứ mệnh: Không chỉ ứng dụng công nghệ, mà còn sản sinh công nghệ và nhân lực cho cả nước.

Là nơi thu hút FDI công nghệ cao, TP. HCM có thể kết nối các doanh nghiệp toàn cầu như Mỹ, EU, Hàn, Nhật; Là đô thị giao thoa giữa sản xuất - tài chính - logistics. Trong cuộc đua 6G, AI, chip bán dẫn, TP.HCM có sứ mệnh là “cửa ngõ chiến lược” của cả nước. Nếu Hà Nội là “trung tâm quyền lực nhà nước”, thì TP.HCM được kỳ vọng là “động cơ tăng trưởng công nghệ và kinh tế số”, trong đó các doanh nhân Thành phố là lực lượng tiên phong.

Phan Thế Hải