Cách đứa trẻ nghèo nhìn trường học

Nghèo - Hồi ký của một tiến sĩ lớn lên ở khu ổ chuột

Không chỉ dừng lại ở câu chuyện cá nhân phi thường về một người mẹ tuổi 15 vượt qua cái bẫy nghiện ngập, vô gia cư để trở thành Tiến sĩ và Giảng viên cao cấp tại Đại học Maynooth (Ireland), “Nghèo” của Katriona O’Sullivan còn nêu ra rào cản tầng lớp và bất bình đẳng giáo dục. Cuốn sách cất tiếng đại diện cho những số phận yếu thế, đồng thời khơi gợi lòng trắc ẩn và tinh thần trách nhiệm của cả cộng đồng đối với thế hệ tương lai.

Cách đứa trẻ nghèo nhìn trường học

Với Katriona O’Sullivan, trường học từng là sự giằng co, một cuộc xung đột triền miên. Một bên là khao khát học tập, một bên là nỗi e ngại phải đối mặt với hệ lụy đi kèm với nó.

Trường tôi có quy định mặc đồng phục. Tôi thấy vui vì điều đó, giống như hồi còn tham gia nhóm Hướng đạo sinh vậy. Tôi trân trọng cơ hội được hòa mình vào đám đông. Ít nhất là khi nhìn từ xa, tôi trở thành một phần của đàn kiến, chỉ là một trong vô số người khác.

Nhưng nhìn gần thì tôi vẫn là đứa nghèo hèn. Như tôi vẫn luôn là vậy.

Tôi chưa bao giờ nổi tiếng ở trường, chưa bao giờ là đứa đứng giữa một nhóm bạn, làm trung tâm sự chú ý từ lớp này sang lớp khác. Tôi luôn là đứa còn lại: Lặng lẽ đi qua hành lang với đôi tất cũ, gấu áo sờn rách mà tôi cứ vô thức gỡ chỉ, và chẳng có nụ cười nào. Tôi là đứa con gái luôn cúi gằm mặt, giấu mình sau mái tóc khi bước vào lớp. Tôi chỉ muốn không ai để ý đến mình.

Trường học là một sự giằng co, một cuộc xung đột triền miên. Tôi khao khát kiến thức được truyền đạt trong lớp học, nhưng lại thấy khó chịu với yếu tố quyền lực, kỷ luật. Cách trường học vận hành không phù hợp với mọi đứa trẻ và chắc chắn không hợp với tôi. Tôi ghét những tương tác, những câu hỏi, những cuộc trò chuyện, cả những thủ tục lặt vặt hàng ngày của một học sinh trong một ngôi trường hiện đại.

Thật khó để diễn tả sự mâu thuẫn đó. Một bên là khao khát học tập, còn một bên là nỗi e ngại phải đối mặt với tất cả những hệ lụy đi kèm với nó. Tôi nghĩ cảm giác xấu hổ đã ảnh hưởng rất nhiều đến những lựa chọn của tôi trong suốt thời đi học. Tôi không muốn bị nhìn thấy. Gia đình tôi, con người chúng tôi, những gì chúng tôi làm, thường bị người khác coi thường và đánh giá thấp. Tôi luôn căng thẳng và tức giận, nên bất kỳ lời nhận xét hay câu hỏi nào hướng về phía tôi đều bị tôi đáp lại bằng sự hung hăng.

Tôi cô đơn và hoàn toàn bế tắc. Tôi khao khát một cuộc sống khác, không phải cuộc sống này. Tôi ghét phải ở gần những người có những thứ mà tôi hằng mong ước: Một ngôi nhà tử tế, quần áo đẹp, thức ăn đủ đầy và được yêu thương. Tôi tin rằng họ có được những thứ đó vì họ tốt hơn tôi. Họ đã làm điều gì đó đúng, còn tôi thì sai. Tôi thực sự muốn những điều đó, nhưng tôi không biết làm thế nào để có được, thậm chí còn không biết rằng mình có thể cố gắng để đạt được chúng.

Tôi không thích cảm giác của bản thân khi ở cạnh những đứa học giỏi trong trường. Tôi không tin bất kỳ ai trong số họ. Dù họ có tỏ ra quan tâm đến tôi, tôi nghĩ sớm muộn họ cũng sẽ biết tôi là ai rồi quay lưng lại. Vì thế, tôi chủ động giữ khoảng cách.

Chưa từng có ai chỉ cho tôi thấy một tương lai tươi sáng hay dạy tôi cách tự thay đổi số phận. Chưa từng có ai hỏi tôi muốn gì hay vạch ra những bước để đạt được điều đó. Bảng điểm của tôi năm nào cũng giống nhau.

Có tiềm năng. Cần tập trung hơn. Cần cải thiện điểm chuyên cần.

Họ viết gì vào học bạ cũng được, bởi bố mẹ tôi cũng chẳng bao giờ đọc. Họ chưa từng đi họp phụ huynh vì họ không, hoặc không thể, quan tâm đến việc chúng tôi học hành ra sao. Họ không quan tâm chúng tôi có đi học hay không, họ chỉ không muốn bất kỳ “người có thẩm quyền” nào bước vào nhà mình.