Những dấu hiệu và biến chứng nguy hiểm của tiền sản giật

Tiền sản giật (trước đây gọi là nhiễm độc thai nghén) thường xảy ra vào giai đoạn cuối thai kỳ, mặc dù có thể xuất hiện sớm hơn từ tuần thứ 20 hoặc ngay sau khi sinh. Tiền sản giật xảy ra 2% đến 8% (hoặc trung bình từ 5% đến 8%) tổng số phụ nữ mang thai.

Bệnh đặc trưng bởi tình trạng tăng huyết áp (trên 140/90), dư thừa protein trong nước tiểu và hiện tượng sưng phù ở chân, bàn chân và bàn tay.

Bên cạnh tiền sản giật, thai kỳ còn có thể gặp các rối loạn huyết áp khác như tăng huyết áp thai kỳ, tăng huyết áp mạn tính và tăng huyết áp mạn tính kèm tiền sản giật chồng lấp. Việc theo dõi huyết áp định kỳ tại mỗi lần khám thai đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé.

1. Các dấu hiệu cảnh báo tiền sản giật

Tăng cân đột ngột có thể là dấu hiệu của tiền sản giật. Ảnh minh họa AI

Trên thực tế, nhiều trường hợp phụ nữ mang thai có thể mắc bệnh mà không hề có bất kỳ triệu chứng rõ ràng nào. Tuy nhiên, khi bệnh bắt đầu tiến triển nặng hơn, người bệnh có thể nhận diện thông qua các dấu hiệu cảnh báo cụ thể:

Tăng cân đột ngột: Trọng lượng cơ thể tăng vọt chỉ trong vòng 1 hoặc 2 ngày do lượng chất lỏng tích tụ trong cơ thể tăng lên đáng kể.

Triệu chứng thần kinh:Xuất hiện những cơn đau đầu dữ dội, cảm giác chóng mặt kéo dài, đi kèm với sự thay đổi về phản xạ hoặc trạng thái tinh thần của cơ thể.

Đau bụng và tiêu hóa: Cảm giác đau bụng, đặc biệt tập trung ở phần trên bên phải, thường đi kèm với triệu chứng buồn nôn hoặc nôn mửa dữ dội.

Thay đổi thị lực:Người bệnh có thể gặp các vấn đề về mắt như nhìn thấy chớp sáng, có hiện tượng đốm ruồi bay trước mắt hoặc tình trạng nhìn mờ đột ngột.

Triệu chứng khác:Tình trạng đau vai, cảm giác khó thở hoặc đi tiểu ít hơn hẳn so với bình thường, thậm chí trong một số trường hợp nặng có thể không đi tiểu được.

2. Những biến chứng nguy hiểm của tiền sản giật và tiền sản giật sau sinh

Nếu không được phát hiện, chẩn đoán và xử lý một cách kịp thời, tiền sản giật có thể dẫn đến nhiều hệ lụy vô cùng nghiêm trọng cho cả sản phụ lẫn thai nhi.

2.1. Biến chứng đối với thai nhi

Tiền sản giật làm cho nhau thai không nhận đủ lượng máu cần thiết, dẫn đến việc em bé sinh ra rất nhỏ. Tình trạng này y học gọi là hạn chế tăng trưởng trong tử cung hay thai chậm phát triển. Đây cũng chính là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tình trạng sinh non và các hệ lụy sau đó như khuyết tật học tập, nguy cơ bị động kinh, bại não, cùng các vấn đề suy giảm về thính giác và thị giác.

2.2. Biến chứng nghiêm trọng ở sản phụ

Tiền sản giật có thể gây ra nhiều dạng biến chứng nguy hiểm ít gặp nhưng mức độ tổn thương vô cùng lớn:

Sản giật:Đây là biến chứng khi mẹ bầu bị co giật hoặc rơi vào trạng thái hôn mê đi kèm với các triệu chứng của tiền sản giật. Sản giật có thể xảy ra trước, trong hoặc ngay sau khi sinh con và đôi khi xuất hiện mà không có bất kỳ dấu hiệu báo trước nào. Các dấu hiệu cảnh báo trước khi co giật bao gồm đau đầu dữ dội, rối loạn thị lực, lú lẫn tinh thần và thay đổi hành vi rõ rệt.

Đột quỵ và co giật:Làm gia tăng nguy cơ đột quỵ não hoặc các tổn thương thần kinh khác.

Tổn thương cơ quan nội tạng:Bệnh có thể làm tổn thương nghiêm trọng các cơ quan quan trọng như thận, gan, phổi, tim và mắt của người mẹ. Mức độ tổn thương phụ thuộc trực tiếp vào độ nặng của bệnh.

Bệnh lý tim mạch: Phụ nữ từng bị tiền sản giật sẽ làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc các bệnh về tim và mạch máu trong tương lai. Nguy cơ này càng cao nếu sản phụ từng bị tiền sản giật nhiều lần hoặc từng sinh non.

Biến chứng khác: Tích tụ dịch trong lồng ngực, hiện tượng mù tạm thời, chảy máu từ gan hoặc tình trạng chảy máu ồ ạt sau khi đã sinh con.

3. Hội chứng HELLP ở tiền sản giật cần cấp cứu ngay lập tức

Khi tiền sản giật hoặc sản giật gây tổn thương nặng nề cho gan và các tế bào máu, sản phụ có thể mắc hội chứng HELLP bao gồm: tan máu (các tế bào hồng cầu mang oxy bị vỡ ra), tăng men gan (nồng độ chất hóa học trong máu cao cho thấy tổn thương gan) và số lượng tiểu cầu thấp khiến máu không thể đông lại bình thường.

Hội chứng HELLP là một tình trạng cấp cứu y tế tối khẩn cấp. Sản phụ cần đến ngay các cơ sở y tế nếu xuất hiện các triệu chứng như nhìn mờ, đau ngực hoặc đau bụng, đau đầu dữ dội, mệt mỏi kéo dài, buồn nôn, sưng phù mặt/bàn tay, hoặc chảy máu từ nướu răng, mũi. Ngoài ra, tiền sản giật còn có thể khiến nhau thai đột ngột tách khỏi tử cung (bong nhau non), dẫn đến nguy cơ thai chết lưu.

4. Chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa tiền sản giật

Việc chẩn đoán bệnh chủ yếu dựa trên kết quả đo huyết áp kết hợp với các xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu hoặc siêu âm nhằm đánh giá chính xác chức năng gan, thận và tốc độ phát triển của thai nhi.

Điều trị

Sinh con là phương pháp điều trị dứt điểm tiền sản giật và sản giật. Tùy thuộc vào tuổi thai, mức độ nghiêm trọng của bệnh và tình trạng sức khỏe của mẹ và thai nhi, bác sĩ sẽ cân nhắc thời điểm và phương pháp chấm dứt thai kỳ phù hợp, có thể bao gồm kích thích chuyển dạ hoặc mổ lấy thai.

Nếu chưa cần chấm dứt thai kỳ ngay, thai phụ có thể được điều trị và theo dõi bảo tồn tại cơ sở y tế theo chỉ định của bác sĩ. Mục tiêu là kiểm soát tình trạng bệnh, đồng thời kéo dài thai kỳ một cách an toàn nhất có thể nhằm tăng cơ hội trưởng thành cho thai nhi.

Phòng ngừa

Đối với thai phụ có nguy cơ cao bị tiền sản giật, bác sĩ có thể chỉ định aspirin liều thấp, bắt đầu vào thời điểm phù hợp trong thai kỳ và sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ.

Bên cạnh đó, thai phụ nên duy trì lối sống lành mạnh, khám thai định kỳ và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ như cân nặng, huyết áp và đường huyết theo hướng dẫn của nhân viên y tế.