Cách nào giảm áp lực vào 'trường tốt, lớp tốt' cho học sinh cuối cấp?

Ngày 11/4, trong khuôn khổ Ngày hội hướng nghiệp “Next Step - Tiếp bước tương lai” do Trường THCS Dịch Vọng phối hợp với các trường THPT chuyên, THPT công lập, THPT ngoài công lập và cao đẳng nghề trên địa bàn TP Hà Nội tư vấn về kinh nghiệm ôn thi, thiết kế lộ trình cũng như quản trị cảm xúc trước khi bước vào kỳ thi quan trọng cho hàng nghìn học sinh lớp 9.

Chia sẻ với PV Báo Tiền Phong, TS. Phạm Thị Như Hoa - Hiệu trưởng Trường THCS Dịch Vọng nhận định, hướng nghiệp không phải là việc chọn một con đường đúng nhất, mà là tìm ra con đường phù hợp nhất với năng lực, sở thích và hoàn cảnh của mỗi học sinh. Không có một lựa chọn nào là duy nhất hay hoàn hảo cho tất cả, nhưng sẽ có một lựa chọn phù hợp nếu các em hiểu mình, được định hướng đúng đắn và có đủ bản lĩnh để theo đuổi.

Lớp 9 không chỉ là năm học cuối cấp, mà còn là thời điểm các em bắt đầu đưa ra những quyết định đầu tiên mang tính định hướng cho tương lai, các bậc phụ huynh cần tích cực trao đổi trực tiếp với chuyên gia, từ đó có thêm góc nhìn khoa học, thấu hiểu hơn về năng lực, sở thích và tâm lý của con em mình trong giai đoạn chuyển tiếp quan trọng này.

Các chuyên gia, học sinh tiêu biểu chia sẻ tại Ngày hội hướng nghiệp.

Tại Ngày hội, em Khiếu Thảo Nguyên - người đã đã đạt 45,5 điểm trong kỳ thi vào lớp 10 và xuất sắc trúng tuyển vào 4 lớp chuyên: chuyên Tiếng Nga - Trường THPT Chuyên Ngoại ngữ; chuyên Tiếng Anh - Trường THPT Chuyên Sư phạm; chuyên Tiếng Anh và chuyên Tiếng Nga - Trường THPT Chuyên Nguyễn Huệ chia sẻ, em chú trọng nhiều vào việc học từ vựng và luyện phản xạ đọc hiểu.

Em không học từ theo kiểu học thuộc lòng một lần, mà chia nhỏ ra, học đi học lại nhiều lần và cố gắng đặt vào ngữ cảnh để nhớ lâu hơn. Ngoài ra, em cũng luyện đề khá nhiều để quen với dạng bài và áp lực thời gian, sau mỗi đề em đều xem lại kỹ phần sai để rút kinh nghiệm.

Theo Thảo Nguyên, điều quan trọng trong quá trình ôn thi là giữ được sự ổn định. Có những giai đoạn em cũng bị chững lại hoặc cảm thấy mệt, nhưng em không để mình bỏ hẳn việc học mà cố gắng duy trì nhịp học nhẹ nhàng, đều đặn mỗi ngày. Khi gần đến kỳ thi, em không học quá dồn dập mà tập trung hệ thống lại kiến thức và giữ tâm lý thoải mái nhất có thể.

Việc trúng tuyển 4 lớp chuyên với Thảo Nguyên là một kết quả vượt ngoài sự mong đợi, điều quan trọng hơn là trong quá trình ôn thi, em đã học được cách tự học, tự sắp xếp và kiên trì với mục tiêu của mình.

Học sinh trên địa bàn TP Hà Nội sôi nổi tham gia Ngày hội.

Trong khuôn khổ chương trình, cô Nguyễn Quỳnh Anh - Nhà giáo trẻ tiêu biểu cấp Trung ương năm 2021, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Dịch Vọng chia sẻ, điều đáng suy nghĩ nhất trong mỗi mùa tuyển sinh vào lớp 10 không chỉ là mức độ cạnh tranh ngày càng lớn, mà còn là sức ép vô hình đang đè nặng lên học sinh từ quá nhiều kỳ vọng.

Theo chị, áp lực về một kỳ thi đôi khi tích tụ từ cách người lớn nhìn nhận thành tích, từ tâm lý so sánh, từ nỗi lo phải vào được trường tốt, lớp tốt, phải đạt một chuẩn mực nào đó để được xem là thành công. Chính điều này khiến nhiều học sinh bước vào kỳ thi với tâm thế căng cứng, mang theo nỗi sợ nhiều hơn là niềm tin vào năng lực của bản thân.

Thay vì đặt nặng kết quả đầu ra, cần giúp học sinh nhìn rõ quá trình các em đang tiến bộ như thế nào, đang cố gắng ra sao, và cần cải thiện điều gì. Khi học sinh cảm nhận được giá trị của từng bước tiến nhỏ, các em sẽ bớt phụ thuộc vào một đích đến duy nhất và tâm lý cũng ổn định hơn.

Từ thực tiễn quản lý và đồng hành cùng học sinh, chị Quỳnh Anh nhấn mạnh rằng điều giáo dục cần hướng đến không phải là tạo ra những học sinh chỉ quen chạy theo thành tích, mà là nuôi dưỡng ở các em năng lực tự học, khả năng thích ứng, tinh thần chịu trách nhiệm và bản lĩnh đứng dậy sau áp lực.

"Sẽ còn rất nhiều cột mốc khác đòi hỏi học sinh phải biết đối diện với thất bại, biết điều chỉnh bản thân, biết tiếp tục bước đi khi mọi thứ không diễn ra như mong muốn. Nếu một đứa trẻ chỉ được dạy cách chiến thắng mà không được chuẩn bị tâm thế để đi qua những giai đoạn chênh vênh, thì sự trưởng thành ấy vẫn chưa thực sự trọn vẹn", Nhà giáo trẻ tiêu biểu cấp Trung ương năm 2021 chia sẻ.