Cách nào thu hút doanh nghiệp FDI thế hệ mới?

Tỉnh Bắc Ninh thu hút được nhiều DN FDI chuyên sản xuất linh kiện điện tử, ứng dụng công nghệ cao đến đầu tư. Ảnh: B.Dương.

80% doanh nghiệp FDI ưu tiên các KCN có hạ tầng năng lượng xanh

Giới chuyên gia kinh tế đánh giá, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, năm 2025 được coi là một năm thành công, thu hút được sự đầu tư của các doanh nghiệp (DN) nước ngoài, khi vốn FDI thực hiện đạt 27,62 tỷ USD, tăng 9% so với cùng kỳ và cao nhất trong giai đoạn 2021 - 2025. Trong khi đó, vốn đăng ký vượt mốc 38 tỷ USD, tăng nhẹ 0,5%. Và theo nhận định của giới chuyên gia kinh tế, con số ấy cho thấy niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vào môi trường kinh của Việt Nam. Theo đó, TPHCM dẫn đầu với khoảng 7 tỷ USD; Bắc Ninh gần 6 tỷ USD; Hà Nội khoảng 4,5 tỷ USD; Đồng Nai 4,3 tỷ USD; Hải Phòng đạt 3,8 tỷ USD, xếp thứ 5 cả nước. Những con số này phản ánh lợi thế hạ tầng và vị trí, nhưng cũng cho thấy áp lực phải nâng chuẩn nếu muốn giữ chân và mở rộng chuỗi đầu tư.

Các chuyên gia cho biết, FDI năm 2026 sẽ tập trung vào dòng vốn chất lượng cao, có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng và sức lan tỏa lớn. Theo đó, sẽ có khoảng 80% DN FDI ưu tiên lựa chọn đầu tư vào các khu công nghiệp (KCN) có hạ tầng năng lượng xanh. Thống kê này chứng tỏ, hạ tầng KCN xanh đang trở thành lợi thế mới trong cuộc đua thu hút FDI. Như vậy, đây không chỉ là động lực tăng trưởng cho nền kinh tế với 2 con số, mà còn là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững trong dài hạn.

Đại diện Hiệp hội Năng lượng Việt Nam dự báo, đến năm 2030, nhu cầu điện năng lượng tái tạo tại các KCN có thể chiếm khoảng 25 - 30% tổng phụ tải công nghiệp. Đáng chú ý, doanh nghiệp không chỉ cần điện sạch mà cần các chứng chỉ thuộc tính năng lượng (Energy Attribute Certificates - EACs) để phục vụ báo cáo phát triển bền vững và kiểm kê phát thải.

Ông Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng ban Chính sách và Chiến lược Trung ương chia sẻ, các KCN hiện là điểm đến của phần lớn dòng vốn đầu tư nước ngoài. Tính đến cuối năm 2025, cả nước có trên 500 KCN được thành lập, với tổng diện tích quy hoạch 145.000ha. Tỷ lệ lấp đầy trung bình của các KCN đang hoạt động đạt trên 75%. Hiện các KCN đã và đang khẳng định vai trò là những trung tâm thu hút dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước, chiếm khoảng 35-40% tổng vốn FDI đăng ký tăng thêm của Việt Nam. Đặc biệt, trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, vốn FDI vào KCN chiếm tỷ trọng rất cao, từ 70-80% tổng vốn đăng ký trong lĩnh vực này.

Nâng chuẩn hạ tầng

Ở góc độ DN, ông Trương Khắc Nguyên Minh - Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ Phần Prodezi Long An, chủ đầu tư KCN Prodezi cho hay, nhu cầu thực tế của DN FDI thế hệ mới ngày càng cụ thể hơn. Hiện nhiều DN tìm kiếm nhà xưởng xây sẵn, kết nối với tư vấn và nhà thầu uy tín, hỗ trợ thủ tục pháp lý nhanh chóng, hệ sinh thái xã hội đi kèm, tiếp cận vốn xanh, năng lượng tái tạo và đặc biệt quan tâm đến việc tham gia cộng sinh công nghiệp để tối ưu hóa dòng nguyên vật liệu, chất thải và năng lượng trong nội khu. Và giá trị của KCN không nằm ở diện tích đất cho thuê, mà ở khả năng kiến tạo hệ sinh thái giúp nhà đầu tư phát triển bền vững. Xuất phát từ thực tế trên, mà nhiều chủ đầu tư xác lập mô hình KCN sinh thái tích hợp với ba trụ cột: Hạ tầng thông minh - xanh - tuần hoàn; Hệ sinh thái hỗ trợ đầu tư và vận hành toàn diện; Không gian sản xuất bền vững - kết nối chuỗi giá trị, giúp doanh nghiệp “đến để ở lại” và cùng nhau phát triển lâu dài.

Đồng quan điểm, ông Bạch Ngọc Tùng - Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Xây dựng ACUD Việt Nam cho rằng, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, một kỷ nguyên phát triển kinh tế không thể tách rời khỏi trách nhiệm với môi trường và xã hội. Nghị quyết số 50-NQ/TW của Bộ Chính trị đã định hướng rõ ràng về việc nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030, chuyển từ tư duy thu hút sang hợp tác với các dòng vốn chất lượng cao. Thực tế này đặt ra những thách thức đối với mô hình KCN truyền thống. Trong đó, sự thay đổi trong tiêu chí đầu tư của các tập đoàn đa quốc gia (MNCs) hàng đầu thế giới hiện nay không chỉ quan tâm đến hiệu quả tài chính mà còn chịu áp lực to lớn từ cổ đông và người tiêu dùng về các cam kết ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị). Họ yêu cầu các địa điểm sản xuất phải có khả năng cung cấp năng lượng tái tạo, hệ thống xử lý chất thải đạt chuẩn tuần hoàn và minh bạch trong quản trị.

Nhằm thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới đổ vào Việt Nam trong thời gian tới, ông Phạm Đoàn Tùng - Chủ tịch Hiệp hội Hỗ trợ Phát triển Công nghiệp Hải Phòng (IDA) đưa ra giải pháp: KCN phải cung cấp “gói vận hành” hoàn chỉnh, điện xanh, xử lý môi trường chuẩn, logistics, hạ tầng số, dịch vụ kỹ thuật; Đào tạo theo đơn đặt hàng, liên kết trường - doanh nghiệp - hiệp hội, chuẩn hóa kỹ năng là điều kiện bắt buộc; Chuyển từ thu hút dự án sang giữ chân và kéo chuỗi, với mục tiêu không phải một dự án đơn lẻ, mà một cụm chuỗi cung ứng. Muốn vậy phải nâng chuẩn doanh nghiệp nội địa và kết nối cung cầu bài bản; Nâng tốc độ và tính dự đoán của thủ tục. Không chỉ nhanh, mà phải ổn định, nhất quán. Nhà đầu tư cần biết chính sách không thay đổi đột ngột và vướng mắc được xử lý theo chuyên đề, theo ngành.

NAM ANH