Cách phân chia thừa kế nhà đất khi cha mẹ qua đời không có di chúc

Theo Bộ luật Dân sự 2015, khi cá nhân qua đời không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, toàn bộ di sản bao gồm quyền sử dụng đất và các tài sản khác sẽ được phân chia theo pháp luật. Việc xác định người thừa kế và tỷ lệ thụ hưởng được thực hiện dựa trên các hàng thừa kế quy định cụ thể, nhằm đảm bảo quyền lợi của các thành viên gia đình và hạn chế tranh chấp.

Xác định hàng thừa kế thứ nhất và nguyên tắc phân chia di sản

Căn cứ Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất là nhóm ưu tiên cao nhất trong quá trình phân chia tài sản. Nhóm này bao gồm: vợ hoặc chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ và con nuôi của người quá cố. Đây là những đối tượng có mối quan hệ trực hệ hoặc hôn nhân mật thiết nhất với người để lại di sản.

Nguyên tắc cơ bản của việc thừa kế theo pháp luật là những người cùng hàng thừa kế sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác. Điều này đồng nghĩa với việc nếu cha mẹ qua đời, các con (không phân biệt con đẻ hay con nuôi hợp pháp) đều có quyền lợi ngang hàng đối với khối tài sản để lại.

Theo quy định, các con sẽ vẫn được hưởng thừa kế theo pháp luật khi cha mẹ qua đời mà không để lại di chúc. Ảnh minh họa

Quy trình thỏa thuận phân chia và thủ tục pháp lý cần thiết

Mặc dù pháp luật quy định chia đều, các đồng thừa kế vẫn có quyền chủ động thỏa thuận về cách phân bổ tài sản. Theo Điều 57 Luật Công chứng, trong trường hợp thừa kế theo pháp luật, các bên liên quan có quyền lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản và yêu cầu công chứng để đảm bảo tính pháp lý.

Trong văn bản thỏa thuận này, một hoặc nhiều người thừa kế có thể tự nguyện tặng cho toàn bộ hoặc một phần tài sản mình được hưởng cho thành viên khác. Đây thường là cách giải quyết giúp tập trung tài sản (như nhà đất) về một đầu mối để thuận tiện cho việc quản lý hoặc sử dụng sau này.

Hồ sơ và trình tự thực hiện tại văn phòng công chứng

Để thực hiện việc phân chia di sản, các đồng thừa kế cần chuẩn bị hồ sơ bao gồm:

Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản của người đã mất (Sổ đỏ, sổ hồng hoặc giấy đăng ký tài sản).
Giấy chứng tử của người để lại di sản.
Giấy tờ chứng minh mối quan hệ (Giấy khai sinh, sổ hộ khẩu hoặc xác nhận cư trú hợp lệ).
Căn cước công dân của các đồng thừa kế.

Các đồng thừa kế phải trực tiếp có mặt để ký tên hoặc điểm chỉ vào văn bản thỏa thuận trước sự chứng kiến của công chứng viên. Sau khi hoàn tất thủ tục công chứng, văn bản này sẽ trở thành căn cứ pháp lý quan trọng để cơ quan chức năng thực hiện thủ tục chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng đất cho người thừa kế theo đúng quy định hiện hành.

Lưu ý: Người thừa kế cần xác minh kỹ tình trạng pháp lý của di sản và các nghĩa vụ tài chính liên quan trước khi tiến hành thủ tục phân chia.

Tuệ Nhân