Cách Trung Quốc xử lý 'anh hùng bàn phím' bôi nhọ, xúc phạm cá nhân

Thảm kịch từ đòn ‘hội đồng’ mạng

Tháng 1/2023, Zheng Linghua (23 tuổi) để lại cú sốc to lớn cho gia đình và người dùng mạng xã hội Trung Quốc khi chọn cách tự tử, sau 6 tháng chiến đấu chống lại sự lăng mạ. Nguyên nhân bắt nguồn từ việc cô chia sẻ những bức ảnh khoe tấm giấy báo nhập học Thạc sĩ bên người ông đang nằm trên giường bệnh với mái tóc màu hồng thời trang.

Để kỷ niệm ngày tốt nghiệp, Zheng quyết định nhuộm tóc màu hồng và cô gái không ngần ngại chia sẻ chuyện này trên trang cá nhân. Tuy nhiên, cô không ngờ đây là nguồn cơn khiến mọi thứ trở nên tồi tệ khi hàng nghìn người vào trang cá nhân của Zheng buông lời chê bai, tấn công cô vì mái tóc màu hồng.

Trung Quốc tăng cường làm sạch không gian mạng. (Ảnh: Getty)

Một số người chỉ trích cô giống như “gái bao” trong quán bar, liệu giáo viên nhuộm tóc màu “kỳ dị” đứng trên bục giảng có thể thực hiện được hết trách nhiệm công việc của mình. Thậm chí, một số người dùng mạng xã hội cáo buộc cô là gái mại dâm.

Trước làn sóng chỉ trích dữ dội, chỉ vài ngày sau Zheng quyết định cắt tóc ngắn và nhuộm lại màu đen để phù hợp hơn với kỳ vọng của dư luận. Tuy nhiên, những lời đồn đoán và bình luận ác ý vẫn liên tục xuất hiện trên tài khoản mạng xã hội của cô.

Áp lực kéo dài khiến cô gái trẻ rơi vào tình trạng suy nhược nghiêm trọng. Cuối tháng 12/2022, Zheng đăng dòng trạng thái đầy ám ảnh: “Quả trứng vẫn còn sống và đang cố gắng hết sức để tiếp tục sống”.

Trong thư tuyệt mệnh, Zheng cho biết những cuộc tấn công từ các tài khoản ẩn danh trên mạng đã đẩy mình vào trầm cảm, trước khi dẫn đến quyết định tự tử đau lòng này. Không làm ngơ trước vụ việc, một số bạn trẻ Trung Quốc tạo nên chiến dịch có tên gọi là PinkUp, nhanh chóng thịnh hành trên nền tảng Weibo nhằm mục đích chống bắt nạt trên mạng.

Việc nhuộm tóc hồng nổi bật khiến cô gái bị chỉ trích. (Ảnh: SCMP)

Không chỉ nữ giới phải gánh chịu hậu quả từ những cuộc tấn công trực tuyến, mà nam giới Trung Quốc cũng không tránh khỏi. Sun Fanbao, streamer đến từ tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc) cũng chọn cách tự sát sau thời gian dài bị trầm cảm nặng khi cậu thường xuyên bị người dùng mạng theo dõi nhắn tin chửi bới, lăng mạ.

Trong những video cuối cùng được đăng tải, Sun nhiều lần phàn nàn với người theo dõi rằng mình liên tục bị một tài khoản không rõ danh tính cáo buộc anh là kẻ dối trá, chuyên lừa khán giả bằng những nội dung giật gân nhưng thực chất là dàn dựng.

Sun cho hay kẻ này còn dùng nhiều tài khoản khác nhau để vào bình luận ác ý, song song với việc “gắn cờ” báo cáo nội dung video của anh, cuối cùng buộc Sun phải tắt chương trình phát trực tiếp.

Tháng 1/2022, một thanh niên 18 tuổi cũng tự tử sau nhiều lần bị những người dùng quá khích sỉ nhục, buộc tội chàng trai thao túng cảm xúc của công chúng bằng câu chuyện tìm lại được cha mẹ đẻ của mình. Cùng năm đó, một phụ nữ tuyên bố rằng mẹ cô đã chết vì đau tim sau khi bị “tin tặc” làm nhục liên tục.

Chấm dứt “vùng xám” trên mạng

Sau những thảm kịch đó, cơ quan giám sát Internet của Trung Quốc đã yêu cầu 18 nền tảng trực tuyến lớn ở nước này phải phát triển hệ thống giám sát và áp đặt hình phạt nghiêm khắc hơn đối với những người dùng có hành vi bạo lực trên mạng.

Vào tháng 5/2023, Cơ quan quản lý không gian mạng Trung Quốc (CAC) thông báo đóng 67.000 tài khoản mạng xã hội và xóa hàng trăm nghìn bài đăng trong khoảng thời gian từ ngày 10/3 đến ngày 22/5, một phần trong nỗ lực “cải chính” làm trong sạch không gian Internet tại nước này.

Đến năm 2024, chính quyền Trung Quốc tiếp tục đề xuất quy định mới để chống lại nạn lạm dụng trực tuyến, bao gồm hình phạt nghiêm khắc đối với những người có hành vi lạm dụng và nền tảng bị cho là không làm đủ để giải quyết vấn đề này.

Các hình phạt nghiêm khắc được thảo luận đối với người dùng internet bao gồm cấm hoặc hạn chế sử dụng mạng xã hội, phạt tiền hoặc phạt tù nếu hành vi lạm dụng bị chính quyền đánh giá là gây hậu quả nghiêm trọng. Điều này cũng bao gồm cả việc tấn công danh tiếng và phỉ báng.

Trung Quốc tích cực thay đổi hình thức xử phạt để phù hợp với bối cảnh. (Ảnh: Reuters)

Trong trường hợp nghiêm trọng, người dùng cố ý tấn công người khác trực tuyến hoặc tiết lộ thông tin cá nhân phải chịu trách nhiệm hình sự và có thể bị phạt tù đến 3 năm. Toàn bộ nền tảng mạng xã hội sẽ phải chịu trách nhiệm nếu không giải quyết được vấn nạn lạm dụng trực tuyến.

Đề xuất này cũng bao gồm yêu cầu nhà cung cấp dịch vụ internet phải tăng cường kiểm duyệt nội dung phát trực tiếp, video ngắn để kịp thời chặn thông tin bị nghi ngờ là bắt nạt trực tuyến. Nếu nhà điều hành nền tảng không tuân thủ, chính quyền có thể yêu cầu họ tạm ngừng cập nhật nội dung. Các công ty cũng có thể bị phạt theo luật hiện hành về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Mới đây nhất, Cục Quản lý không gian mạng Trung Quốc cùng các cơ quan liên quan vừa công bố dự thảo luật chống bạo lực mạng, bắt đầu lấy ý kiến đến ngày 28/8. Theo văn bản đăng trên tài khoản WeChat của Cục Quản lý không gian mạng Trung Quốc, dự thảo gồm 7 chương, 60 điều.

Dự thảo luật chống bạo lực mạng còn áp dụng với tổ chức, cá nhân ở các quốc gia, vùng lãnh thổ ngoài Trung Quốc đại lục, nếu hành vi của họ nhắm vào cá nhân hoặc tổ chức tại nước này. Cơ quan chức năng cho biết sẽ cấm dùng AI và thuật toán đề xuất để thực hiện bạo lực mạng. Ngược lại, việc dùng AI để phát hiện và ngăn chặn hành vi này được khuyến khích.

Nền tảng vi phạm có thể bị yêu cầu khắc phục trong thời gian nhất định, đồng thời bị tịch thu khoản thu lợi bất hợp pháp nếu có. Trường hợp không khắc phục hoặc vi phạm nghiêm trọng, mức phạt khoảng 295.000 USD.

Trường hợp gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, nền tảng có thể bị phạt lên đến khoảng 1,4 triệu USD; người chịu trách nhiệm trực tiếp bị phạt khoảng 147.000 USD.