Cái bắt tay và kỳ vọng chuyển mình của nông nghiệp Nghệ An

Dây chuyền chế biến dứa của DOVECO tại Ninh Bình. Ảnh: DOVECO

DOVECO không phải cái tên xa lạ trong lĩnh vực chế biến rau, quả của Việt Nam. Doanh nghiệp này hiện sở hữu 3 trung tâm chế biến lớn tại Ninh Bình, Sơn La và Gia Lai; phát triển hơn 20.000 ha vùng nguyên liệu, tạo việc làm cho hơn 23.000 lao động và đưa sản phẩm đến hơn 30 quốc gia.

Với quy mô sản xuất và hệ thống chế biến hiện đại, doanh nghiệp này từ lâu được xem là một trong những mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị nông sản xuất khẩu của Việt Nam.

Chính vì vậy, việc ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác đầu tư xây dựng nhà máy chế biến hoa quả công nghệ cao tại Nghệ An không đơn thuần là một thỏa thuận đầu tư.

Sự kiện này gợi ra một câu chuyện rộng hơn cho thấy, nông nghiệp Nghệ An đang đứng trước một bước chuyển quan trọng, khi yêu cầu nâng cao giá trị sản phẩm ngày càng trở nên cấp thiết.

Theo kế hoạch, nhà máy chế biến hoa quả công nghệ cao của DOVECO dự kiến khởi công vào tháng 9/2026. Khi dự án được triển khai, các vùng trồng dứa, ngô ngọt sẽ từng bước được hình thành, chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến chế biến và tiêu thụ được thiết lập.

Với nông dân, điều đó đồng nghĩa với khả năng tiếp cận thị trường ổn định hơn. Với tỉnh, đây là bước đi nhằm chuyển dịch mô hình phát triển nông nghiệp từ bán nguyên liệu sang chế biến sâu.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ và lãnh đạo Công ty CP Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (DOVECO) ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác về việc đầu tư xây dựng nhà máy chế biến hoa quả công nghệ cao gắn với phát triển vùng nguyên liệu trên địa bàn tỉnh vào ngày 20/1/2026 tại Ninh Bình. Ảnh: Nguyễn Toàn

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn sự kiện này như một dự án đầu tư thì có lẽ chưa đủ. Bởi đằng sau câu chuyện ấy là cả một quá trình tái cấu trúc ngành nông nghiệp đang được lãnh đạo tỉnh thúc đẩy mạnh mẽ và DOVECO là một trong những doanh nghiệp được Nghệ An tin tưởng thu hút để cùng “góp gạch xây nền” cho quá trình chuyển dịch.

Nghệ An có lợi thế đáng kể về đất đai, khí hậu và hệ sinh thái sản xuất. Đồng bằng ven biển, vùng trung du và miền núi đều có điều kiện tự nhiên cho phép phát triển nhiều loại cây trồng, vật nuôi và ngành nghề khác nhau.

Nhưng trong một thời gian dài, tiềm năng ấy chưa được khai thác hết. Sản xuất nông nghiệp vẫn chủ yếu dựa vào quy mô hộ nhỏ lẻ, giá trị gia tăng thấp và phụ thuộc nhiều vào thị trường tự do.

Trong bối cảnh ấy, yêu cầu tái cơ cấu nông nghiệp trở nên cấp thiết. Nói một cách hình tượng, nếu trước đây nông nghiệp chủ yếu dừng lại ở “cánh đồng”, thì giờ đây giá trị thực sự của nông sản lại nằm ở phần phía sau của chuỗi sản xuất gồm chế biến, bảo quản, thương mại và xuất khẩu.

Chính vì vậy, chiến lược phát triển nông nghiệp của Nghệ An đang dần chuyển hướng theo mô hình sản xuất gắn với thị trường. Thay vì chỉ tập trung mở rộng diện tích hay tăng sản lượng, trọng tâm được đặt vào việc nâng cao giá trị trên mỗi đơn vị sản phẩm.

Tất cả những chuyển động ấy diễn ra trong bối cảnh Nghệ An đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế khá cao trong những năm tới. Tỉnh hướng tới duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP từ 12% trở lên trong giai đoạn 5 năm; riêng năm 2026 phấn đấu đạt từ 10,5 - 11,5% và trong kịch bản tăng trưởng đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản được xác định cần đạt mức tăng từ 4,87- 5,46%.

Con số này không phải quá cao nếu so với nhiều ngành kinh tế khác nhưng lại có ý nghĩa đặc biệt. Nông nghiệp giống như phần “gốc rễ” của nền kinh tế địa phương. Khi gốc rễ vững chắc, cây phát triển ổn định; khi nền tảng bền vững, các lĩnh vực khác mới có điều kiện bứt phá.

Thực tế những năm dịch Covid-19 đã cho thấy điều đó. Trong khi nhiều ngành kinh tế gặp khó khăn, nông nghiệp vẫn duy trì sản xuất và bảo đảm sinh kế cho hàng triệu hộ gia đình. Vai trò “trụ đỡ” của khu vực này vì thế càng được nhìn nhận rõ hơn.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ kiểm tra diện tích trồng dứa nguyên liệu tại xã Đại Đồng. Ảnh: Thanh Lê

Tuy nhiên, để tiếp tục giữ vai trò nền tảng và đồng thời đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng, nông nghiệp không thể dừng lại ở mô hình cũ. Tăng trưởng trong giai đoạn mới phải dựa vào nâng cao giá trị, ứng dụng công nghệ và tổ chức sản xuất theo chuỗi.

Nhìn theo cách đó, câu chuyện Đồng Giao không dừng lại ở việc xây dựng một nhà máy chế biến hoa quả. Đó còn là thông điệp rõ ràng từ lãnh đạo tỉnh về quyết tâm xây dựng nền nông nghiệp hiện đại.

Con đường ấy chắc chắn không thể hoàn thành trong một sớm, một chiều. Nhưng khi những chuyển động đã bắt đầu, mỗi bước đi, dù nhỏ, đều có thể tạo ra những thay đổi lớn.

Và biết đâu, nhiều năm sau nhìn lại, người ta sẽ nhớ đến cái bắt tay ở Ninh Bình như một dấu mốc cho hành trình nâng tầm giá trị của nông nghiệp Nghệ An trong bức tranh tăng trưởng chung của tỉnh.

Thành Duy