Cải cách thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp nông nghiệp

Bên cạnh những yếu tố về thị trường, thời tiết và đặc thù sản xuất, chi phí tuân thủ quy định và thủ tục kiểm tra chuyên ngành cũng là vấn đề được doanh nghiệp quan tâm. Việc tiếp tục rà soát, đơn giản hóa thủ tục, nâng cao tính liên thông trong quản lý được kỳ vọng góp phần giảm chi phí, tạo thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). Ảnh: Ngọc Quỳnh/Bnews/vnanet.vn

Phân tích từ góc độ môi trường kinh doanh, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho rằng chi phí tuân thủ thủ tục hành chính trong nông nghiệp không chỉ là các khoản phí trực tiếp mà còn bao gồm chi phí cơ hội mà doanh nghiệp phải chịu trong quá trình thực hiện thủ tục. 

Theo ông Đậu Anh Tuấn, khi một lô hàng phải chờ lâu để hoàn tất thủ tục kiểm tra chuyên ngành, doanh nghiệp có thể phát sinh thêm chi phí lưu kho, lưu bãi và các chi phí liên quan, đồng thời có nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng và quan hệ với đối tác. Do đó, việc rà soát, cắt giảm những thủ tục không còn phù hợp có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, nguồn lực và nâng cao hiệu quả hoạt động. 

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, vấn đề này càng được quan tâm do nhiều loại nông sản có thời gian bảo quản ngắn và yêu cầu điều kiện vận chuyển, lưu trữ nghiêm ngặt. Tại các cửa khẩu, cảng biển, việc hoàn tất các thủ tục kiểm dịch động thực vật, kiểm tra an toàn thực phẩm và các yêu cầu chuyên ngành có thể tác động trực tiếp đến thời gian lưu thông hàng hóa. 

Theo phản ánh của doanh nghiệp, trong một số trường hợp, nguyên liệu nhập khẩu phục vụ sản xuất, chế biến thức ăn chăn nuôi và các sản phẩm nông nghiệp có thể chịu sự quản lý của nhiều cơ quan, trong khi một số quy định, tiêu chuẩn và quy chuẩn còn có điểm cần tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất, thuận lợi trong thực hiện. 

Từ thực tiễn sản xuất, xuất nhập khẩu, ông Nguyễn Văn Thứ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Thực phẩm G.C (GC Food), cho biết có những lô hàng nguyên liệu nông sản phải mất từ 7-10 ngày để chờ kết quả kiểm tra chuyên ngành. Trong thời gian này, doanh nghiệp phải chịu thêm chi phí lưu kho, lưu bãi và bảo quản, đặc biệt đối với hàng hóa cần điều kiện nhiệt độ phù hợp. 

Ông Nguyễn Văn Thứ cho rằng doanh nghiệp ủng hộ việc kiểm tra nhằm bảo đảm chất lượng và an toàn sản phẩm, song thời gian và phương thức kiểm tra cần tiếp tục được cải tiến, phù hợp hơn với yêu cầu của hoạt động sản xuất và giao thương quốc tế. 

Những năm qua, cơ chế một cửa quốc gia đã góp phần số hóa và tập trung hóa việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ trong một số lĩnh vực. Tuy nhiên, theo phản ánh của doanh nghiệp, việc liên thông dữ liệu và phối hợp xử lý giữa các cơ quan chuyên môn vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện. Việc số hóa khâu tiếp nhận hồ sơ sẽ phát huy hiệu quả tốt hơn nếu được kết nối đồng bộ với quy trình xử lý và cơ sở dữ liệu của các cơ quan liên quan.

Bên cạnh đó, việc áp dụng phương thức quản lý dựa trên mức độ rủi ro trong kiểm tra chuyên ngành cũng được doanh nghiệp quan tâm. Theo các ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp, cần có cơ chế phân loại phù hợp đối với những doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt, qua đó giảm những khâu kiểm tra không cần thiết nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước. 

Ông Nguyễn Hoài Nam, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cho rằng một trong những vấn đề làm tăng chi phí tuân thủ là sự khác biệt, chồng chéo giữa một số quy định, thông tư và quy chuẩn của các cơ quan quản lý. Theo ông, việc cải cách thủ tục hành chính cần tập trung vào những khâu thực sự có thể đơn giản hóa, trong đó có việc hạn chế kiểm tra trùng lặp và tăng cường công nhận kết quả kiểm định phù hợp giữa các cơ quan. 

Ông Nguyễn Hoài Nam cũng đề xuất mở rộng danh mục hàng hóa được miễn hoặc giảm kiểm tra chuyên ngành trên cơ sở đánh giá mức độ rủi ro và lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp. Cách tiếp cận này, theo ông, vừa có thể giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp, vừa giúp cơ quan quản lý tập trung nguồn lực vào những nhóm hàng và trường hợp có nguy cơ cao hơn. 

Từ những phản ánh trên, việc tiếp tục cải cách thủ tục trong lĩnh vực nông nghiệp có thể tập trung vào chuyển dần từ phương thức kiểm tra rộng sang quản lý dựa trên rủi ro, đồng thời tăng cường hậu kiểm đối với những nhóm đối tượng, sản phẩm phù hợp. Cùng với đó là yêu cầu hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, nâng cao tính thống nhất của các quy định và bảo đảm chế tài đủ sức răn đe đối với các trường hợp vi phạm. 

Ứng dụng công nghệ và kết nối dữ liệu giữa các cơ quan cũng là một trong những giải pháp được đặt ra. Khi thông tin về doanh nghiệp, hàng hóa và lịch sử tuân thủ được chia sẻ, cập nhật giữa các cơ quan có liên quan, việc phân loại rủi ro và xử lý hồ sơ có thể được thực hiện thuận lợi hơn, qua đó giảm thời gian chờ đợi đối với những lô hàng đáp ứng đầy đủ yêu cầu. 

Trong bối cảnh yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường ngày càng rõ nét, việc giảm chi phí tuân thủ cần được xem là một phần trong quá trình cải thiện môi trường kinh doanh.

Đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa với giảm yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm hay trách nhiệm của doanh nghiệp, mà hướng tới phương thức quản lý phù hợp hơn, minh bạch và dựa trên mức độ rủi ro.

Qua đó, doanh nghiệp có thêm điều kiện tập trung nguồn lực cho sản xuất, đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.