Cải thiện kỹ năng, an toàn lao động để tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp tôm và lúa gạo

Những sản phẩm từ chuỗi giá trị tôm và lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: Chu Khôi.

Tại phiên thảo luận thuộc khuôn khổ hội thảo tổng kết dự án “Cải thiện khả năng tiếp cận thị trường quốc tế của doanh nghiệp tôm và lúa gạo thông qua nâng cao kỹ năng làm việc, an toàn vệ sinh lao động”, do Tổ chức Oxfam tại Việt Nam phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) – Chi nhánh khu vực TP. Hồ Chí Minh tổ chức tại Cần Thơ, nhiều doanh nghiệp đã chia sẻ kinh nghiệm nâng cao chất lượng sản xuất, cải thiện điều kiện làm việc và phát triển bền vững.

CHUẨN HÓA SẢN XUẤT, ĐÁP ỨNG TIÊU CHUẨN QUỐC TẾ

Ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Thủy sản Minh Phú, cho biết doanh nghiệp có hơn 30 năm phát triển, hướng đến các thị trường xuất khẩu khó tính như Nhật Bản, EU, Mỹ, Canada, Hàn Quốc, Australia và New Zealand.

Để đáp ứng yêu cầu của các thị trường này, Minh Phú phải bảo đảm an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường và an ninh nhà máy.

"Doanh nghiệp áp dụng nhiều chứng nhận về nuôi trồng thủy sản, sản xuất bền vững, hữu cơ theo tiêu chuẩn EU, đồng thời triển khai đánh giá trách nhiệm xã hội BSCI (Tiêu chuẩn để chứng minh sự tuân thủ về Trách nhiệm xã hội cho doanh nghiệp) và hệ thống quản lý môi trường ISO 14001:2015. Dù đòi hỏi đầu tư lớn, đây là điều kiện cần thiết để mở rộng thị trường", ông Tâm khẳng định.

Các doanh nghiệp và Hợp tác xã tham gia phiên thảo luận. Ảnh: Chu Khôi.

Trong khuôn khổ dự án, Minh Phú bắt đầu trao đổi hợp tác với VCCI-HCM và Oxfam từ năm 2022, ký thỏa thuận hợp tác vào năm 2024. Theo đó, gần 3.000 cán bộ của tập đoàn đã tham gia các khóa đào tạo về giao tiếp, nhận diện lãng phí, thực hành 5S, vận hành sản xuất, an toàn, vệ sinh lao động và kỹ năng chuyên môn.

Bên cạnh đào tạo, Minh Phú còn phối hợp với VCCI-HCM triển khai các hoạt động về ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị doanh nghiệp) sau khi tìm hiểu mô hình này từ khoảng năm 2022–2023. Tháng 6/2026, doanh nghiệp được chứng nhận về ESG, đánh dấu bước tiến trong nâng cao năng lực quản trị và phát triển bền vững".

Ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Thủy sản Minh Phú.

Ngày 28/6/2026, Minh Phú thành lập nhà máy Minh Phú Khánh An tại Khu công nghiệp Khánh An. Với quy mô gần 5.000 lao động, nhà máy đòi hỏi năng lực tổ chức sản xuất và quản lý nhân sự tốt. Ông Tâm cho biết chương trình đào tạo góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ kỹ thuật, giúp nhân sự khi tách nhà máy Khánh An khỏi hệ thống Minh Phú Cà Mau cơ bản đáp ứng yêu cầu vận hành.

Trong khi đó, ông Mã Văn Hồng, Giám đốc kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Nông ngư Hòa Đê, cho biết dù mới triển khai hơn hai năm, dự án đã mang lại những chuyển biến tích cực.

"Hợp tác xã cải thiện phòng thay đồ, điều chỉnh việc thực hiện tiêu chuẩn 5S tại nhà xưởng, đổi mới bao bì và nhãn mác sản phẩm. Điều kiện làm việc của lao động nữ cũng được cải thiện, trong đó có hai lao động nữ khuyết tật được dự án hỗ trợ. Những thay đổi này góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, cải thiện môi trường làm việc và hiệu quả sản xuất, kinh doanh", ông Hồng chia sẻ.

Ở lĩnh vực lúa gạo, bà Lưu Thị Yến Hằng, Giám đốc Công ty TNHH Lúa Gạo Hồng Tân, cho hay xác định chất lượng là lợi thế cạnh tranh, Hồng Tân phát triển các dòng gạo màu, gạo hữu cơ, gạo đạt chứng nhận SRP (Nền tảng lúa gạo bền vững) và sản phẩm chế biến từ gạo. Doanh nghiệp hỗ trợ nông dân về giống, vật tư, kỹ thuật canh tác và bao tiêu sản phẩm, từng bước chuyển đổi sang sản xuất an toàn, hữu cơ.

Thông qua dự án của Oxfam, Hồng Tân được hỗ trợ hoàn thiện hệ thống quản lý, đạt chứng nhận ISO 9001:2015 và ISO 22000:2018. Bà Hằng mong muốn tiếp tục được hỗ trợ xúc tiến thương mại, kết nối khách hàng và tháo gỡ rào cản xuất khẩu.

CẢI THIỆN MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC, GIỮ CHÂN LAO ĐỘNG

Đại diện Công ty Cổ phần Thực phẩm Khang An, bà Võ Thị Hồng Diễm, Phó Chủ tịch Công đoàn, cho biết dự án giúp doanh nghiệp hoàn thiện hệ thống, chính sách và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ.

Xác định người lao động là yếu tố cốt lõi, Khang An chú trọng cải thiện bữa ăn, thời gian nghỉ ngơi, cung cấp nước uống miễn phí và nâng cao điều kiện làm việc. Công đoàn đề xuất bổ sung ghế massage, ghế xích đu, khu vực nghỉ ngơi và phát triển các không gian thể thao.

Những nông sản của tỉnh Cà Mau trong chuỗi giá tri tôm - lúa. Ảnh: Chu Khôi.

Theo bà Diễm, trong bối cảnh tuyển dụng khó khăn, chăm lo đời sống và cải thiện môi trường làm việc là giải pháp quan trọng để giữ chân người lao động, nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững.

Từ góc độ cơ quan quản lý, ông Nguyễn Khánh Long, Phó Cục trưởng Cục Việc làm, Bộ Nội vụ, cho biết rất ấn tượng với sự thay đổi trong nhận thức của doanh nghiệp lúa gạo và tôm ờ Đồng bằng sông Cửu Long về an toàn, vệ sinh lao động, chăm lo đời sống người lao động và phát triển bền vững.

Về định hướng chính sách, ông Long cho biết chủ trương của Đảng và Nhà nước là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng tính chủ động của doanh nghiệp đi đôi với nâng cao trách nhiệm tuân thủ pháp luật.

"Nhà nước cần khuyến khích doanh nghiệp chủ động đầu tư cho an toàn, vệ sinh lao động, thay vì chỉ dừng ở việc đáp ứng các quy định', ông Long kiến nghị; đồng thời cho rằng công tác quản lý cần hướng tới quản trị rủi ro, nghiên cứu cơ chế khuyến khích doanh nghiệp xây dựng văn hóa an toàn và kiểm soát nguy cơ tai nạn lao động.

Với những doanh nghiệp thực hiện tốt quy định, ông Long đề xuất có thể xem xét phương thức thanh tra, kiểm tra phù hợp; đồng thời nghiên cứu cơ chế giảm mức đóng quỹ bảo hiểm tai nạn lao động đối với doanh nghiệp đầu tư hiệu quả cho phòng ngừa rủi ro.

Trước tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và robot đối với thị trường lao động, chính sách an toàn, vệ sinh lao động cần thích ứng kịp thời, đẩy mạnh quản trị dựa trên dữ liệu để xác định lĩnh vực ưu tiên và sử dụng nguồn lực hiệu quả".

Ông Nguyễn Khánh Long, Phó Cục trưởng Cục Việc làm, Bộ Nội vụ.

Nhấn mạnh đến việc huy động nguồn lực xã hội hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp tại địa bàn khó khăn và người lao động yếu thế, ông Long cho biết doanh nghiệp ngày càng nhận thức rõ đầu tư cho an toàn, vệ sinh lao động không phải chi phí lãng phí, mà là khoản đầu tư mang lại hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Các nghiên cứu của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và nhiều tổ chức khác cũng cho thấy giá trị thu được từ khoản đầu tư này có thể cao hơn nhiều lần chi phí bỏ ra.