Sự trở lại của 'ông mai, bà mối'

Một sự kiện mai mối dựa trên họ tên ở Nhật Bản

Trong nhiều thế kỷ, mai mối đã giữ vai trò quan trọng trong đời sống hôn nhân ở nhiều quốc gia châu Á, nơi kết hôn không chỉ là quyết định của hai cá nhân mà còn gắn với lợi ích, danh dự và sự gắn kết giữa các gia đình. Ở Trung Quốc, người mai mối đóng vai trò trung gian trao đổi thông tin, thương lượng và kết nối hai nhà; tại Nhật Bản, hình thức gặp mặt có sắp xếp omiai giúp những người có ý định kết hôn tìm hiểu nhau dưới sự giới thiệu của người trung gian.

Cùng với đô thị hóa, sự thay đổi quan niệm về tình yêu và quyền tự quyết trong hôn nhân, vai trò của mai mối truyền thống dần thu hẹp, nhường chỗ cho hẹn hò tự do và các ứng dụng kết nối trực tuyến.

Tuy nhiên, “nghề mai mối” không hoàn toàn biến mất mà đang chuyển mình thành những dịch vụ chuyên nghiệp hơn, kết hợp giữa kinh nghiệm của con người, quy trình sàng lọc và công nghệ tiên tiến.

KHI TÌNH YÊU TRỞ THÀNH DỊCH VỤ CÓ MÁC GIÁ

Trong một căn phòng tư vấn yên tĩnh ở Tokyo, Taizen Yasuda, chàng trai 28 tuổi, ngồi cùng chuyên viên mai mối để luyện tập cách trò chuyện trong buổi hẹn. Người tư vấn không chỉ giúp anh lựa chọn đối tượng phù hợp mà còn đặt những câu hỏi khó, góp ý cách diễn đạt và chỉ ra những điểm có thể khiến đối phương hiểu lầm. Chỉ hơn một tháng sau khi đăng ký dịch vụ của IBJ, một trong những mạng lưới mai mối lớn nhất Nhật Bản, Yasuda đã thu hẹp danh sách lựa chọn xuống còn hai phụ nữ.

Trước đó, anh đã mệt mỏi với quy trình quen thuộc trên các ứng dụng hẹn hò. Liên tục ghép đôi, nhắn tin rồi chờ đợi một cuộc gặp có thể chẳng bao giờ diễn ra. Với Yasuda, dịch vụ mai mối có vẻ là con đường nhanh hơn để tìm người có cùng mục tiêu kết hôn.

Anh Taizen Yasuda trò chuyện của chuyên viên tư vấn của công ty IBJ

Trường hợp của anh Yasuda đang cho thấy một sự chuyển dịch đáng chú ý tại Nhật Bản, khi những người trẻ vốn từng quay lưng với hình thức mai mối truyền thống nay lại tìm đến các công ty chuyên nghiệp, chấp nhận trả phí để có người giúp đỡ trong hành trình tìm bạn đời.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là ứng dụng hẹn hò đã đi mất vai trò.

Hẹn hò trực tuyến đã trở thành một phần quen thuộc của cuộc sống hiện đại. Nhưng việc có nhiều lựa chọn lại chưa chắc giúp người dùng dễ dàng tìm được mối quan hệ lâu dài. Những trải nghiệm đáng thất vọng như cắt liên lạc đột ngột, gặp hồ sơ giả, trò chuyện kéo dài nhưng không đi đến đâu, hay không rõ đối phương có thực sự muốn kết hôn hay không, đang tạo thêm cơ hội để dịch vụ mai mối có thể tiếp tục phát triển.

IBJ cho thấy mai mối truyền thống có thể phát triển thành một mô hình kinh doanh quy mô lớn. Công ty có mạng lưới các đơn vị mai mối liên kết trên toàn Nhật Bản, quảng bá khả năng giúp khách hàng đi từ buổi gặp đầu tiên đến lời cầu hôn trong khoảng ba tháng. Theo thông tin công bố về hoạt động năm tài chính 2025, mạng lưới của IBJ có 4.766 đơn vị đối tác, 104.859 thành viên đăng ký và ghi nhận 20.970 cuộc hôn nhân giữa các thành viên.

Công ty từng tiết lộ mình có liên quan đến khoảng 1 trên 25 cuộc hôn nhân tại Nhật Bản.

Sản phẩm của IBJ không chỉ là danh sách những người độc thân. Mỗi khách hàng sẽ được phân công một chuyên viên tư vấn, hỗ trợ từ cách ăn mặc, nhắn tin, lựa chọn địa điểm hẹn hò đến cách phản hồi sau mỗi cuộc gặp. Khi hai người trong cùng mạng lưới ghép đôi, chuyên viên của họ trao đổi phản hồi phía sau hậu trường, giúp làm rõ kỳ vọng và điều phối những bước tiếp theo. Công ty gọi phần việc này là hoạt động “thần Cupid” - một cách nói vui về công việc kết nối và tháo gỡ những vướng mắc giữa hai người.

Đổi lại, khách hàng phải chấp nhận mức phí không hề nhỏ. Theo công bố được đăng tải trong bài viết trên The Japan Times, các đơn vị liên kết của IBJ có biểu phí khác nhau, nhưng khách hàng thường trả phí gia nhập khoảng 650 - 1.300 USD, duy trì 30 - 100 USD mỗi tháng và trả phí thành công 1.300 USD nếu đính hôn. Một số điều kiện thành viên cũng giới hạn người đăng ký theo độ tuổi và yêu cầu thu nhập ổn định.

TIỀM NĂNG TĂNG TRƯỞNG CỦA NGÀNH

Sức hấp dẫn của mô hình này nằm ở việc giảm bớt công sức tìm kiếm cũng như trấn an mọi lo ngại về sự bất định. Người dùng không chỉ trả tiền để được giới thiệu đối tượng mà còn “mua” thời gian, công sức sàng lọc và hỗ trợ tâm lý từ các chuyên viên. Bà Junko Yamada, giảng viên Đại học Tokai nghiên cứu tâm lý tình yêu nhận định rằng trong bối cảnh xã hội ngày càng số hóa, nhiều người vẫn có nhu cầu được một người thật hướng dẫn quá trình hẹn hò. Việc chuyên gia lựa chọn cho họ đối tượng phù hợp cũng tạo cảm giác an toàn về mặt tâm lý, tương tự vai trò của người mai mối truyền thống.

Tuy nhiên, việc thương mại hóa chuyện tình cảm cũng gây tranh cãi. Những người chỉ trích cho rằng doanh nghiệp như IBJ có thể biến một quá trình vốn riêng tư thành chuỗi công đoạn được quản lý chặt chẽ, đặt thời hạn lên những người vốn đã chịu áp lực về tuổi tác và hôn nhân.

Dù vậy, sức tăng trưởng của ngành cho thấy nhu cầu không chỉ là hiện tượng nhất thời. IBJ ghi nhận số thành viên tăng khoảng 50% trong 5 năm; doanh thu nửa đầu năm 2026 tăng 44% so với cùng kỳ, lên khoảng 91 triệu USD. Doanh nghiệp cũng mở rộng hệ sinh thái sang tổ chức đám cưới, tư vấn tài chính, nhà ở và giới thiệu các dịch vụ liên quan như chăm sóc ngoại hình. Điều này giúp công ty tiếp cận khách hàng không chỉ ở giai đoạn tìm bạn đời mà còn trong các quyết định sau khi quan hệ tiến triển.

Bà mối Ikuko Kato, người đã kết nối hơn hàng nghìn cặp đôi tại Tokyo (Nhật Bản)

Xu hướng tương tự xuất hiện tại Hàn Quốc. Duo, một trong những công ty mai mối lớn của nước này, được thành lập năm 1995 và xây dựng dịch vụ dựa trên việc tìm hiểu quan điểm hôn nhân, tính cách, điều kiện và sở thích của thành viên, sau đó kết hợp ghép đôi với tư vấn chuyên nghiệp. Theo số liệu doanh nghiệp được báo Daehan Economy dẫn lại, doanh thu của Duo tăng từ 36,3 tỷ won năm 2021 lên 48,3 tỷ won năm 2025, tương đương mức tăng khoảng 33% trong bốn năm. Riêng năm 2024, doanh thu đạt 45,4 tỷ won.

Tại Singapore, dịch vụ mai mối cao cấp cũng hướng tới nhóm chuyên gia bận rộn, có thu nhập và học vấn tương đối cao. Lunch Actually, thành lập năm 2004, cho biết công ty kết hợp phỏng vấn trực tiếp, xác minh hồ sơ, ghép đôi thủ công và tư vấn hẹn hò; người dùng được kết nối dựa trên giá trị sống, mục tiêu quan hệ và lối sống chứ không chỉ một vài tiêu chí trên hồ sơ. Doanh nghiệp này đã sắp xếp hơn 160.000 buổi hẹn và hoạt động tại nhiều thị trường châu Á.