Cảm hứng trên vùng đất mới

Những người bình dị mà phi thường

Còn nhớ trong một chuyến tác nghiệp tại xã miền núi khó khăn Tây Yên Tử, con đường đưa chúng tôi lên vùng cao quanh co giữa núi rừng xanh thẳm. Sau quãng đường dài, khi vừa đặt chân đến bản Mậu, người đầu tiên đón chúng tôi là chị Triệu Thị Hoa, người phụ nữ dân tộc Dao với nụ cười chân chất - Chủ nhiệm Hợp tác xã du lịch cộng đồng người Dao.

Chị niềm nở hỏi han, dẫn chúng tôi đi tham quan, giới thiệu những cây thuốc nam, nét văn hóa truyền thống của đồng bào Dao bằng sự say mê và niềm tự hào hiện rõ trong từng lời nói. Sự chân thành, mộc mạc, nhiệt tình của chị khiến khoảng cách giữa người làm báo và nhân vật như xóa nhòa ngay từ những phút đầu gặp gỡ.

Trải nghiệm nghề thêu thổ cẩm của người Dao tại bản Mậu, xã Tây Yên Tử.

Sinh ra và lớn lên dưới tán rừng Tây Yên Tử, gắn bó với những bài thuốc nam truyền đời của dân tộc mình, chị Hoa mạnh dạn khởi nghiệp từ cây thuốc nam; xây dựng mô hình sinh thái gắn với bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Dao, biến những sản vật của núi rừng thành sinh kế, trở thành điểm đến hấp dẫn du khách và là niềm tự hào của bà con trong vùng. Giữa mênh mang núi rừng, câu chuyện của chị Hoa khiến tôi nhận ra rằng khởi nghiệp không chỉ để phát triển kinh tế, mà còn giữ lấy hồn cốt của dân tộc mình bằng chính bàn tay và khát vọng của mỗi người con quê hương.

Có lẽ với tôi, điều quý giá nhất sau mỗi chuyến đi mang lại không chỉ là những trang ghi chép đầy ắp, mà là cảm giác được chạm vào nhịp sống thật của vùng đất, được lắng nghe những câu chuyện thật của mỗi con người. Để rồi càng đi, càng viết, càng thấy tự hào vì được làm người kể chuyện cho những cuộc đời bình dị mà đẹp đẽ ấy.

Trên hành trình làm nghề, đặt chân đến những miền quê thuộc địa bàn tỉnh Bắc Giang trước đây, tôi cũng may mắn được gặp, lắng nghe câu chuyện đầy cảm hứng của cô nữ sinh khiếm thị Đồng Thị Hải Yến (xã Tiên Lục). Mỗi lần nhắc đến em, trong tôi vẫn vẹn nguyên niềm xúc động và khâm phục.

Không may mắn có được ánh sáng từ đôi mắt, nhưng Hải Yến lại sở hữu một nghị lực phi thường và khát vọng học tập khiến bất cứ ai cũng phải ngưỡng mộ. Vượt lên mọi rào cản của số phận, em đã xuất sắc trúng tuyển chương trình Thạc sĩ ngành Y tế công cộng từ 7 trường đại học danh tiếng hàng đầu thế giới. Thành tích ấy không chỉ là niềm tự hào của gia đình, quê hương mà còn truyền đi thông điệp mạnh mẽ về ý chí, niềm tin và sức mạnh của tri thức.

Khi ngồi trò chuyện cùng em, lắng nghe em bình thản kể về những khó khăn đã trải qua, về những lần phải nỗ lực gấp nhiều lần người khác để theo đuổi việc học, tôi lặng đi vì xúc động. Điều khiến tôi khâm phục hơn cả không chỉ là những thành tích đáng nể, mà còn là sự lạc quan, khiêm nhường cùng ý chí, nghị lực phi thường, không đầu hàng trước số phận. Câu chuyện của Hải Yến khiến tôi hiểu rằng giới hạn lớn nhất không nằm ở hoàn cảnh hay khiếm khuyết của mỗi người, mà ở việc chúng ta có đủ dũng cảm để vượt qua chính mình hay không.

Tự hào, gắn bó với quê hương

Sự thay đổi về địa giới hành chính đã khiến vùng đất mới hôm nay mở ra một không gian văn hóa, lịch sử giàu chiều sâu, nơi Bắc Ninh và Bắc Giang như hai mạch nguồn cùng chảy về một dòng. Một bên là miền Kinh Bắc cổ kính, cái nôi của những làn điệu quan họ ngọt ngào, của những ngôi chùa cổ, những làng nghề trăm năm và lớp lớp trầm tích lịch sử.

Một bên là miền đất sơn thủy hữu tình, nơi có những buổi sớm mây phủ bảng lảng trên non thiêng Tây Yên Tử, tiếng chuông chùa ngân vọng giữa đại ngàn như đưa con người tìm về cõi tĩnh tại, có Suối Mỡ nước trong như ngọc len qua những ghềnh đá, có sâm Nam núi Dành từ lâu được coi như một loại thần dược, có những mùa vải thiều đỏ rực cả triền đồi mỗi độ hè sang, ngọt lành như chính tình đất, tình người nơi đây.

Những trải nghiệm băng rừng, lội suối để cảm nhận được vẻ đẹp của quê hương.

Sự gặp gỡ ấy không làm mất đi nét riêng của mỗi miền, mà trái lại tạo nên một không gian văn hóa hòa quyện, đa sắc mà thống nhất. Từ câu quan họ mượt mà bên dòng sông Cầu đến tiếng đàn tính ngân vang giữa núi rừng, từ những đình chùa cổ kính vùng xuôi đến những lễ hội dân gian vùng cao, từ vùng đất địa linh nhân kiệt của khoa bảng, văn hiến đến miền đất giàu truyền thống đấu tranh, cách mạng và tinh thần thượng võ… Tất cả như bổ sung cho nhau, nâng đỡ cho nhau để tạo nên một diện mạo mới vừa sâu lắng, vừa rộng mở.

Lịch sử cũng đã từng gắn kết hai miền đất ấy bằng những mạch nguồn chung của văn hóa Kinh Bắc, của dòng sông Thương, sông Cầu bồi đắp phù sa, của những cuộc khởi nghĩa, những trang sử hào hùng và những con người nghĩa tình, hiếu học. Hôm nay, trong nhịp sống mới, sự giao thoa ấy càng trở nên rõ nét hơn khi miền đồng bằng trù phú gặp miền trung du, miền núi giàu bản sắc; khi truyền thống văn hiến gặp sức sống mạnh mẽ của núi rừng; khi những giá trị cổ xưa được tiếp nối trong khát vọng phát triển hiện đại.

Vùng đất mới còn mở ra trước mắt tôi những miền du lịch đầy sức hút, những bản làng vẫn giữ nguyên sắc màu văn hóa, những lễ hội rộn ràng tiếng trống, tiếng hát, những mái nhà thấp thoáng dưới chân núi, những cánh rừng bạt ngàn, xanh thẳm... Mỗi nơi đi qua đều mang một vẻ đẹp riêng, vừa mộc mạc, vừa sâu lắng.

Với người làm báo như chúng tôi, mỗi vùng đất là một trang viết chưa mở. Mỗi con người là một câu chuyện chờ được kể. Trên vùng đất mới hôm nay, những cán bộ đầy tận tâm ở vùng khó, những người nông dân dám nghĩ dám làm, những người trẻ vượt lên số phận, những em nhỏ miệt mài vượt khó tìm con chữ, những miền quê giữ gìn hồn cốt văn hóa giữa nhịp sống hiện đại... tất cả như những mạch nguồn cảm hứng bất tận, bồi đắp thêm tình yêu nghề trong tôi.

Có lẽ với tôi, điều quý giá nhất mỗi chuyến đi mang lại không chỉ là những trang ghi chép đầy ắp, mà là cảm giác được chạm vào nhịp sống thật của vùng đất, được lắng nghe những câu chuyện thật của mỗi con người. Để rồi càng đi, càng viết, càng thấy tự hào vì được làm người kể chuyện cho những cuộc đời bình dị mà đẹp đẽ ấy.

Trên vùng đất mới, cảm hứng không ở đâu xa, nó hiện diện trong từng con người, từng thôn xóm, bản làng, từng nhịp sống đang âm thầm chuyển động. Với mỗi phóng viên, đó chính là chất liệu quý giá nhất để tiếp tục lên đường, tiếp tục viết và giữ trong tim niềm tự hào khi được gắn bó với vùng đất và những con người nơi đây.