Camera DSLR hay mirrorless: Đâu là người bạn đồng hành tốt hơn?

Mirrorless đang ngày càng trở thành xu hướng chủ đạo khi hầu hết các nhà sản xuất lớn đều chuyển trọng tâm phát triển sang dòng máy này. Tuy nhiên, DSLR vẫn giữ được sức hút riêng và tiếp tục được nhiều nhiếp ảnh gia lựa chọn, vì vậy việc quyết định giữa hai hệ máy không hề đơn giản.

Trên thực tế, DSLR vẫn được sản xuất, bán ra và sử dụng mỗi ngày, trong khi thị trường máy ảnh DSLR đã qua sử dụng cũng rất sôi động, mang đến nhiều lựa chọn với mức giá hấp dẫn.

Dù những chiếc DSLR tốt nhất và máy ảnh mirrorless có sự khác biệt rõ rệt về cấu tạo và thiết kế, khoảng cách về cảm biến và chất lượng hình ảnh lại không lớn như nhiều người vẫn nghĩ. Những khác biệt đáng kể hơn thường nằm ở kích thước, cách cầm nắm và trải nghiệm sử dụng, bên cạnh một số ưu thế về lấy nét tự động và quay video.

MIRRORLESS NHỎ GỌN, DSLR CÓ LỢI THẾ VỀ ỐNG KÍNH VÀ PIN

Kích thước là một trong những khác biệt dễ nhận thấy nhất giữa DSLR và mirrorless. Máy ảnh mirrorless thường có thân máy nhỏ gọn hơn nhờ loại bỏ cơ chế gương lật, trong khi vẫn có thể sử dụng cảm biến và mang lại chất lượng hình ảnh tương đương DSLR.

Tuy nhiên, thiết kế nhỏ gọn cũng đi kèm một số đánh đổi như thời lượng pin ngắn hơn, ít không gian cho các nút điều khiển và khả năng cân bằng kém hơn khi gắn ống kính lớn. Với người có bàn tay lớn, các nút bấm nhỏ trên thân máy hoặc màn hình cảm ứng cũng có thể gây bất tiện.

Về ống kính, DSLR vẫn có lợi thế nhờ hệ thống đã được phát triển trong nhiều thập kỷ. Người dùng Canon EOS, Nikon hay Pentax có thể lựa chọn từ một kho ống kính rất phong phú, bao gồm cả sản phẩm từ các hãng thứ ba.

Thế nhưng, các nhà sản xuất lớn hiện đã chuyển trọng tâm phát triển sang mirrorless. Ngàm rộng hơn và khoảng cách từ ngàm đến cảm biến ngắn hơn giúp các nhà sản xuất có nhiều tự do hơn khi thiết kế ống kính mới, khiến nhiều ống kính mirrorless hiện đại có hiệu năng vượt trội so với các phiên bản DSLR cũ.

Sony đã nhanh chóng xây dựng hệ ống kính FE khá phong phú, trong khi Panasonic, Sigma và Leica cùng phát triển hệ L-Mount. Panasonic cũng có lợi thế từ hệ Micro Four Thirds được xây dựng cùng Olympus, nay là OM System. Nikon và Canon cũng cho phép sử dụng nhiều ống kính DSLR thông qua ngàm chuyển, trong khi các dòng ống kính RF và Z đang phát triển rất nhanh.

Dù vậy, một số hệ mirrorless APS-C vẫn chưa có nhiều ống kính nguyên bản. Các mẫu như Nikon Z50 II, Nikon Z fc, Canon EOS R50 hay EOS R100 vẫn có số lượng lựa chọn hạn chế. Fujifilm có hệ ống kính X riêng, nổi bật nhờ chất lượng quang học và đặc trưng hình ảnh.

Xét về kích thước, ống kính mirrorless không phải lúc nào cũng nhỏ hơn DSLR. Khi có cùng tiêu cự và khẩu độ, kích thước có thể gần như tương đương. Ngoại lệ đáng chú ý là hệ Micro Four Thirds, nơi cảm biến nhỏ giúp cả thân máy lẫn ống kính trở nên gọn nhẹ hơn đáng kể.

Gương lật là điểm khác biệt cơ bản nhất giữa DSLR và mirrorless. Cả hai đều cho phép quan sát khung cảnh qua ống kính khi bố cục ảnh, nhưng cách tạo ra hình ảnh để người chụp quan sát lại hoàn toàn khác nhau.

DSLR sử dụng một chiếc gương để phản chiếu hình ảnh quang học lên kính ngắm. Khi nhấn nút chụp, gương lật lên để ánh sáng đi thẳng tới cảm biến.

DSLR sử dụng một chiếc gương để phản chiếu hình ảnh quang học lên kính ngắm. Khi nhấn nút chụp, gương lật lên để ánh sáng đi thẳng tới cảm biến

Trong khi đó, máy ảnh mirrorless loại bỏ hoàn toàn cơ chế này, sử dụng trực tiếp cảm biến để tạo hình ảnh điện tử và hiển thị trên màn hình phía sau hoặc kính ngắm điện tử. Thiết kế này giúp máy gọn hơn nhưng cũng khiến hệ thống điện tử tiêu thụ nhiều năng lượng hơn, từ đó ảnh hưởng đến thời lượng pin.

Bụi cảm biến cũng là một khác biệt đáng lưu ý. Cảm biến mirrorless nằm gần họng ống kính và dễ tiếp xúc với môi trường hơn, trong khi cảm biến DSLR được bảo vệ bởi gương lật và màn trập.

Một số mẫu mirrorless dễ bám bụi hơn những mẫu khác, dù hầu hết máy ảnh hiện nay đều có hệ thống tự động làm sạch cảm biến. Ngược lại, cảm biến DSLR khó tiếp cận hơn và thường cần kích hoạt chế độ vệ sinh chuyên dụng để nâng gương và mở màn trập. Vì vậy, mirrorless dễ bị bụi hơn nhưng lại thuận tiện hơn khi vệ sinh.

Thời lượng pin là một lợi thế rõ rệt của DSLR. Những mẫu cơ bản có thể đạt khoảng 600 ảnh mỗi lần sạc, trong khi Canon EOS Rebel SL3/EOS 250D có thể đạt tới 1.070 ảnh.

Các DSLR chuyên nghiệp như Nikon D6 thậm chí đạt 3.580 ảnh mỗi lần sạc. Mirrorless truyền thống thường chỉ đạt khoảng 350 – 400 ảnh, dù các thế hệ mới như Nikon Z9 đã cải thiện đáng kể.

Nguyên nhân chủ yếu là mirrorless phải liên tục cấp điện cho màn hình LCD hoặc kính ngắm điện tử, trong khi DSLR có thể sử dụng kính ngắm quang học mà không cần màn hình hoạt động liên tục. Thân máy mirrorless nhỏ cũng khiến dung lượng pin bị giới hạn.

Nhiều mẫu mirrorless hiện nay còn hỗ trợ sạc qua USB, chẳng hạn Sony A6400, giúp việc sạc khi di chuyển thuận tiện hơn. Một số DSLR như Nikon D780 cũng đã có tính năng này.

MIRRORLESS CHIẾM ƯU THẾ TỪ LẤY NÉT TỰ ĐỘNG ĐẾN QUAY VIDEO

Về trải nghiệm chụp ảnh, chế độ lấy nét tự động là một điểm khác biệt đáng chú ý. Máy ảnh mirrorless sử dụng một hệ thống AF duy nhất cho cả màn hình live view và kính ngắm điện tử, trong khi DSLR thường có hai hệ thống riêng biệt.

DSLR truyền thống sử dụng các cảm biến lấy nét phase detect nằm phía sau gương lật. Khi gương nâng lên để chụp ảnh, hệ thống này không còn hoạt động, vì vậy DSLR phải sử dụng một hệ thống AF khác khi chụp bằng live view.

Ngày nay, mirrorless đã vượt qua DSLR về tốc độ lấy nét, phạm vi bao phủ và khả năng theo dõi chủ thể. Nhờ lấy nét trực tiếp trên cảm biến, những mẫu máy hiện đại có thể theo dõi hiệu quả các chủ thể chuyển động nhanh, từ thể thao đến động vật hoang dã.

Một bước tiến quan trọng khác là khả năng nhận diện chủ thể bằng AI. Những hệ thống này có thể tự động nhận biết người, động vật, phương tiện và nhiều loại chủ thể khác, sau đó ưu tiên khóa nét và bám theo chúng.

Trên những mẫu máy như Nikon Z8, tính năng này đặc biệt hữu ích khi chụp động vật hoang dã hoặc các đối tượng chuyển động nhanh. Một số máy cao cấp như Canon EOS R1 thậm chí có thể nhận diện khuôn mặt của những người đã đăng ký và ưu tiên lấy nét vào họ khi nhiều người cùng xuất hiện trong khung hình.

Trên những mẫu máy như Nikon Z8, tính năng nhận diện chủ thể bằng AI đặc biệt hữu ích khi chụp động vật hoang dã hoặc các đối tượng chuyển động nhanh

Do không có gương lật, máy ảnh mirrorless phải sử dụng kính ngắm điện tử. Công nghệ này đã phát triển rất nhanh và chất lượng của các EVF cao cấp hiện nay đã tiến gần kính ngắm quang học. Chẳng hạn, Sony A1 II sở hữu kính ngắm 9,44 triệu điểm ảnh với tốc độ làm tươi 240 fps, cho hình ảnh có độ phân giải và độ rõ rất cao.

Tuy nhiên, kính ngắm điện tử vẫn có thể xuất hiện độ trễ nhỏ giữa khung cảnh thực tế và hình ảnh hiển thị. Hiện tượng này ngày càng ít đáng kể nhờ tốc độ làm tươi cao hơn, nhưng kính ngắm quang học vẫn có lợi thế về khả năng phản hồi tức thời. Điều này đặc biệt hữu ích khi chụp thể thao hoặc các chủ thể di chuyển nhanh.

Với một DSLR tốc độ cao như Nikon D500, việc theo dõi chủ thể qua kính ngắm quang học có thể tự nhiên hơn. Dù vậy, các mẫu cao cấp như Sony A1 II và Nikon Z9 đã có khả năng chụp liên tiếp gần như không bị blackout, cho thấy mirrorless đang dần khắc phục những hạn chế trước đây.

EVF cũng có những ưu điểm riêng. Trong điều kiện thiếu sáng, kính ngắm điện tử có thể khuếch đại hình ảnh để giúp quan sát khung cảnh rõ hơn mắt thường. Chức năng phóng đại hình ảnh cũng hỗ trợ lấy nét thủ công chính xác, đặc biệt hữu ích khi sử dụng các ống kính cổ điển.

Với những ống kính lấy nét thủ công và phải chụp ở khẩu độ khép, EVF vẫn có thể hiển thị hình ảnh sáng rõ, trong khi kính ngắm quang học của DSLR có thể trở nên rất tối.

Về khả năng quay video, mirrorless có lợi thế rõ rệt và hiện chiếm phần lớn trong nhóm máy ảnh tốt nhất để làm phim và máy ảnh hybrid tốt nhất. Thiết kế không gương phù hợp tự nhiên với chế độ live view liên tục cần thiết khi quay video, đồng thời phần lớn công nghệ quay phim mới cũng đang được các nhà sản xuất tập trung phát triển trên hệ mirrorless.

Dù vậy, DSLR vẫn có khả năng quay video. Nikon D90 đã mang video HD đến thị trường phổ thông từ năm 2008, trong khi Canon EOS 5D Mark II cùng năm đã đưa DSLR vào lĩnh vực quay phim chuyên nghiệp. Những mẫu DSLR như Nikon D850 và Canon EOS 5D IV vẫn có thể quay 4K, Nikon D780 cũng đáp ứng tốt nhu cầu quay video.

Tuy nhiên, khi nhu cầu chuyển sang 6K, 8K, RAW, video 10-bit hay tốc độ khung hình cao, mirrorless gần như chiếm ưu thế hoàn toàn. Sony và Panasonic đã dẫn đầu về video Full HD và 4K với những mẫu như Sony A7S III, Panasonic S5 II và dòng Lumix GH. Lumix GH7 hiện là một mẫu máy đặc biệt mạnh về quay video.

Lumix GH7 hiện là một mẫu máy đặc biệt mạnh về quay video

Các máy như Panasonic Lumix S1H và Canon EOS R5 C thậm chí đã được Netflix chứng nhận cho sản xuất nội dung. Ở độ phân giải 8K, những lựa chọn đáng chú ý như Canon EOS R5 Mark II, Sony A7R V và Nikon Z8 đều thuộc hệ mirrorless.

Vì vậy, nếu video chỉ là nhu cầu phụ, DSLR vẫn có thể đáp ứng tốt. Nhưng khi quay phim trở thành một phần quan trọng trong công việc, mirrorless là lựa chọn phù hợp hơn.

NÊN CHỌN LOẠI NÀO?

Xét tổng thể, DSLR phù hợp với những người ưu tiên cảm giác cầm nắm chắc chắn, thao tác trực tiếp và thời lượng pin dài. Thân máy lớn, dày và có nhiều không gian cho các nút điều khiển giúp việc sử dụng với những ống kính tele lớn trở nên dễ dàng hơn, đồng thời giảm phụ thuộc vào màn hình cảm ứng hay các giao diện kỹ thuật số.

Kính ngắm quang học cũng là một ưu điểm quan trọng, đặc biệt với những người thích cảm giác quan sát khung cảnh trực tiếp thay vì nhìn qua một hình ảnh điện tử mô phỏng.

DSLR cũng đáng cân nhắc khi ngân sách hạn chế. Với cùng mức giá, việc tìm một máy mirrorless APS-C có kính ngắm có thể khó hơn so với một DSLR phổ thông như Nikon D3500 hay Canon EOS 2000D. Vì vậy, DSLR vẫn là một lựa chọn đáng giá trong nhóm máy ảnh dành cho người mới bắt đầu.

Trong khi đó, mirrorless phù hợp hơn với những nhu cầu đề cao sự nhỏ gọn, tính linh hoạt và khả năng quay video. Thân máy thường nhẹ hơn và với hệ Micro Four Thirds, cả máy lẫn ống kính đều có thể nhỏ gọn đáng kể.

Với mirrorless APS-C và full-frame, lợi thế về kích thước không phải lúc nào cũng rõ rệt vì các ống kính tương đương có thể vẫn khá lớn.

Đối với người làm nội dung, vlog hay chụp ảnh hàng ngày, những mẫu như Sony ZV-E1 và Canon EOS R50 có nhiều lợi thế nhờ thiết kế nhỏ nhẹ, màn hình lật đa góc và khả năng đáp ứng tốt cả ảnh lẫn video. Chúng cũng dễ dàng mang theo trong các hoạt động thường ngày.

Với người làm video chuyên nghiệp hoặc bán chuyên, mirrorless gần như là lựa chọn tất yếu bởi phần lớn công nghệ mới về máy ảnh, ống kính và phụ kiện quay phim hiện đều tập trung vào hệ này. Những mẫu như Panasonic Lumix S1R II hay Fujifilm X-T5 cho thấy mirrorless không chỉ nhỏ gọn mà còn có khả năng quay video rất mạnh.

Điều thú vị là nếu yêu thích vẻ ngoài và cảm giác của những chiếc máy ảnh cổ điển, mirrorless đôi khi lại phù hợp hơn DSLR. Nhiều máy mirrorless hiện đại được thiết kế theo phong cách hoài cổ, mô phỏng ngoại hình và cách bố trí điều khiển của máy ảnh phim trước đây. Vì vậy, lựa chọn cuối cùng không chỉ phụ thuộc vào thông số kỹ thuật mà còn nằm ở cảm giác sử dụng và phong cách chụp ảnh phù hợp.