“Căn bệnh kinh niên” và mệnh lệnh từ cuộc sống

Đột phá từ tư duy đến hành động (Bài 1):

Tổ công tác xã Vạn Lộc ra quân tháo dỡ các mái che gây mất mỹ quan.

Từ những chiến dịch mang tính phong trào

Tôi đã nhiều lần đến các thôn Thành Lập, Ngư Lộc, Diêm Phố (xã Vạn Lộc) - nơi có mật độ dân số rất cao. Những tuyến đường vốn đã hẹp lại bị chiếm dụng từng đoạn bởi chậu hoa, cây cảnh... Tiếng còi xe liên tục và dồn dập, những tiếng mời chào, ngã giá của những người bán hàng hai bên đường khiến không gian càng thêm chật chội, nhếch nhác hơn.

Cảnh tượng ấy không mới. Nó đã diễn ra suốt nhiều năm nay, như điều bình thường và tất yếu.

Còn ở ngay đô thị trung tâm của tỉnh Thanh Hóa, “siêu” phường Hạc Thành bên cạnh sự sôi động của địa bàn hơn 197 nghìn dân với diện tích khoảng 24,63km2, là rất nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ đã tạo áp lực không nhỏ đối với công tác quản lý đô thị, TTCC.

Thực tế từ năm 2016 đến 2025, tỉnh Thanh Hoá đã ban hành nhiều văn bản về việc giải quyết tình trạng lấn chiếm lòng lề đường, vỉa hè, hành lang an toàn giao thông... Song, như một kịch bản được lập trình sẵn, lực lượng chức năng “đến thì dân chạy, đi thì bày ra” vẫn liên tục tái diễn. Đây không chỉ là hình ảnh “đối phó” của người dân với lực lượng chức năng mà còn phần nào phản ánh sự hạn chế của cách làm cũ mang tính “phong trào”.

“Căn bệnh kinh niên" này không chỉ làm xấu mỹ quan, gây mất an toàn, mà sâu xa hơn là làm xói mòn kỷ cương pháp luật và thử thách năng lực quản lý của cấp ủy, chính quyền địa phương. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp bách: Không thể quản lý theo kiểu cũ, cần một cuộc “cách mạng” - bắt đầu từ tư duy.

Từ thực tế và yêu cầu đó, UBND tỉnh ban hành Công văn số 18100/UBND-TDNC ngày 27/8/2026 về tiếp tục thiết lập TTĐT, TTCC trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa (viết tắt là Công văn số 18100); Giám đốc Công an tỉnh ban hành Kế hoạch số 447/KH-CAT-PC06 ngày 28/8/2026 về Cao điểm thiết lập TTĐT, TTCC trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa năm 2026 ( viết tắt là Kế hoạch số 447).

Đến sự thay đổi nhận thức - hành động

Xã Vạn Lộc được thành lập trên cơ sở sáp nhập 5 xã ven biển với hơn 70 nghìn dân trên tổng diện tích là 28,4km2. Nơi đây đất chật người đông, hạ tầng giao thông hạn chế, trong khi nhu cầu đi lại, buôn bán của người dân lớn. Vì thế, tuyến đường nào cũng có cảnh hàng hóa bày bán tràn lan, gây ách tắc cản trở giao thông, mất mỹ quan.

Ông Đoàn Văn Nga, Phó Chủ tịch UBND xã Vạn Lộc, chia sẻ: “Trong rất nhiều hội nghị, tôi vẫn thường ví von: Mâm cao cỗ đầy thế nào người ta chưa biết, nhưng đến một địa phương, một thôn, một hộ gia đình, bẩn hay sạch nhìn qua là thấy ngay. Thấy rồi thì họ sẽ đánh giá, chê trách người đứng đầu. Suy cho cùng, văn minh hiện đại là những bữa ăn được cải thiện, môi trường thở trong lành, hệ thống giao thông an toàn, có khu vui chơi giải trí và ban đêm ra đường có điện sáng”.

Lực lượng chức năng xã Nông Cống đề nghị các hộ kinh doanh ký cam kết không lấn chiếm vỉa hè.

Ông Nga cho biết thêm: “Chỉ cần mỗi người dân nâng cao ý thức một chút thì từng con ngõ sẽ đẹp. Thay vì chỉ biết làm sạch trong nhà, còn cái gì bẩn trút hết ra ngoài đường, giờ đây người dân đã cùng cán bộ, đoàn viên, hội viên dọn vệ sinh, thu gom rác thải, khơi thông dòng chảy, đặc biệt là dọc tuyến đê biển trên địa bàn xã. Điều đó cho thấy sự thay đổi về ý thức”.

Ở xã Nông Cống, trên 2 tuyến đường trung tâm là Lam Sơn và Bà Triệu thường xuyên xảy ra tình trạng lấn chiếm hành lang giao thông, lòng đường, vỉa hè. Theo ông Bùi Phú Thịnh, Phó Chủ tịch UBND xã, Trưởng Ban triển khai Kế hoạch 276/KH-UBND về cao điểm thiết lập TTCC, đảm bảo trật tự giao thông trên địa bàn xã Nông Cống năm 2026, cho biết: “Không chỉ có người dân, cán bộ cũng cần thay đổi tư duy, phương cách làm việc để phù hợp với tình hình mới. Giai đoạn đầu khi thực hiện kế hoạch do ảnh hưởng tư duy người làng quê với nhau, gần gũi và thân thuộc nên vẫn còn tình trạng nể nang”.

Sự vào cuộc của hệ thống chính trị

Đô thị hóa là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Ngày 24/1/2022, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TW về Quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là “kim chỉ nam”, xác định tư duy cốt lõi về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam. Nghị quyết nhấn mạnh việc nâng cao năng lực quản lý đô thị, siết chặt kỷ cương và xây dựng nếp sống văn minh.

Để góp phần đưa tỉnh Thanh Hóa trở thành cực tăng trưởng mới ở phía Bắc của Tổ quốc, ngày 17/3/2023, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 259/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch chung đô thị Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2040. Theo đó, đến năm 2040, đô thị Thanh Hóa sẽ là một trong những trung tâm lớn về thương mại, dịch vụ, công nghiệp công nghệ cao, văn hóa, khoa học, giáo dục - đào tạo, y tế, thể thao của vùng Nam đồng bằng Bắc bộ và Bắc Trung bộ; hướng tới thành phố thông minh, văn minh, hiện đại.

Tuy nhiên, một bản thiết kế đô thị dù hoàn hảo cũng sẽ bị “bóp méo” nếu không gian công cộng bị xâm hại, lòng đường vỉa hè bị chiếm dụng. Nếu Công văn số 18100 thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ của chính quyền cấp tỉnh, gắn trách nhiệm người đứng đầu với việc giữ gìn kỷ cương đô thị thì Kế hoạch số 447 của Công an tỉnh là mũi nhọn hành động, tập trung lực lượng ra quân tuyên truyền, vận động người dân chấp hành các quy định pháp luật, kiên quyết giải tỏa và xử lý triệt để các hành vi vi phạm TTCC.

Kết quả sau 1 tháng thực hiện Kế hoạch số 447, trên toàn tỉnh, các đơn vị đã tăng cường tuần tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm về TTCC, TTĐT. 3.355 trường hợp đã bị xử lý. Hình thức xử phạt gồm cảnh cáo 67 trường hợp, phạt tiền 3.288 trường hợp với tổng số tiền phạt 1.591.500.000 đồng. Bên cạnh đó tháo dỡ, thu giữ 10.569 mái tôn, mái vẩy, ô dù, bạt che, biển quảng cáo và các vật cản khác gây ảnh hưởng đến TTĐT, TTCC (trong đó, có 785 mái tôn, mái vẩy; 2.538 ô dù, bạt che; 2.648 biển quảng cáo và 4.598 trường hợp, vật cản khác).

Cao điểm ra quân tiếp tục thiết lập TTĐT, TTCC trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa bước đầu đã và đang tạo chuyển biến rõ nét, là tiền đề để hướng tới thiết lập TTCC, TTĐT ổn định, bền vững.