Căn bệnh nguy hiểm khiến bé gái ở Đồng Tháp ra đi trong đau xót

Người nhiễm virus dại gần như không qua khỏi. Ảnh: Animalbliss.

7 tuần kể từ thời điểm vết xước dài 6 cm để lại trên trán, bé N.P.A.N. (4 tuổi, ngụ Đồng Tháp) ra đi trong sự đau xót và bàng hoàng của gia đình.

Sự việc bắt đầu từ ngày 4/7, một con chó xám chạy ngang qua nhưng gia đình không xác định được bé bị chó cắn hay ngã. Đến khi những cơn co giật xuất hiện và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM trả kết quả xét nghiệm dương tính, mọi nỗ lực cứu chữa đã quá muộn.

Theo báo cáo từ Sở Y tế tỉnh Đồng Tháp, bệnh nhi được chẩn đoán dại thể hung dữ, biến chứng xuất huyết tiêu hóa và sốc nhiễm trùng. Tối 22/8, gia đình xin đưa bé về nhà, bệnh nhi không qua khỏi trong đêm.

Không thể cứu chữa khi xuất hiện triệu chứng

Trước đó, ngày 3/6, Trung tâm Y tế huyện Đô Lương (Nghệ An) cũng ghi nhận trường hợp người đàn ông 67 tuổi không qua khỏi vì bệnh dại.

Cụ thể, sau khi bị chó nhà cắn, nạn nhân không đi tiêm vaccine mà tự mua thuốc nam của thầy lang về uống. Gần 5 tháng sau, bệnh nhân phát bệnh với các triệu chứng sợ nước, nôn ói, kích thích dữ dội và cũng không thể cứu chữa.

Bác sĩ chuyên khoa I Võ Thanh Lâm, Khoa Cấp cứu hồi sức tích cực chống độc người lớn, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới (TP.HCM), cho biết bệnh dại là bệnh nhiễm virus cấp tính của hệ thần kinh trung ương, lây từ động vật sang người chủ yếu qua nước bọt nhiễm virus dại.

Phần lớn trường hợp phơi nhiễm xảy ra qua vết cắn hoặc vết liếm của động vật mắc bệnh. Virus cũng có thể lây trong một số tình huống đặc biệt như hít phải khí dung chứa virus hoặc ghép mô, cơ quan nhiễm virus dại.

"Một khi đã xuất hiện các triệu chứng lâm sàng, bệnh dại gần như luôn dẫn đến không qua khỏi ở cả người và động vật", bác sĩ Lâm nói.

Trong tự nhiên, virus dại có thể tồn tại ở nhiều loài động vật có vú như chó, mèo, dơi và cáo. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 59.000 người không qua khỏi do bệnh dại. Phần lớn trường hợp xảy ra tại các quốc gia có thu nhập thấp, nơi việc kiểm soát bệnh dại trên động vật, đặc biệt là chó, còn gặp nhiều khó khăn.

Người bị chó cắn hoặc tiếp xúc với dịch tiết chó, mèo cần nhanh chóng tiêm vaccine, huyết thanh phòng bệnh dại. Ảnh minh họa: Duy Hiệu.

Theo bác sĩ Lâm, thời gian ủ bệnh dại trung bình khoảng 20-60 ngày nhưng có thể dao động từ 4 ngày đến nhiều năm. Thời gian ủ bệnh thường ngắn hơn khi vết thương nằm ở vùng đầu, mặt hoặc virus xâm nhập qua ghép giác mạc.

Sau thời kỳ ủ bệnh, người mắc có thể bước vào giai đoạn khởi phát kéo dài khoảng 2-10 ngày. Các biểu hiện thường gặp gồm sợ hãi, đau đầu, sốt, mệt mỏi, khó chịu, đồng thời xuất hiện cảm giác tê hoặc đau tại vị trí virus xâm nhập.

Tiếp theo là giai đoạn toàn phát, hay còn gọi là giai đoạn viêm não. Người bệnh có thể mất ngủ, kích thích, sợ ánh sáng, sợ tiếng động hoặc sợ gió nhẹ. Một số trường hợp xuất hiện rối loạn thần kinh thực vật như giãn đồng tử, tăng tiết nước bọt, vã mồ hôi và hạ huyết áp.

Bệnh dại có thể diễn tiến theo thể hung dữ hoặc thể liệt. Thể hung dữ chiếm khoảng 80% trường hợp, thường diễn tiến nhanh và người bệnh có thể không qua khỏi do liệt cơ hô hấp. Thể liệt thường có thời gian sống lâu hơn thể hung dữ vài ngày.

Việc chẩn đoán ban đầu chủ yếu dựa vào triệu chứng lâm sàng, đặc biệt là các biểu hiện như sợ nước, sợ gió, sợ ánh sáng cùng yếu tố dịch tễ liên quan đến việc tiếp xúc với động vật có nguy cơ.

Hiện nay, bệnh dại có thể được xác định bằng các phương pháp xét nghiệm phát hiện virus hoặc vật liệu di truyền của virus. Trong đó, kỹ thuật PCR có thể phát hiện RNA virus dại từ nước bọt, dịch não tủy, nước tiểu hoặc một số mẫu mô.

Làm gì khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi dại cắn?

Bác sĩ Lâm cho biết hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu khi bệnh dại đã khởi phát. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn, kiểm soát co giật, giảm đau, an thần và chăm sóc giảm nhẹ. Do đó, dự phòng sau phơi nhiễm đóng vai trò quyết định.

Khi bị chó, mèo hoặc động vật có nguy cơ cắn, cào, liếm vào vùng da tổn thương, người dân cần rửa ngay vết thương dưới vòi nước chảy trong khoảng 15 phút. Có thể sử dụng xà phòng để làm sạch, đồng thời loại bỏ dị vật và mô dập nát nếu có.

Tiêm phòng vaccine và huyết thanh là biện pháp phòng ngừa bệnh dại. Ảnh: Shutterstock.

Sau đó, vết thương cần được sát trùng bằng cồn 70 độ hoặc dung dịch iodine. Không nên tự ý khâu kín vết thương. Trong trường hợp bắt buộc phải khâu, huyết thanh kháng dại cần được tiêm vào trong và xung quanh vết thương theo chỉ định, đồng thời việc khâu nên được trì hoãn ít nhất vài giờ.

Với các vết thương xuyên thấu, chảy máu hoặc nằm ở vùng đầu, mặt, cổ và bộ phận sinh dục, nguy cơ phơi nhiễm cao hơn. Người bệnh có thể được chỉ định huyết thanh kháng dại tiêm sâu vào trong và xung quanh vết thương.

"Ngoài dự phòng bệnh dại, người bị động vật cắn cần được đánh giá chỉ định tiêm phòng uốn ván và sử dụng kháng sinh dự phòng nhiễm trùng nếu cần", bác sĩ Lâm nhấn mạnh.

Đối với người từng được tiêm vaccine phòng dại đầy đủ hoặc có hiệu giá kháng thể trung hòa đạt từ 0,5 IU/ml, phác đồ dự phòng sau phơi nhiễm sẽ khác và không cần tiêm huyết thanh kháng dại.

Điều quan trọng là không chờ đến khi xác định chắc chắn con vật có mắc bệnh dại hay không mới đi tiêm phòng. Khi có nguy cơ phơi nhiễm, người dân cần đến cơ sở y tế để được đánh giá và chỉ định dự phòng càng sớm càng tốt.

Bên cạnh dự phòng sau phơi nhiễm, việc tiêm vaccine phòng dại đầy đủ cho chó, mèo và quản lý vật nuôi là biện pháp quan trọng để hạn chế nguồn lây trong cộng đồng.