'Cần câu' cho bản làng vùng cao

Cán bộ Đoàn KT - QP 33 trao trâu sinh sản cho người dân

Dự án hỗ trợ chăn nuôi nằm trong Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, được Đoàn 338 triển khai từ năm 2022 đến nay tại 11 xã thuộc Khu KT - QP Mẫu Sơn. Qua 4 năm triển khai thực hiện dự án đã mang lại hiệu quả tích cực.

Trao sinh kế bền vững

Dẫn chúng tôi đi trên con đường bê tông uốn lượn vào thôn Bản Phục, xã Kiên Mộc, Trung tá Ngô Văn Huân, Đội trưởng Đội 2, Nông lâm trường 461 (đóng quân tại xã Kiên Mộc) cứ chốc chốc lại dừng xe để chào hỏi bà con bằng tiếng dân tộc. Anh thuộc lòng từng con dốc, từng gương mặt của người dân nơi đây như thuộc lòng bàn tay mình. Với anh, đây không chỉ là địa bàn quản lý mà mỗi nóc nhà, mỗi người dân như nhà, như người thân của mình. Trung tá Huân trải lòng: Trước đây xã Kiên Mộc (sáp nhập từ xã Bắc Xa, Kiên Mộc, Bính Xá, huyện Đình Lập cũ) vốn là vùng “lõi” của nghèo khó bởi dân cư thưa thớt, đất rộng nhưng người không có vốn, không có sức. Muốn giúp dân thoát nghèo bền vững, góp phần xây dựng nông thôn mới không thể chỉ cấp gạo, thức ăn cứu đói nhất thời mà phải cho họ “cần câu” và quan trọng hơn là chỉ cho họ "cách câu cá" sao cho hiệu quả.

Cán bộ, trí thức trẻ tình nguyện Nông lâm trường 196 (Đoàn KT-QP 338) hướng dẫn người dân kỹ thuật chăn nuôi bò sinh sản

Đến Bản Phục, chúng tôi dừng chân tại nhà bà Hoàng Thị Chức, một người phụ nữ gần 60 tuổi có gương mặt sạm nắng, khắc khổ nhưng ánh mắt lại rạng ngời niềm vui. Nhà bà Chức chủ yếu làm nông nghiệp, thu nhập bấp bênh. Năm 2022, gia đình bà được Đoàn 338 hỗ trợ 2 con bò cái. Bà Chức nhớ lại: "Ngày nhận bò, tôi cứ lo mình không nuôi được. Nhờ các chú bộ đội 338 xuống tận chuồng chỉ cách cho ăn, giữ ấm và tiêm phòng cho bò, thế là bò lớn từng ngày, đến nay 2 con bò giống được cấp đã đẻ thêm 1 con đực và 2 con cái, tính sơ sơ, trị giá đàn bò cũng khoảng 60 triệu đồng". Cầm tay cán bộ, bà Chức cười rạng rỡ "Nhà tôi thoát nghèo rồi!".

Khu KT- QP Mẫu Sơn bao gồm 12 xã: Xã Kiên Mộc, Đình Lập, Na Dương, Khuất Xá, Mẫu Sơn, Ba Sơn, Công Sơn, Cao Lộc, Thụy Hùng, Quốc Việt, Kháng Chiến, Quốc Khánh của tỉnh Lạng Sơn; có diện tích tự nhiên trên 124.054 ha; có đường biên giới dài 200,451 km, tiếp giáp với nước Trung Quốc. Tại đây có 11.904 hộ với 54.925 nhân khẩu, bao gồm 4 dân tộc (Tày, Nùng, Dao, Kinh) sinh sống.

Đứng trên mỏm đồi cao ở Bản Phục, Trung tá Ngô Văn Huân đưa tay chỉ về cánh đồng vừa mới gặt xong, trên đó có những đàn gia súc đang gặm cỏ. Anh kể, Đội 2 phụ trách địa bàn xã Kiên Mộc rộng lớn với 1.761 hộ dân, hơn 8.000 nhân khẩu là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Để hỗ trợ đúng đối tượng, anh em trong đội đã phải “bám bản, bám dân”, cùng chính quyền xã rà soát, bình xét công khai từng nhà một cách công tâm nhất. Từ năm 2022 đến nay, Đội đã tham mưu cho đơn vị cấp phát hơn 500 con trâu, bò sinh sản cùng dê và lợn cho 249 hộ dân tại xã Kiên Mộc.

Không chỉ ở Kiên Mộc, tại thôn Pò Riềng, xã Ba Sơn, gia đình anh Hoàng Văn Sướng cũng là một trong nhiều hộ được Đoàn 338 hỗ trợ gia súc. Là hộ cận nghèo, gia đình anh không có rừng chỉ trông chờ vào mấy sào ruộng bậc thang. Hai vợ chồng anh phải thường xuyên đi làm thuê khắp nơi để kiếm sống qua ngày, thu nhập bấp bênh. Khi được Đoàn 338 hỗ trợ cặp trâu giống vào tháng 10/2025 và được cán bộ Nông lâm trường 196 (đóng quân tại xã Ba Sơn) tập huấn, hướng dẫn cách chăn nuôi bò, anh Sướng xúc động: “Có trâu giúp gia đình tôi có kế sinh nhai, có “đầu cơ nghiệp”. Từ nay vừa đi làm, vừa kết hợp nuôi trâu, tôi nghĩ chả mấy chốc trâu tăng đàn, gia đình có thu nhập, sớm ổn định cuộc sống”.

Những câu chuyện của bà Chức hay anh Sướng chỉ là 2 trong số hàng nghìn hộ dân được hỗ trợ vật nuôi từ nguồn vốn hơn 50,3 tỷ đồng của “Dự án phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025”. Theo tổng hợp từ Đoàn 338, từ năm 2022 đến nay, dự án đã hỗ trợ 1.120 con bò sinh sản, 1.058 con trâu sinh sản, 500 con dê sinh sản và 1.000 con lợn thương phẩm cho tổng cộng 1.389 gia đình chính sách, hộ nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo tại 11/12 xã trong Khu KT - QP Mẫu Sơn. Dự án đã góp phần tạo sinh kế, tăng thu nhập, giải quyết bài toán thoát nghèo, góp phần thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới của các xã biên giới của Lạng Sơn. Đơn cử từ một vùng nghèo khó, đến nay toàn xã Kiên Mộc chỉ còn 18 hộ nghèo và có thêm 134 hộ mới thoát nghèo vào năm 2025.

Màu áo xanh "bám bản, bám dân"

Để có được kết quả như trên, những năm qua, Đoàn 338 đã xây dựng một quy trình triển khai chặt chẽ, xuyên suốt với phương châm "cầm tay chỉ việc". Cán bộ, chiến sĩ của đoàn đã luôn "cùng ăn, cùng ở, cùng làm" với dân để rà soát, bình xét đối tượng thụ hưởng một cách công khai, đảm bảo con giống đến đúng những hộ thực sự cần và có ý chí thoát nghèo.

Không dừng lại ở việc trao con giống, đoàn đã chủ động phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức hàng chục buổi tập huấn kỹ thuật chăn nuôi cho bà con. Những kiến thức về phòng chống dịch bệnh, giữ ấm cho gia súc trong mùa đông giá rét hay cách chế biến thức ăn dự trữ đã được các chiến sĩ truyền đạt bằng ngôn ngữ bản địa, giúp bà con dễ hiểu, dễ làm.

Tại Nông lâm trường 196, Thượng tá Nguyễn Văn Lâm, Giám đốc đơn vị chia sẻ về những khó khăn đặc thù khi triển khai dự án tại địa bàn 100% đồi núi cao, độ dốc lớn và đường giao thông đi lại khó khăn, có những xã xa như Quốc Khánh, Kháng Chiến nằm cách trung tâm đơn vị hơn 100 km. Thượng tá Lâm khẳng định, dù địa hình chia cắt, đơn vị vẫn nỗ lực “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, khảo sát từng hộ để đảm bảo con giống đến đúng người có nhu cầu. Các cán bộ, chiến sĩ không quản ngại nắng mưa, thường xuyên xuống tận thôn, bản tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn bà con cách chăm sóc vật nuôi theo phương thức hiện đại. Có những đêm mưa phùn gió bấc, khi trâu bò của dân bị ốm, bộ đội lại trở thành những "bác sĩ thú y" bất đắc dĩ, băng rừng xuống tận nơi để chữa trị. "Vất vả chứ nhưng nhìn thấy bà con ấm no thì bộ đội cũng vui mừng lắm", Giám đốc Nông lâm trường 196 chia sẻ thêm.

Đánh giá về hành trình 4 năm (2022 - 2025) triển khai dự án tại Khu KT - QP Mẫu Sơn, Đại tá Nguyễn Văn Giá, Đoàn trưởng Đoàn 338 chia sẻ: "Khu KT - QP Mẫu Sơn có vị trí đặc biệt quan trọng, với hơn 231 km đường biên giới. Nếu đời sống Nhân dân không ổn định thì rất khó để giữ vững an ninh. Mục tiêu của chúng tôi là tạo ra một diện mạo mới ở vùng nông thôn biên giới Lạng Sơn, đặc biệt là tạo sinh kế bền vững vừ những mô hình phát triển sản xuất trong đó có chăn nuôi gia súc. Qua 4 năm triển khai cho thấy, các mô hình chăn nuôi đã mang lại lợi ích kép. Về kinh tế - xã hội, dự án đã góp phần xóa bỏ tư duy canh tác lạc hậu, giúp dân có công ăn việc làm, tăng thu nhập bằng kinh tế vườn, rừng kết hợp chăn nuôi. Về quốc phòng - an ninh, khi đời sống ổn định, bà con yên tâm bám bản, bám biên. Kết quả lớn nhất là niềm tin của đồng bào dân tộc thiểu số đối với Đảng, Nhà nước và quân đội. Đó chính là bức tường thành vững chắc nhất để bảo vệ Tổ quốc.

Giai đoạn 2026 - 2030, Đoàn 338 dự kiến bố trí 15 tỷ đồng/năm để nhân rộng mô hình chăn nuôi trâu, bò sinh sản. Những người lính Đoàn 338 sẽ tiếp tục băng rừng, lội suối đến từng hộ dân, giúp bà con phát triển kinh tế. Đó là hành trình không quản nại gian khó để mỗi bản làng không còn hộ nghèo, cùng nhau xây dựng một diện mạo nông thôn biên giới mới ấm no, vững chắc nơi địa đầu.

Minh Đức