Cần cơ chế đủ mạnh thu hút doanh nghiệp hiện đại hóa vùng trồng dược liệu

Doanh nghiệp cần trở thành hạt nhân hiện đại hóa vùng trồng

Trả lời Công văn số 4639/BYT-YDCT ngày 23/6/2026 của Bộ Y tế về việc góp ý Dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch thực hiện Thông báo 68-TB/VPTW của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế về phát triển ngành y học cổ truyền Việt Nam, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) bày tỏ sự nhất trí với mục tiêu, định hướng của dự thảo.

Tuy nhiên, để kế hoạch có tính khả thi cao và phù hợp với xu thế phát triển của ngành công nghiệp dược hiện đại, VCCI cho rằng việc thiết kế các nhiệm vụ cần được tiếp cận dưới góc nhìn chuỗi cung ứng dược liệu.

Theo VCCI, ngành y học cổ truyền cũng như ngành dược hiện đại chỉ có thể phát triển mạnh khi đồng thời giải quyết hai vấn đề cốt lõi là hiện đại hóa sản xuất tại vùng trồng và tập trung hóa, minh bạch hóa cơ chế đấu thầu nhằm khơi thông thị trường tiêu thụ.

Ảnh minh họa.

Dự thảo hiện mới tập trung vào các nhiệm vụ quản lý như quy hoạch vùng trồng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu, trong khi còn thiếu các cơ chế đủ mạnh để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất dược liệu.

Theo đó, trong chuỗi cung ứng dược liệu hiện đại, doanh nghiệp giữ vai trò "hạt nhân" kết nối với năng lực về tài chính và công nghệ để thực hiện cơ giới hóa, hiện đại hóa hạ tầng vùng trồng, đồng thời kiểm soát chặt chẽ quy trình canh tác theo các tiêu chuẩn quốc tế như GACP (Thực hành tốt nuôi trồng và thu hái dược liệu).

Bên cạnh đó, việc doanh nghiệp tham gia thông qua các hợp đồng bao tiêu dài hạn sẽ góp phần bảo đảm đầu ra ổn định cho vùng nguyên liệu, giúp người dân tránh tình trạng "được mùa mất giá", từng bước chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang mô hình trồng dược liệu sạch, quy mô lớn và bền vững.

Từ đó, VCCI đề nghị Ban soạn thảo bổ sung nhóm giải pháp thúc đẩy mô hình hợp tác công - tư (PPP) trong phát triển nông nghiệp dược liệu.

Đồng thời, Nhà nước cần xây dựng các cơ chế ưu đãi mang tính đòn bẩy như hỗ trợ tiếp cận quỹ đất sạch, ưu đãi về thuế, tín dụng đầu tư công nghệ và hỗ trợ chi phí chuyển giao công nghệ sinh học đối với các doanh nghiệp dược cam kết đầu tư, phát triển hạ tầng chuỗi sản xuất khép kín tại các vùng trồng trọng điểm.

Đồng bộ cơ chế đấu thầu để khơi thông thị trường

Bên cạnh phát triển vùng nguyên liệu, VCCI cũng cho rằng dự thảo cần bổ sung các nhiệm vụ nhằm bảo đảm đầu ra cho dược liệu trong nước, bởi đây đang là điểm nghẽn lớn của chuỗi cung ứng.

Theo VCCI, hiện các bệnh viện y học cổ truyền công lập vẫn tổ chức đấu thầu riêng lẻ tại từng địa phương. Cơ chế này khiến quy mô mua sắm nhỏ, không đủ tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư chuẩn hóa chất lượng và hoàn thiện các chứng nhận về nguồn gốc, xuất xứ.

Hệ quả là nhiều sản phẩm thuốc Nam và dược liệu quý trong nước không đáp ứng được yêu cầu tham gia đấu thầu, trong khi chi phí phân phối và rủi ro thị trường cũng khiến giá thành thuốc y học cổ truyền tại các cơ sở khám chữa bệnh tăng lên.

Để tháo gỡ vướng mắc, VCCI kiến nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung nhiệm vụ tái cấu trúc cơ chế mua sắm công theo hướng áp dụng đấu thầu tập trung cấp quốc gia hoặc giao một đầu mối thực hiện mua sắm tập trung đối với các nhóm vị thuốc chủ lực và dược liệu cổ truyền.

Theo VCCI, việc tập trung hóa thị trường đầu ra không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch, tạo điều kiện kiểm soát chất lượng từ gốc mà còn hình thành cam kết tiêu thụ với khối lượng lớn, tạo dòng tiền ổn định để khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư hiện đại hóa toàn bộ chuỗi cung ứng dược liệu Việt Nam.