Cần cơ chế kiểm soát xe được miễn phí cao tốc

Bổ sung xe chở hài cốt liệt sĩ, xe cứu trợ

Tháng 10/2025, cơn bão số 10 (bão Bualoi) gây thiệt hại nặng nề cho hàng nghìn hộ dân các tỉnh miền Trung. Tiếp đó, cơn bão số 11 (bão Matmo) gây mưa lớn trên diện rộng, khiến nhiều tỉnh phía Bắc lại chìm trong biển nước.

Với tinh thần tương ái tương thân, nhiều đoàn xe của các tổ chức, cá nhân, nhà hảo tâm từ khắp mọi miền đã di chuyển về các vùng lũ lụt mang theo nhu yếu phẩm để cứu trợ người dân.

Việc bổ sung quy định góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động cứu trợ vùng thiên tai và giảm thủ tục thu, hoàn phí đối với phương tiện thực hiện nhiệm vụ quản lý Nhà nước

Mỗi lần như vậy, để miễn phí dịch vụ đường bộ cho các đoàn xe, thủ tục khá rườm rà: Nhà đầu tư dự án BOT đề nghị, sau đó Cục Đường bộ Việt Nam có văn bản đề nghị doanh nghiệp dự án BOT miễn phí. Sau khi hết bão lũ, lại phải có động thái yêu cầu dừng miễn phí.

Để giải quyết bất cập này, tại dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 130/2024 quy định về thu phí sử dụng cao tốc đối với phương tiện lưu thông trên tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư, Bộ Xây dựng đề xuất bổ sung một số đối tượng được miễn phí.

Cụ thể gồm: Xe, đoàn xe chở hài cốt liệt sĩ; xe vận chuyển thuốc men, máy móc, thiết bị, vật tư, hàng hóa đến những nơi bị thảm họa hoặc đến vùng có dịch bệnh; xe làm nhiệm vụ vận chuyển thuốc men, máy móc, thiết bị, vật tư, hàng hóa cứu trợ đến những vùng bị thiên tai theo quyết định huy động hoặc văn bản điều phối của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

Bên cạnh các phương tiện phục vụ hoạt động tri ân, cứu trợ, Bộ Xây dựng đề xuất bổ sung trường hợp miễn phí đối với xe của cơ quan quản lý đường bộ thực hiện nhiệm vụ trên tuyến cao tốc.

Ý nghĩa nhân văn

Lý giải đề xuất miễn phí với phương tiện vận chuyển hàng cứu trợ đến vùng thiên tai, ông Đinh Cao Thắng, Trưởng phòng Kế hoạch - Tài chính, Cục Đường bộ Việt Nam, đơn vị chủ trì soạn thảo dự thảo nghị định cho hay, việc này xuất phát từ thực tế hoạt động cứu trợ thời gian qua.

Khi xảy ra thiên tai, nhiều tổ chức xã hội, hội nhóm và người dân đã tự huy động phương tiện, thuốc men, hàng hóa và tổ chức các đoàn hỗ trợ. Những trường hợp này có thể xảy ra khi chưa đủ điều kiện để công bố tình trạng khẩn cấp, nhưng thực tế đã phát sinh nhu cầu được miễn phí khi lưu thông qua các trạm thu phí.

Với xe của cơ quan quản lý đường bộ thực hiện nhiệm vụ trên tuyến cao tốc, việc miễn phí sẽ giúp phương tiện thực hiện nhiệm vụ công không bị chậm trễ bởi thủ tục soát vé; giảm quy trình thanh quyết toán, hoàn trả chi phí từ ngân sách cho cán bộ, công chức thực hiện nhiệm vụ.

"Còn với xe chở hài cốt liệt sĩ và phương tiện vận chuyển hàng cứu trợ, chính sách, việc miễn phí mang tinh thần tương thân tương ái và trách nhiệm của cộng đồng đối với người có công cũng như người dân tại chịu ảnh hưởng bởi thiên tai", ông Thắng cho hay.

Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam nhìn nhận, đề xuất trên sẽ giải quyết vướng mắc phát sinh trong thực tế, mang ý nghĩa nhân văn, thiết thực.

Ở góc độ đơn vị thu phí, ông Nguyễn Lê Thắng, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thu phí tự động VETC cho biết, VETC là đơn vị vận hành nên không có quyền tự quyết định việc miễn/giảm phí. Điều này làm phát sinh thời gian giải thích, xác minh; gây bất tiện và làm chậm thời gian lưu thông cho các phương tiện đang thực hiện nhiệm vụ khẩn cấp.

Vì thế việc bổ sung đối tượng miễn phí vừa mang tính nhân văn, vừa giúp hệ thống sẵn sàng vận hành thông suốt khi có những đoàn xe ưu tiên.

Cần cơ chế kiểm soát chặt chẽ

Cũng theo ông Nguyễn Lê Thắng, cùng với việc mở rộng đối tượng miễn phí, rất cần xây dựng một cơ chế xác thực chặt chẽ, minh bạch nhưng không làm ảnh hưởng đến tốc độ lưu thông của các phương tiện đang thực hiện nhiệm vụ khẩn cấp.

Cần quy định rõ tiêu chí xác định từng nhóm đối tượng miễn phí, cơ quan hoặc đơn vị có thẩm quyền xác nhận và các thông tin tối thiểu cần cung cấp.

"Chính sách cần được thực hiện thuận tiện, nhanh chóng đối với đúng đối tượng, nhưng đồng thời phải có cơ chế kiểm soát đủ chặt chẽ để không bị lợi dụng, bảo đảm công bằng và minh bạch trong hoạt động thu phí", ông Thắng nói.

Tương tự, ông Nguyễn Văn Quyền cho rằng, nếu không được thực hiện chặt chẽ, chính sách sẽ dễ bị lợi dụng, trở thành kẽ hở.

Theo ông Đinh Cao Thắng, Trưởng phòng Kế hoạch - Tài chính, Cục Đường bộ Việt Nam, với một số trường hợp như lực lượng CSGT làm nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát và phương tiện của lực lượng quản lý, bảo trì đường bộ, hiện đã có danh sách miễn, giảm phí với biển số phương tiện được định danh cụ thể.

Với các phương tiện được huy động để vận chuyển hàng cứu trợ, cứu nạn, việc nhận diện phương tiện trên thực tế có thể được thực hiện bằng mắt thường để miễn phí khi qua trạm thu phí.

Các cơ quan được giao quản lý trạm thu phí sẽ tăng cường kiểm tra, rà soát hệ thống lưu trữ dữ liệu của các trạm. Đồng thời, có biện pháp xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đảm bảo đủ tính răn đe, phòng ngừa.