Cần đồng bộ mạng lưới hiến - ghép tạng

Ghép tạng cho người bệnh tại BV Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí. Ảnh: BVCC.

Ngày 31/7, Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí thực hiện thành công ca ghép thận thứ 8. Người nhận là nam bệnh nhân 32 tuổi, suy thận mạn giai đoạn cuối, phải lọc máu chu kỳ 3 lần mỗi tuần. Người hiến là cha ruột, 60 tuổi, tự nguyện hiến thận sau khi được đánh giá đủ điều kiện.

Chỉ hơn một năm kể từ ca ghép thận đầu tiên, Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí đã thực hiện 8 ca ghép thận. Kết quả này cho thấy nỗ lực làm chủ kỹ thuật chuyên sâu tại tuyến tỉnh, đồng thời phản ánh sự phối hợp giữa nhiều chuyên khoa như ngoại tiết niệu, mạch máu, gây mê hồi sức, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và chăm sóc sau ghép.

Trước đó, tháng 4/2026, bệnh viện cũng lần đầu triển khai thành công 2 ca ghép giác mạc cho người bệnh mắc tổn thương giác mạc nặng, thị lực suy giảm nghiêm trọng. Với sự phối hợp của Bệnh viện Mắt Trung ương, các ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi, giác mạc ghép trong, bám tốt, bước đầu cho kết quả tích cực.

Theo Giám đốc Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí Trần Anh Cường, bệnh viện sẽ tiếp tục đầu tư trang thiết bị, đào tạo nhân lực, phát triển kỹ thuật chuyên sâu, từng bước đưa ghép giác mạc và ghép thận trở thành kỹ thuật thường quy, tiến tới phát triển các kỹ thuật cao hơn như ghép gan, phổi.

Tại khu vực phía Nam, Bệnh viện Nhi Đồng 2 cũng vừa thực hiện thành công ca ghép gan cho bé trai 14 tuổi mắc ung thư biểu mô tế bào gan. Đây là ca ghép gan đầu tiên điều trị bệnh nhi mắc bệnh lý này tại khu vực phía Nam.

Sau gần một năm điều trị, trải qua 10 đợt hóa trị và được hội chẩn chuyên môn, bệnh nhi được chỉ định ghép gan từ người hiến sống là mẹ ruột. Sau 10 ngày ghép, trẻ hồi phục tích cực, chức năng gan ghép ổn định, chưa ghi nhận dấu hiệu thải ghép; người mẹ hiến gan cũng đã ổn định và xuất viện.

Các ca ghép thành công tại Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí, Bệnh viện Nhi Đồng 2 và nhiều cơ sở y tế khác nằm trong bức tranh phát triển chung của ngành ghép tạng Việt Nam. Dù khởi đầu muộn hơn thế giới gần nửa thế kỷ và chậm hơn nhiều quốc gia trong khu vực khoảng 20 năm, Việt Nam đã đạt tốc độ phát triển đáng chú ý.

GS.TS.BS Phạm Gia Khánh - Chủ tịch Hội Ghép tạng Việt Nam cho biết, Việt Nam đã làm chủ hầu hết các kỹ thuật phức tạp đang được áp dụng trên thế giới đối với các tạng ghép phổ biến như thận, gan, tim.

Tuy nhiên, bên cạnh bước tiến về kỹ thuật, ngành ghép tạng Việt Nam vẫn đối mặt với thách thức lớn về nguồn tạng hiến. Theo PGS.TS Đồng Văn Hệ - Giám đốc Trung tâm Điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, kỹ thuật ghép tạng tại Việt Nam đã đạt trình độ cao, nhưng muốn phát triển bền vững phải phát triển ngành hiến tạng tương xứng.

Hiện hơn 80% số ca ghép ở Việt Nam vẫn dựa vào nguồn tạng từ người hiến sống. Tạng hiến từ người chết não chỉ chiếm gần 20%, thấp hơn nhiều so với một số quốc gia trong khu vực. Trong khi đó, nhiều cơ sở ghép tạng có số ca thực hiện còn hạn chế không phải do thiếu năng lực chuyên môn, mà chủ yếu do thiếu nguồn tạng hiến.

Cả nước hiện có 31 cơ sở đủ điều kiện thực hiện ghép tạng, tập trung chủ yếu ở các bệnh viện tuyến Trung ương và một số bệnh viện lớn. Con số này chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng tăng của người bệnh suy tạng giai đoạn cuối. Nhiều người bệnh phải chờ ghép trong thời gian dài; với bệnh nhân suy gan, suy tim, suy phổi giai đoạn cuối, thời gian chờ đợi thường diễn ra trong tình trạng nguy kịch.

Thực trạng này đặt ra yêu cầu mở rộng mạng lưới bệnh viện tham gia hiến - ghép tạng, đặc biệt là các bệnh viện tuyến tỉnh đủ điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị và quy trình chuyên môn. Khi tuyến tỉnh từng bước làm chủ kỹ thuật, người bệnh có thể tiếp cận dịch vụ sớm hơn, giảm chi phí đi lại, giảm áp lực cho các trung tâm lớn và tăng khả năng điều trị liên tục sau ghép.