Cần đưa ra kịch bản và đánh giá tác động của cơ chế điều chỉnh giá điện

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên thảo luận. Ảnh: QUANG PHÚC

Đóng góp ý kiến về dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi), ĐB Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) nhấn mạnh, điện là đầu vào thiết yếu của nền kinh tế và đời sống nên mọi thay đổi trong cơ chế giá cần được xem xét hết sức thận trọng.

Đối với Điều 50 (lộ trình giá bán lẻ điện và xóa bỏ bù chéo), ĐB Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng đây là những định hướng góp phần sử dụng điện hiệu quả và phản ánh đúng hơn chi phí cung cấp điện, nhưng tác động lại không giống nhau đối với các hộ gia đình. Nhiều hộ không có khả năng chủ động chuyển thời gian sử dụng điện do điều kiện làm việc, sinh hoạt hoặc nhu cầu đặc thù như chăm sóc người bệnh...

Hội nghị ĐBQH hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, chiều 28-9. Ảnh: QUANG PHÚC

Vì vậy, ĐB đề nghị đánh giá tổng hợp tác động của cơ chế tính giá, đưa ra các kịch bản cụ thể về sự thay đổi hóa đơn điện của từng nhóm và chi phí của doanh nghiệp. Trước khi áp dụng giá theo giờ hay xóa bỏ bù chéo, Chính phủ phải bảo đảm điều kiện đo đếm chính xác, công khai thông tin hóa đơn và có giải pháp an sinh xã hội phù hợp cho nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng.

Liên quan đến giá điện, ĐB dẫn Điều 51 dự thảo quy định nguyên tắc giá hợp đồng mua bán điện đảm bảo thu hồi chi phí đầu tư, chi phí tài chính, chi phí vận hành, nhiên liệu, các chi phí hợp lý hợp lệ khác và mức lợi nhuận hợp lý. Nhưng theo ĐB, vấn đề là phải làm rõ chi phí nào được coi là hợp lý để thu hồi và rủi ro nào do nhà đầu tư chịu trách nhiệm. "Không thể đánh đồng khoản chi thực tế của dự án với chi phí hợp lý mà xã hội phải gánh chịu. Dự án thiếu hiệu quả hay chậm tiến độ thì cần phân định rõ trách nhiệm”, ĐB Việt Nga bình luận và đề nghị loại trừ các chi phí bất hợp lý do quản trị yếu kém hoặc đầu tư kém hiệu quả.

ĐB Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) nêu ý kiến về dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi). Ảnh: QUANG PHÚC

ĐB Tô Ái Vang (Cần Thơ) nhận định, khâu xác định giá điện và đàm phán hợp đồng mua bán điện (PPA) vẫn là điểm nghẽn. Theo ĐB, mô hình mua bán điện hiện nay phụ thuộc lớn vào Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) độc quyền mua và phân phối. Khi chi phí nhiên liệu đầu vào tăng, EVN phải gánh chịu rủi ro tài chính lớn, gián tiếp đe dọa an ninh tài chính ngành điện và khả năng thanh toán cho các nhà đầu tư tư nhân. Giá bán lẻ điện sinh hoạt hiện vẫn mang tính trợ giá và điều tiết hành chính cao để bảo vệ đời sống nhân dân. Điều này vô hình trung làm triệt tiêu động lực tham gia của các nguồn điện sạch giá cao.

ĐB Tô Ái Vang (Cần Thơ) phát biểu tại hội nghị. Ảnh: QUANG PHÚC

Từ phân tích trên, ĐB kiến nghị bổ sung quy định giao Chính phủ ban hành cơ chế đặc thù cho phép cam kết tỷ lệ sản lượng điện bao tiêu tối thiểu dài hạn một cách thích hợp và cơ chế chuyển đổi giá nhiên liệu đầu vào vào giá bán điện trong hợp đồng mua bán điện đã ký kết.

ĐB kiến nghị bổ sung vào dự thảo một điều khoản quy định rõ lộ trình chuyển Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia (A0) ra khỏi EVN để trở thành một công ty nhà nước độc lập trực thuộc Bộ Công thương.

ĐB Đặng Bích Ngọc (Phú Thọ) phát biểu tại hội nghị. Ảnh: QUANG PHÚC

Bày tỏ quan tâm đến chính sách của Nhà nước về phát triển điện lực, ĐB Đặng Bích Ngọc (Phú Thọ) thẳng thắn góp ý: “Dự thảo chưa chỉ rõ cơ chế cụ thể để huy động nguồn lực, chưa xác định nhà đầu tư sẽ được hưởng chính sách gì, điều kiện ra sao, cơ quan nào thực hiện và giải quyết rủi ro thế nào”. ĐB kiến nghị mỗi điều khoản cần quy định rõ 4 yếu tố: đối tượng áp dụng, hình thức hỗ trợ, điều kiện thụ hưởng và cơ chế chuyển tiếp để thu hút các nhà đầu tư chiến lược.

Theo ĐB, quy định về các dự án, công trình điện lực cấp bách nhằm phòng ngừa nguy cơ thiếu điện hoặc quá tải hệ thống lưới điện cũng chưa đưa ra đầy đủ cơ sở để xác định dự án "cấp bách". ĐB đề nghị cần luật hóa 3 tiêu chuẩn quản lý: tiêu chí xác định dự án cấp bách, điều kiện lựa chọn và trách nhiệm kiểm soát.