Cần làm rõ hơn các tiêu chí giám sát dự án trọng điểm quốc gia

Đổi mới toàn diện phương thức giám sát dựa trên dữ liệu số

Đại biểu Tạ Đình Thi (Đoàn Hà Nội) cho rằng, cần cụ thể hóa yêu cầu kiểm soát quyền lực và nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia; nâng tầm giám sát tối cao theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm. Công tác giám sát theo thời gian thực dựa trên công nghệ và dữ liệu; tích cực thực hiện giám sát dựa trên nền tảng số, dữ liệu lớn.

Đại biểu Tạ Đình Thi (Đoàn Hà Nội) phát biểu thảo luận. Ảnh: media.quochoi.vn

Đại biểu nhấn mạnh, cần sớm có quy chế để đại biểu Quốc hội có thể truy cập, đối chiếu vấn đề giám sát ngay khi dữ liệu được cập nhật. Việc này giúp kịp thời phát hiện các "điểm nghẽn" của chính sách, pháp luật ngay khi phát sinh.

Cùng quan điểm này, đại biểu Thạch Phước (Đoàn Vĩnh Long) nhấn mạnh, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông phục vụ giám sát là yêu cầu cấp thiết.

Thực tế cho thấy việc kết nối, liên thông dữ liệu hiện nay đôi khi chưa đáp ứng được yêu cầu. Vì vậy, cần tập trung xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về giám sát, đảm bảo tính minh bạch và giúp cho đại biểu Quốc hội có thể khai thác, phân tích thông tin một cách độc lập, khách quan.

Đại biểu Thạch Phước (Đoàn Vĩnh Long). Ảnh: media.quochoi.vn

"Khi có nguồn thông tin đầu vào chính xác, kịp thời và đa chiều, hoạt động giám sát sẽ thực sự trở thành kênh phản hồi thông tin quan trọng giúp Quốc hội đưa ra các quyết sách sát với thực tiễn kinh tế - xã hội", đại biểu Thạch Phước nhấn mạnh.

Giám sát trọng điểm, tránh dàn trải

Đại biểu Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (Đoàn Hà Nội) đề nghị cần lựa chọn những chuyên đề thực sự cấp bách, có tác động trực tiếp, sâu rộng đến đời sống nhân dân và sự phát triển của đất nước để tập trung giám sát đến cùng.

Đồng tình với việc đưa vào chương trình giám sát các dự án quan trọng quốc gia như đường sắt tốc độ cao, các tuyến cao tốc, Cảng hàng không quốc tế Long Thành, đại biểu đề nghị cần làm rõ hơn các tiêu chí giám sát, đặc biệt chú trọng đến tiến độ thực hiện, hiệu quả sử dụng vốn và trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan; tăng cường giám sát các nguy cơ chậm tiến độ, đội vốn, thất thoát, lãng phí và có cơ chế theo dõi sau giám sát để bảo đảm các kiến nghị được thực hiện nghiêm túc, triệt để.

Đại biểu Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (Đoàn Hà Nội). Ảnh: media.quochoi.vn

Còn đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng, cần tiếp tục tinh gọn nội dung giám sát, xác định rõ trọng tâm, trọng điểm để tránh tình trạng dàn trải. Quốc hội nên tập trung tối đa nguồn lực vào những vấn đề thực sự nổi cộm, bức xúc trong đời sống kinh tế - xã hội mà cử tri đặc biệt quan tâm hoặc các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro lớn về thất thoát, lãng phí như quản lý tài sản công và đầu tư công. Mục tiêu là phải giám sát đến cùng, không dừng lại ở việc nêu thực trạng mà phải làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân, tổ chức.

Đối với các dự án quan trọng quốc gia và hệ thống hạ tầng chiến lược, theo đại biểu cần đổi mới căn bản cách tiếp cận giám sát. Giám sát không nên bó hẹp ở việc kiểm tra tiến độ giải ngân hay thi công mà phải đánh giá hiệu quả tổng thể và tác động kinh tế - xã hội thực tế.

Đại biểu tham dự phiên làm việc sáng 23-4. Ảnh: media.quochoi.vn

Xác định rõ trách nhiệm cá nhân trong thực hiện kết luận sau giám sát

Các đại biểu cũng đề nghị cần thực hiện nghiêm quy định tại dự thảo về việc xác định rõ trách nhiệm của từng cá nhân, cơ quan trong việc thực hiện các kết luận sau giám sát; phải xác định "hậu giám sát" là khâu đột phá để nâng cao hiệu lực thực thi. Theo đó, cần thiết lập cơ chế theo dõi bắt buộc, yêu cầu các cơ quan chịu sự giám sát phải có báo cáo định kỳ và công khai kết quả thực hiện các kết luận giám sát.

Nhiều đại biểu nhấn mạnh nội dung có ý nghĩa then chốt đó là phát huy vai trò giám sát độc lập, thường xuyên của từng đại biểu... Ngoài ra, cần đặc biệt coi trọng giám sát từ thực tiễn và đổi mới hoạt động chất vấn; đẩy mạnh các hoạt động khảo sát thực tế tại cơ sở, tăng cường đối thoại trực tiếp với người dân và doanh nghiệp để nắm bắt những bất cập sát sườn nhất.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga trình bày tờ trình dự kiến Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027. Ảnh: media.quochoi.vn

Đại biểu hòa thượng Thích Bảo Nghiêm nhận định, trách nhiệm thực hiện giám sát là khâu còn hạn chế trong thực tế, vì vậy đề nghị cần quy định rõ hơn về chế tài đối với các trường hợp chậm hoặc không thực hiện các kiến nghị sau giám sát.

Đại biểu Tạ Đình Thi đề nghị, các nghị quyết sau giám sát phải có địa chỉ và cơ chế ràng buộc trách nhiệm giải trình rõ ràng. Ngay trong Nghị quyết về Chương trình giám sát năm 2027 cần nhấn mạnh cơ chế theo dõi, đôn đốc. Chính phủ cần có báo cáo riêng về việc xử lý các kiến nghị sau giám sát của Quốc hội.