Cần mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở, tăng cường quản lý nhà công vụ

Phát triển nhà ở xã hội là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước nhằm đảm bảo chỗ ở cho người thu nhập thấp. Ảnh minh họa

Sửa luật để đáp ứng yêu cầu từ thực tiễn

Sáng 15/7, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). Hội nghị do Ủy viên TƯ Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga và Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh chủ trì.

Ủy viên TƯ Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga phát biểu khai mạc hội nghị

Phát biểu khai mạc, bà Hà Thị Nga nhấn mạnh, nhà ở không chỉ là nhu cầu thiết yếu của mỗi người dân mà còn là một chính sách an sinh xã hội quan trọng của Đảng và Nhà nước. Hiến pháp năm 2013 đã xác định Nhà nước có trách nhiệm tạo điều kiện để mọi người dân có chỗ ở.

Theo bà Hà Thị Nga, thời gian qua, hệ thống pháp luật về nhà ở từng bước được hoàn thiện, góp phần thúc đẩy phát triển thị trường bất động sản, cải thiện chất lượng cuộc sống và bảo đảm an sinh xã hội. Tuy nhiên, quá trình triển khai Luật Nhà ở năm 2023 cũng đã bộc lộ một số bất cập, nhất là trong bối cảnh yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và triển khai các chủ trương lớn về phát triển nhà ở xã hội.

Quang cảnh Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi).

Trình bày những nội dung trọng tâm của dự thảo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, Luật Nhà ở (sửa đổi) được xây dựng theo hướng đổi mới tư duy quản lý, phát huy vai trò kiến tạo của Nhà nước, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục đầu tư, kinh doanh. Dự thảo gồm 13 chương, 149 điều, giảm 49 điều so với Luật Nhà ở hiện hành; đồng thời bổ sung, hoàn thiện các chính sách đối với bốn nhóm nhà ở gồm nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách.

Vì vậy, việc sửa đổi Luật Nhà ở được đánh giá là cần thiết nhằm kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong thực tiễn, đồng thời xây dựng hành lang pháp lý đồng bộ, ổn định và khả thi hơn cho công tác phát triển, quản lý và sử dụng nhà ở.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh phát biểu.

Cần quy định rõ tiêu chí, bảo đảm chính sách đi vào cuộc sống

Góp ý tại hội nghị, GS.TS Trần Ngọc Đường, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Dân chủ và Pháp luật (Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam), cho rằng cụm từ "giá phù hợp" trong dự thảo luật còn khá chung chung và thiếu tiêu chí cụ thể.

Theo ông, khái niệm này chưa xác định rõ phù hợp với nhóm đối tượng nào, mức thu nhập nào hay từng địa phương ra sao. Do đó, cần quy định rõ tiêu chí trong luật hoặc giao Chính phủ hướng dẫn cụ thể để bảo đảm áp dụng thống nhất.

Cũng theo GS.TS Trần Ngọc Đường, quy định về khái niệm nhà chung cư cần được rà soát. Nếu chỉ căn cứ vào số tầng hoặc số căn hộ sẽ dẫn đến nhiều vướng mắc trong quản lý, thành lập ban quản trị, vận hành và phòng cháy chữa cháy.

Ông đề xuất định nghĩa nhà chung cư cần gắn với các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, theo hướng đây là công trình có nhiều căn hộ, có phần sở hữu riêng và phần sở hữu chung, được xây dựng theo tiêu chuẩn, quy chuẩn do cơ quan có thẩm quyền ban hành.

GS.TS Trần Ngọc Đường - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Dân chủ và Pháp luật, UBTƯ MTTQ Việt Nam - phát biểu tại Hội nghị.

Đồng quan điểm, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Ngọ Duy Hiểu cho rằng thuật ngữ "nhà ở thương mại giá phù hợp" dễ gây tranh luận vì chưa phản ánh đúng bản chất chính sách.

Theo ông, có thể nghiên cứu đổi thành "nhà ở thương mại giá được điều tiết" hoặc "nhà ở thương mại giá được hỗ trợ" để thể hiện đây là phân khúc được Nhà nước áp dụng các cơ chế hỗ trợ nhằm mở rộng khả năng tiếp cận nhà ở.

Ông Ngọ Duy Hiểu cũng cho rằng, người lao động, đặc biệt là công nhân, vẫn đang gặp nhiều rào cản khi tiếp cận nhà ở xã hội.

Vì vậy, dự thảo luật cần tiếp tục cắt giảm các thủ tục hành chính không cần thiết, đồng thời chú trọng chất lượng quy hoạch, hạ tầng và kết nối giao thông để bảo đảm môi trường sống lâu dài cho người dân.

Đáng chú ý, ông đề nghị nghiên cứu cơ chế hỗ trợ cả nhóm lao động phi chính thức như lái xe công nghệ, lao động tự do... Đây là những đối tượng có nhu cầu nhà ở lớn nhưng hiện vẫn gặp nhiều khó khăn do không có quan hệ lao động ổn định hoặc hợp đồng lao động.

Ông Ngọ Duy Hiểu - Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam - phát biểu.

Mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở, tăng cường quản lý nhà công vụ

Liên quan đến chính sách nhà công vụ, TS Nguyễn Văn Pha, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, đánh giá dự thảo đã mở rộng đối tượng được thuê nhà công vụ, bổ sung nhiều nhóm cán bộ, giáo viên, bác sĩ, nhà khoa học và nhân tài phù hợp với yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tuy nhiên, theo ông, dự thảo mới chỉ quy định trách nhiệm của người thuê mà chưa có cơ chế kiểm tra, giám sát việc sử dụng nhà công vụ.

Ông kiến nghị cần xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà công vụ, thực hiện kiểm tra định kỳ, công khai danh sách người đang sử dụng nhằm hạn chế tình trạng bỏ trống, sử dụng sai mục đích hoặc tiếp tục ở sau khi hết tiêu chuẩn.

TS Nguyễn Văn Pha - Ủy viên Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam, nguyên Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam - phát biểu.

Bên cạnh đó, sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều địa phương đang dôi dư trụ sở, nhà công vụ, ký túc xá và nhà khách. Vì vậy, dự thảo luật cần bổ sung cơ chế điều chuyển, chuyển đổi quỹ nhà này sang nhà ở cho thuê hoặc nhà ở xã hội khi không còn nhu cầu sử dụng.

Kết luận hội nghị, bà Hà Thị Nga ghi nhận các ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học và cho biết Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam sẽ tổng hợp đầy đủ các nội dung phản biện để gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan, phục vụ quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) trước khi trình Quốc hội xem xét.