Cần nghiên cứu mô hình hệ sinh thái học tập suốt đời phù hợp

Học phải gắn với năng lực và việc làm

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân nhấn mạnh, trong điều kiện hiện nay, cần hiểu học tập suốt đời theo nghĩa rộng hơn. Đó không chỉ là bổ sung kiến thức hay kéo dài thời gian học tập mà còn là năng lực tự học, tự cập nhật, thích ứng với thay đổi và chuyển hóa tri thức thành hành động, tạo ra giá trị phục vụ cộng đồng. Năng lực học tập liên tục ngày càng trở thành điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia.

Một trong những vấn đề được Thứ trưởng Lê Quân nhấn mạnh là cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực. Những chuyển biến trong cơ cấu người học đã bắt đầu xuất hiện, nhất là ở các lĩnh vực công nghệ và STEM.

Năm nay khoảng 125.000 sinh viên nhập học ngành công nghệ thông tin, khối STEM chiếm khoảng 30%. Ở trình độ cao đẳng, trung cấp, tỷ lệ tuyển sinh vào các khối STEM đạt hơn 40%, gần 50%. Cùng với đó, 31 trường cao đẳng được thí điểm mở hệ trung học nghề theo phương thức đào tạo tích hợp kiến thức và thực hành, tạo cơ hội để người học có kỹ năng nghề, tham gia thị trường lao động hoặc tiếp tục học lên khi có nhu cầu.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng, yêu cầu quan trọng là phải nâng cao chất lượng nguồn nhân lực một cách thực chất. Học tập suốt đời vì thế cần gắn với “khuyến nghề, khuyến nghiệp”, bên cạnh khuyến học, khuyến tài; đồng thời từng bước nâng chuẩn đầu vào, chuẩn đầu ra để bảo đảm chất lượng người học đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

Trường học cần trở thành chủ thể quan trọng của hệ sinh thái học tập suốt đời

Từ góc độ giáo dục đại học, PGS.TS Nguyễn Thị Nhung, Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội cho rằng, các trường đại học cần trở thành chủ thể quan trọng của hệ sinh thái học tập suốt đời. Thay vì tư duy “đào tạo một lần cho một nghề”, giáo dục đại học cần đồng hành với người học trong quá trình phát triển nghề nghiệp và cá nhân. Các trường cần đa dạng hóa chương trình ngắn hạn, đào tạo lại, đào tạo bổ sung và các hình thức học tập linh hoạt; đồng thời gắn hệ sinh thái học tập số với xây dựng công dân số và công dân học tập.

Quang cảnh Hội thảo.

Từ thực tiễn địa phương, ông Mai Tấn Linh, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT thành phố Đà Nẵng đề nghị chuyển trọng tâm từ phát triển phong trào sang nâng cao chất lượng và tác động thực chất của học tập suốt đời. Theo ông, tỷ lệ các mô hình học tập được công nhận cao chưa đồng nghĩa với sự thay đổi thực chất về năng lực. Việc đánh giá cần quan tâm người dân học được gì, có ứng dụng kiến thức, kỹ năng vào việc làm, sinh kế và đời sống hay không. Các chương trình cũng cần linh hoạt hơn, gắn học tập với việc làm, chuyển đổi số và nhu cầu của địa phương.

Ở góc độ nhà trường bậc phổ thông, TS Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng Trường THCS & THPT Nguyễn Siêu, Hà Nội đề cập vai trò phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục đạo đức, hình thành văn hóa học tập cho học sinh. Sự phối hợp giữa ba môi trường sẽ tạo nên môi trường giáo dục lành mạnh, bảo đảm tính liên tục, thống nhất trong quá trình học tập và giáo dục người học...

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Bí thư Đảng ủy Ban Tuyên giáo Trung ương Nguyễn Văn Hay cho rằng, cần nghiên cứu mô hình hệ sinh thái học tập suốt đời phù hợp với điều kiện Việt Nam, kết nối cá nhân, gia đình, nhà trường, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và cộng đồng. Hệ sinh thái này cần bảo đảm tính mở, linh hoạt, bao trùm, công bằng và gắn với nhu cầu thực tiễn. Cách đánh giá cũng cần chuyển từ chú trọng số lượng người học, chương trình, mô hình sang coi trọng năng lực được hình thành, khả năng vận dụng kết quả học tập và tác động thực tiễn.