Cần nhất là tư duy kiến tạo, thực thi

Có thể nói, chưa bao giờ Hà Nội sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi cho phát triển như hiện nay. Luật Thủ đô 2026 tạo ra không gian thể chế rộng mở hơn. Quy hoạch Thủ đô xác định tầm nhìn phát triển 100 năm. Nhiều chủ trương lớn của Trung ương đang hướng tới việc trao quyền mạnh mẽ hơn cho chính quyền thành phố, coi Hà Nội là nơi thử nghiệm và kiểm chứng. Cùng với đó, tiềm lực kinh tế, khoa học công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và vị thế trung tâm chính trị - hành chính quốc gia của Hà Nội là lợi thế mà không địa phương nào có được.

Trong bối cảnh đó, “cản trở” lớn nhất đối với việc thực thi nằm ở tư duy, năng lực và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức trực tiếp triển khai các chủ trương, nghị quyết vào thực tiễn. Bởi lẽ, nếu bộ máy vẫn vận hành theo lối tư duy hành chính truyền thống, những cơ chế đặc thù rất dễ bị "bào mòn" trong quá trình thực hiện. Không ít trường hợp, một chủ trương đúng đắn bị chậm lại bởi sự e dè, tâm lý sợ trách nhiệm hoặc cách làm nặng về thủ tục hơn là kết quả. Khi đó, lợi thế thể chế không những không được phát huy mà còn có nguy cơ trở thành sự lãng phí cơ hội phát triển.

Đó là lý do Hà Nội cần một cuộc chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, đặc biệt ở cấp thực thi như sở, ban, ngành, xã, phường. Tư duy quản lý chủ yếu hướng tới kiểm soát, bảo đảm tuân thủ quy trình và hạn chế rủi ro. Trong khi đó, tư duy kiến tạo đặt mục tiêu giải quyết vấn đề, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy sự phát triển trong khuôn khổ pháp luật. Nếu tư duy quản lý thường đặt câu hỏi "có được làm hay không", thì tư duy kiến tạo lại tìm lời giải cho câu hỏi "làm thế nào để thực hiện hiệu quả nhất".

Sự khác biệt tưởng như nhỏ ấy lại có ý nghĩa quyết định đối với tương lai của Thủ đô. Khi một dự án đầu tư bị kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, nguyên nhân không phải lúc nào cũng đến từ những rào cản pháp lý. Nhiều khi đó là hệ quả của sự phối hợp thiếu đồng bộ giữa các cơ quan, của tâm lý né tránh trách nhiệm hoặc của thói quen xử lý công việc theo lối mòn hành chính. Trong bối cảnh Hà Nội đang được trao thêm quyền chủ động, những hạn chế ấy nếu không được khắc phục sẽ trở thành lực cản đối với sự phát triển.

Đặc biệt, vai trò của các sở, ngành càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Nếu HĐND thành phố là nơi ban hành chính sách, UBND thành phố là nơi điều hành, thì các cơ quan chuyên môn chính là những "mắt xích" trực tiếp quyết định chất lượng thực thi. Mọi chủ trương về đầu tư, quy hoạch, đất đai, môi trường, chuyển đổi số hay khoa học công nghệ cuối cùng đều phải được hiện thực hóa thông qua hoạt động tham mưu và tổ chức thực hiện của đội ngũ này.

Vì thế, thành công của Luật Thủ đô sẽ không được đo bằng số lượng văn bản được ban hành, mà bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống kinh tế - xã hội. Đó là thời gian giải quyết thủ tục hành chính được rút ngắn hơn. Là môi trường đầu tư thông thoáng hơn. Là những dự án trọng điểm được triển khai nhanh hơn. Là chất lượng dịch vụ công tốt hơn. Và trên hết là sự hài lòng ngày càng cao của người dân và doanh nghiệp.

Trong giai đoạn phát triển mới, Hà Nội cần một nền hành chính không chỉ làm đúng mà còn phải làm hiệu quả; không chỉ quản lý mà còn phải phục vụ; không chỉ tuân thủ quy trình mà còn phải tạo ra giá trị.

Luật Thủ đô 2026 đã mở ra một cánh cửa lớn cho sự phát triển. Nhưng cánh cửa ấy có trở thành con đường dẫn tới những đột phá mới hay không phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng đội ngũ cán bộ và tinh thần hành động của cả hệ thống chính trị. Bởi suy cho cùng, thể chế là điều kiện cần, còn con người mới là yếu tố quyết định. Và trong hành trình hiện thực hóa khát vọng xây dựng một Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, điều Hà Nội cần nhất lúc này chính là một đội ngũ cán bộ mang trong mình tư duy kiến tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và dám tạo ra những giá trị mới vì sự phát triển chung.