Cần phân biệt vai diễn trên phim và cổ xúy giang hồ mạng

Sau vụ Hoàng Mèo, Tấn Bo bị khởi tố liên quan phim ca nhạc "Huy Bến xe", một số khán giả đặt câu hỏi liệu đóng vai giang hồ, tham gia cảnh đánh nhau có thể bị bắt. Theo giới chuyên gia, cần phân biệt việc xây dựng nhân vật trong tác phẩm với việc dùng phim để khuếch trương hình ảnh “giang hồ mạng”.

Không phải cứ đóng vai giang hồ hoặc xuất hiện trong phim có cảnh bạo lực thì diễn viên sẽ bị xử lý hình sự. Điện ảnh, truyền hình và phim chiếu mạng có thể khai thác thế giới tội phạm để phản ánh những mặt tối của xã hội.

Với từng vụ việc, cơ quan tố tụng phải căn cứ chứng cứ, hành vi, nhận thức và vai trò của từng người để đánh giá trách nhiệm.

Đóng vai khác với cổ xúy "giang hồ"

Theo Công an TPHCM, Huy Bến xe là phim ca nhạc hành động do Trịnh Minh Tâm, nghệ danh Dương Chấn Huy, tổ chức sản xuất để quảng bá hình ảnh và hai ca khúc tự sáng tác. Tâm thuê Nguyễn Thanh Liêm làm đạo diễn, cùng bàn bạc về kịch bản, bối cảnh và tổ chức quay dựng.

Biết Hiệp có hình ảnh “đại ca” trên mạng xã hội, Tâm mời người này đóng vai “ông trùm Hiệp đen”, mượn nhà riêng và khách sạn làm bối cảnh. Cơ quan điều tra xác định Hiệp nhận lời nhằm quảng bá hình ảnh, khuếch trương thanh thế, một số người đi cùng Hiệp cũng tham gia.

Phim quy tụ khoảng 40-50 người, có cảnh các nhóm dùng gậy, dao, súng giải quyết mâu thuẫn, tranh giành địa bàn bến xe và thu tiền bảo kê. Sau khi đăng lên YouTube, phim thu hút hơn 42.000 lượt xem.

Cần phân biệt rõ phim đề tài lên án xã hội đen với cổ xúy giang hồ.

Cần phân biệt rõ phim đề tài lên án xã hội đen với cổ xúy giang hồ.

Ngày 13/11, công an thông tin khởi tố 11 người liên quan việc sản xuất, diễn xuất và phổ biến phim, trong đó có Tấn Bo, Hoàng Mèo, Dương Chấn Huy và Kim Ny Ngọc. Mười người bị bắt tạm giam, một bị can bị cấm đi khỏi nơi cư trú. Họ bị điều tra về tội “Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông”.

Để làm rõ hơn về việc "đóng phim giang hồ", NSƯT Quốc Quân - gương mặt quen thuộc với các vai phản diện ở Người phán xử, Độc đạo, Đi qua bóng tối - trả lời PV Tiền Phong rằng cần phân biệt giữa vai diễn trên phim và văn hóa "giang hồ mạng".Trước một vai diễn, diễn viên cần xem xét chủ đề, tư tưởng và mục đích của tác phẩm.

“Đóng vai giang hồ khác với cổ xúy giang hồ. Đóng vai giang hồ, càng giống, càng lột tả được thì càng ấn tượng. Phim hình sự có thể sử dụng nhân vật thuộc thế giới ngầm để làm rõ câu chuyện và chủ đề mà ê-kíp muốn truyền tải", NSƯT Quốc Quân cho biết.

Phim về tội phạm, "giang hồ" vẫn cần thiết để phản ánh mặt tối xã hội. Nhưng nếu sản phẩm được làm với mục đích tung hô, xây dựng hình ảnh "xưng hùng xưng bá", người tham gia cần xem xét bản chất dự án trước khi nhận vai.

“Tôi chuyên đóng vai giang hồ, trộm cướp, xã hội đen nhưng các vai diễn phục vụ gì, phải có giới hạn. Mục đích làm phim để làm gì?”, NSƯT Quốc Quân đặt vấn đề.

Nam nghệ sĩ cho biết ông từng được mời tham gia phim dạng "giang hồ mạng" nhưng đều từ chối. “Phim do 'xã hội đen' tự làm, mình nên từ chối, cát-xê bao nhiêu cũng phải từ chối”, ông nêu quan điểm.

Từ vụ việc vừa qua, nghệ sĩ Quốc Quân cho rằng việc tìm hiểu nội dung trước khi nhận lời là điều nghệ sĩ cần cân nhắc.

Người phán xử, Chị Mười Ba và ranh giới trên màn ảnh

Nhắc đến "phim phản ánh đề tài giang hồ", khán giả truyền hình từng phát sốt với Người phán xử - phim hình sự phát trên VTV năm 2017. NSND Hoàng Dũng vào vai Phan Quân - người đứng đầu tập đoàn Phan Thị, có quan hệ với thế giới ngầm. Phim đưa lên màn ảnh những mâu thuẫn, hành vi phạm tội và cuộc đấu tranh của lực lượng công an.

Nhân vật “ông trùm” có quyền lực, nguyên tắc riêng, để lại nhiều câu thoại được khán giả nhớ đến. Đó là nhân vật trong câu chuyện hư cấu, do diễn viên thể hiện. Cảnh bạo lực hay hình ảnh người cầm đầu một tổ chức trong phim đều không liên quan nhân vật ngoài đời.

Thế giới ngầm cũng là chất liệu của Thập Tam muội. Năm 2018, Thu Trang - Tiến Luật sản xuất tác phẩm về mâu thuẫn giữa các nhóm ở Chợ Mới, Chợ Cũ. Thu Trang vào vai Chị Mười Ba, phim ban đầu được chia thành ba tập phát trên YouTube. Sau đó, nhân vật tiếp tục xuất hiện trong các phim điện ảnh Chị Mười Ba: Phần kết Thập Tam Muội, Chị Mười Ba: 3 ngày sinh tử chiếu rạp.

Việt Hương từng xây dựng nhân vật “Anh Ông Nội” trong Xóm trọ 3D, rồi tiếp tục khai thác hình ảnh này ở phim chiếu mạng Giang hồ Chợ Mới. Khi nói về dự án năm 2019, nghệ sĩ cho biết quan tâm đến câu chuyện và mối quan hệ giữa các nhân vật, bên cạnh những cảnh hành động.

Nhân vật trên phim không đồng nghĩa nghệ sĩ là "giang hồ mạng",

Nhân vật trên phim không đồng nghĩa nghệ sĩ là "giang hồ mạng",

Về quan điểm trách nhiệm của nghệ sĩ nằm ở đâu khi sản xuất phim có đề tài giang hồ, hay nhân vật giới xã hội đen, đạo diễn Lương Đình Dũng - người thực hiện Cha cõng con, Thành phố ngủ gật, 578: Phát đạn của kẻ điên - cho biết phim về đề tài "giang hồ", giải quyết ân oán khi chiếu rạp phải qua khâu kiểm duyệt kỹ.

Do đó, khi thực hiện cảnh bạo lực, nhà làm phim phải tính toán mức độ thể hiện. Bộ phim sau đó được cơ quan có thẩm quyền thẩm định, phân loại trước khi phát hành tại rạp.

"Bất cứ cảnh bạo lực hay nhân vật giang hồ đều liên quan cấu trúc phim, diễn ra trong bộ phim. Nhà làm phim phải có trách nhiệm với sản phẩm của mình. Việc đánh giá còn có cơ quan quản lý và khán giả", đạo diễn Lương Đình Dũng trả lời PV Tiền Phong.

Phim trên mạng có phải xin phép?

Nhà phê bình Nguyễn Phong Việt cho rằng cần phân biệt tác phẩm kể câu chuyện về "giang hồ" với sản phẩm nhằm cổ xúy hình ảnh của nhân vật có thật. Thế giới ngầm, mặt tối xã hội từ lâu đã là chất liệu phim ảnh, trong đó có nhiều tác phẩm điện ảnh Hong Kong (Trung Quốc) từng đến với khán giả Việt Nam.

“Các nghệ sĩ tham gia dự án cần kỹ trong việc tìm hiểu câu chuyện, ràng buộc về hợp đồng chi tiết hơn”, nhà phê bình Nguyễn Phong Việt nói. Ông cho rằng việc nắm rõ phạm vi sử dụng hình ảnh giúp người làm nghề chủ động hơn khi tham gia dự án. Trách nhiệm của người tham gia phải chờ cơ quan chức năng làm rõ.

Giới chuyên gia đặt ra câu hỏi về quá trình quản lý tác phẩm. Quy định về phổ biến phim khác nhau theo hình thức phát hành. Với phim chiếu rạp, đơn vị phát hành thực hiện thủ tục cấp giấy phép phân loại phim theo quy định. Với phim truyền hình, cơ quan báo chí có giấy phép hoạt động truyền hình thực hiện việc phát sóng theo quy định tương ứng.

Nhà phê bình Nguyễn Phong Việt bày tỏ lo ngại về việc kiểm soát nội dung phim chiếu mạng, nhất là những dự án khai thác đề tài "giang hồ". Ông cho rằng nhà sản xuất, nghệ sĩ cần chú ý hơn đến khâu rà soát nội dung, phân loại và trách nhiệm pháp lý trước khi đưa tác phẩm đến công chúng.

Theo Cục Điện ảnh, chủ thể phổ biến phim trên mạng hiện nay phải thực hiện việc phân loại, hiển thị mức phân loại, cảnh báo và thông báo danh sách phim, kết quả phân loại. Chủ thể đủ điều kiện có thể tự phân loại theo quy định, trường hợp chưa đủ điều kiện phải đề nghị cơ quan có thẩm quyền phân loại. Luật Điện ảnh 2022 có hiệu lực từ 1/1/2023, việc đánh giá phim ra trước đó phải căn cứ quy định áp dụng tại thời điểm liên quan.

Luật Điện ảnh có quy định cấm nội dung kích động bạo lực, đồng thời có ngoại lệ đối với trường hợp thể hiện nhằm phê phán, tố cáo, lên án tội ác hoặc đề cao chính nghĩa. Trách nhiệm của diễn viên là tìm hiểu kịch bản, đơn vị sản xuất, mục đích phát hành và phạm vi sử dụng hình ảnh là những bước cần thiết trước khi nhận lời.

Ở trường hợp của Huy Bến xe, trách nhiệm của từng người đang được cơ quan chức năng tiếp tục làm rõ.

Trạch Dương - Đỗ Quyên

Nguồn Tiền Phong: https://tienphong.vn/can-phan-biet-vai-dien-tren-phim-va-co-xuy-giang-ho-mang-post1895227.tpo